rak nabłonkowy ograniczony tylko do błony śluzowej
Wskazanie

Rak nabłonkowy ograniczony tylko do błony śluzowej, nazywany również rakiem in situ lub nowotworem śródnabłonkowym, jest wczesną postacią nowotworu, w której komórki rakowe nie przekroczyły jeszcze błony podstawnej i nie naciekają tkanek położonych głębiej. Ten stan przedinwazyjny może występować w różnych lokalizacjach anatomicznych, m.in. w szyjce macicy (CIN III), przełyku (przełyk Barretta z dysplazją wysokiego stopnia), pęcherzu moczowym, jelicie grubym czy oskrzelach.

Diagnostyka raka ograniczonego do błony śluzowej opiera się na badaniach endoskopowych z pobraniem materiału do badania histopatologicznego. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie zmiany, dlatego programy przesiewowe, jak cytologia w kierunku raka szyjki macicy czy kolonoskopia w kierunku raka jelita grubego, odgrywają istotną rolę w identyfikacji tych zmian.

Leczenie raków ograniczonych do błony śluzowej jest zazwyczaj mniej inwazyjne niż w przypadku nowotworów zaawansowanych. W zależności od lokalizacji stosuje się miejscowe wycięcie endoskopowe, ablację laserową, krioterapię lub fotodynamiczną. W Polsce stosuje się preparaty takie jak Aldara (imikwimod) w przypadku zmian skórnych, Efudix (fluorouracyl) w formie miejscowej, a w niektórych przypadkach podejmuje się leczenie chirurgiczne z zastosowaniem technik oszczędzających narząd.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z rakiem ograniczonym do błony śluzowej jest precyzyjne określenie granicy zmiany nowotworowej oraz wykluczenie mikronaciekania, które może nie być widoczne w standardowym badaniu. Istnieje również ryzyko nawrotu choroby, dlatego pacjenci wymagają regularnej kontroli po leczeniu. Dodatkowym wyzwaniem jest często bezobjawowy przebieg we wczesnym stadium, co prowadzi do późnego rozpoznania, gdy zmiana może już przekształcić się w formę inwazyjną.