antykoncepcja w przypadkach nagłych
Wskazanie

Antykoncepcja w przypadkach nagłych (antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja postkoitalna) to metoda zapobiegania ciąży po niezabezpieczonym stosunku płciowym lub w przypadku niepowodzenia zastosowanej metody antykoncepcyjnej (np. pęknięcie prezerwatywy). Jest to metoda interwencyjna, którą należy zastosować maksymalnie do 120 godzin (5 dni) po stosunku, przy czym jej skuteczność maleje z każdą godziną.

W Polsce dostępne są dwa rodzaje antykoncepcji awaryjnej. Pierwszy to preparat zawierający octan uliprystalu (EllaOne), który wykazuje skuteczność do 120 godzin po stosunku. Drugi typ to preparaty zawierające lewonorgestrel (Escapelle, Postinor), które są skuteczne do 72 godzin. Mechanizm działania tych leków polega głównie na opóźnieniu lub zahamowaniu owulacji, przez co do zapłodnienia nie dochodzi. Ważne jest podkreślenie, że leki te nie powodują przerwania już istniejącej ciąży.

Antykoncepcja awaryjna jest wskazana w sytuacjach wyjątkowych takich jak: niezabezpieczony stosunek seksualny, awaria mechanicznej metody antykoncepcyjnej, pominięcie przyjęcia tabletek antykoncepcyjnych czy w przypadkach przemocy seksualnej. Nie powinna być stosowana jako regularna metoda antykoncepcji, ponieważ jej skuteczność jest niższa niż metod stosowanych regularnie, a częste stosowanie zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Główne trudności związane z antykoncepcją awaryjną obejmują ograniczony dostęp do tych leków (w Polsce wymagana jest recepta), krótkie okno czasowe na zastosowanie (szczególnie w przypadku preparatów z lewonorgestrelem), potencjalne działania niepożądane (nudności, wymioty, zaburzenia miesiączkowania, bóle głowy) oraz niższą skuteczność u kobiet z wyższą masą ciała. Dodatkowo, częste stosowanie antykoncepcji awaryjnej może zaburzać regularny cykl miesiączkowy, co utrudnia planowanie regularnej antykoncepcji hormonalnej.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl