podostre stwardniające zapalenie mózgu
Wskazanie

Podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE – Subacute Sclerosing Panencephalitis) to rzadka, postępująca choroba neurodegeneracyjna układu nerwowego, będąca późnym powikłaniem przebytego wcześniej zakażenia wirusem odry. Choroba występuje zwykle 7-10 lat po infekcji odrowej, najczęściej u dzieci i młodzieży, które zaraziły się wirusem odry przed 2. rokiem życia. Charakteryzuje się postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami zachowania, miokloniami, zaburzeniami widzenia oraz stopniową utratą funkcji motorycznych.

Leczenie podostrego stwardniającego zapalenia mózgu stanowi poważne wyzwanie medyczne. W polskich ośrodkach najczęściej stosuje się interferon alfa (preparaty Alfaferon, Roferon-A) podawany zarówno domięśniowo, jak i dokomorowo, czyli bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego. W terapii wykorzystuje się również izoprynozyne (Groprinosin, Neosine), która wykazuje działanie immunomodulujące i przeciwwirusowe. W celu kontrolowania napadów mioklonicznych stosuje się leki przeciwpadaczkowe, takie jak Depakine (walproinian sodu), Keppra (lewetiracetam) czy Sabril (wigabatryna).

Największym wyzwaniem w leczeniu SSPE jest brak terapii przyczynowej, która mogłaby całkowicie zatrzymać lub odwrócić proces chorobowy. Leczenie ma głównie charakter objawowy i ma na celu spowolnienie progresji choroby. Skuteczność dostępnych metod terapeutycznych jest ograniczona, a przebieg choroby zwykle prowadzi do znacznej niepełnosprawności i ostatecznie do śmierci pacjenta, najczęściej w ciągu 1-3 lat od wystąpienia pierwszych objawów. Dodatkowym utrudnieniem jest trudność w przewidywaniu odpowiedzi na leczenie, gdyż u niektórych pacjentów obserwuje się spontaniczne remisje lub stabilizację choroby, a u innych gwałtowną progresję mimo intensywnego leczenia.

Najskuteczniejszą strategią wobec SSPE pozostaje profilaktyka poprzez powszechne szczepienia przeciwko odrze, które praktycznie eliminują ryzyko wystąpienia tej choroby. W Polsce szczepienie przeciwko odrze jest obowiązkowe i wchodzi w skład szczepionki skojarzonej MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce) podawanej dzieciom w 13-15 miesiącu życia z dawką przypominającą w 6 roku życia.