Leki w grupie
„antykoncepcja doraźna”

Antykoncepcja doraźna (nazywana również „antykoncepcją awaryjną” lub „pigułką po”) to metoda zapobiegania ciąży stosowana po odbytym stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku awarii zastosowanej metody antykoncepcyjnej (np. pęknięcia prezerwatywy). Działa głównie poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji, a w niektórych przypadkach może również zapobiegać implantacji zapłodnionego jaja w ścianie macicy.

Do najważniejszych substancji czynnych stosowanych w antykoncepcji doraźnej należą: octan uliprystalu (dostępny w Polsce pod nazwą handlową ellaOne), lewonorgestrel (dostępny jako Escapelle, Postinor) oraz mifepryston (RU-486). Działają one poprzez modyfikację poziomu hormonów lub blokowanie receptorów progesteronowych, co zapobiega lub opóźnia uwalnianie komórki jajowej.

Preparaty antykoncepcji doraźnej można podzielić na dwie główne grupy: preparaty zawierające lewonorgestrel (skuteczne do 72 godzin po stosunku) oraz preparaty z octanem uliprystalu (skuteczne do 120 godzin po stosunku). Istnieje również metoda z użyciem wkładki wewnątrzmacicznej z miedzią, która może być założona do 5 dni po niezabezpieczonym stosunku i działa jako wysoce skuteczna metoda antykoncepcji doraźnej.

Największą zaletą antykoncepcji doraźnej jest możliwość zapobiegania niechcianej ciąży po niezabezpieczonym stosunku, gdy inne metody zawiodły lub nie zostały zastosowane. Jej skuteczność jest tym wyższa, im szybciej zostanie zastosowana po stosunku – w przypadku preparatów z octanem uliprystalu skuteczność wynosi około 98% przy zastosowaniu w ciągu pierwszych 24 godzin.

Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem antykoncepcji doraźnej należy wymienić działania niepożądane, takie jak nudności, wymioty, bóle głowy, bóle brzucha, nieregularne krwawienia oraz zawroty głowy. Ważne jest, aby pamiętać, że antykoncepcja doraźna nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową i nie powinna być stosowana jako regularna metoda antykoncepcji, gdyż jest mniej skuteczna niż metody stosowane regularnie. Ponadto, częste stosowanie może zaburzać naturalny cykl miesiączkowy.