Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zolpidem

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania zolpidemu

Zolpidem jest substancją z grupy leków nasennych o działaniu podobnym do benzodiazepin. Stosowanie tej substancji wymaga szczególnej uwagi lekarza oraz przestrzegania określonych środków ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz możliwości rozwoju tolerancji i uzależnienia.¹

Zasady ogólne stosowania

Przed rozpoczęciem leczenia zolpidemem należy ustalić przyczynę bezsenności i w miarę możliwości wyeliminować wywołujące ją czynniki. Jeśli bezsenność utrzymuje się po 7-14 dniach leczenia, może to wskazywać na pierwotną chorobę psychiczną lub zaburzenia fizyczne, co wymaga regularnej oceny stanu pacjenta.²

Czas trwania leczenia powinien być ograniczony do minimum i nie powinien przekraczać 4 tygodni, włączając w to okres stopniowego odstawiania leku. Przedłużenie leczenia poza ten okres wymaga ponownej oceny stanu klinicznego pacjenta.³

Należy poinformować pacjenta na początku leczenia o ograniczonym czasie terapii oraz o metodzie stopniowego odstawiania leku wraz z kończeniem leczenia.⁴

Ryzyko uzależnienia

Stosowanie zolpidemu może prowadzić do uzależnienia fizycznego lub psychicznego. Ryzyko wystąpienia uzależnienia zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania leczenia oraz jest większe u pacjentów z chorobami psychicznymi w wywiadzie i/lub uzależnionych od alkoholu lub leków. Uzależnienie może również wystąpić w dawkach terapeutycznych i/lub u osób, które nie wykazują zindywidualizowanego czynnika ryzyka.^{5 6}

Po rozwinięciu się uzależnienia fizycznego, nagłe przerwanie leczenia może wywołać objawy zespołu z odstawienia. Mogą one obejmować:⁷

• Bóle głowy lub bóle mięśni
• Silny lęk i napięcie psychiczne
• Niepokój ruchowy
• Splątanie i drażliwość
• Bezsenność

⁸

W ciężkich przypadkach może wystąpić:⁹

• Utrata poczucia rzeczywistości
• Depersonalizacja
• Nadwrażliwość na dotyk, światło i hałas
• Mrowienie i drętwienie kończyn
• Omamy
• Napady drgawkowe

¹⁰

Bezsenność „z odbicia”

Po odstawieniu leku nasennego może wystąpić przemijający zespół, w którym objawy, które doprowadziły do leczenia zolpidemem nawracają w nasilonej postaci. Bezsenności „z odbicia” mogą towarzyszyć inne objawy, takie jak chwiejność nastroju, niepokój i niepokój ruchowy.¹¹

Ważne jest, aby poinformować pacjenta o możliwości wystąpienia bezsenności „z odbicia”, co powinno zmniejszyć niepokój pacjenta, gdyby takie objawy wystąpiły po zakończeniu leczenia.¹²

Istnieją wskazania, że w przypadku stosowania zolpidemu o krótkim działaniu, zespół odstawienny może występować w trakcie przerw pomiędzy kolejnymi dawkami, zwłaszcza jeśli są to duże dawki.¹³

Ponieważ ryzyko wystąpienia objawów z odstawienia lub objawów „z odbicia” jest bardziej prawdopodobne po nagłym przerwaniu leczenia, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.¹⁴

Zaburzenia psychoruchowe dnia następnego

Podobnie jak inne środki uspokajające/nasenne, zolpidem ma działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy. Ryzyko wystąpienia zaburzeń psychoruchowych dnia następnego, w tym zaburzenia zdolności prowadzenia pojazdów, jest zwiększone, jeśli:¹⁵

• Zolpidem przyjęto w czasie krótszym niż 8 godzin przed przystąpieniem do wykonywania czynności wymagających przytomności umysłu
• Zastosowano dawkę większą niż zalecana
• Zolpidem zastosowano jednocześnie z innymi lekami działającymi hamująco na ośrodkowy układ nerwowy lub innymi produktami leczniczymi, które zwiększają stężenie zolpidemu we krwi, z alkoholem lub substancjami niedozwolonymi

¹⁶

Zolpidem należy przyjmować w pojedynczej dawce bezpośrednio przed snem i nie należy przyjmować kolejnej dawki tej samej nocy.¹⁷

Niepamięć

Zolpidem może wywołać niepamięć następczą. Stan taki ujawnia się zwykle kilka godzin po przyjęciu leku. W celu zminimalizowania ryzyka, pacjenci powinni upewnić się, że będą mieć zapewnione 8 godzin nieprzerwanego snu.^{18 19}

Reakcje psychiczne i paradoksalne

Podczas stosowania zolpidemu mogą wystąpić takie reakcje paradoksalne jak:²⁰

• Niepokój
• Pobudzenie
• Drażliwość
• Agresja
• Urojenia
• Wybuchy gniewu
• Koszmary senne
• Omamy
• Psychozy
• Nasilona bezsenność
• Inne zachowania niepożądane

²¹

W przypadku wystąpienia tych reakcji należy zakończyć leczenie. Na wystąpienie powyższych reakcji narażone są bardziej osoby w podeszłym wieku.²²

Somnambulizm i zachowania powiązane

U pacjentów, którzy przyjmowali zolpidem i nie byli w pełni obudzeni, zgłaszano chodzenie we śnie i inne powiązane zachowania, takie jak „senna jazda”, przygotowywanie i spożywanie jedzenia, wykonywanie połączeń telefonicznych lub uprawianie seksu, wraz z amnezją związaną z tym wydarzeniem.²³

Zdarzenia te mogą wystąpić po pierwszym lub każdym kolejnym zastosowaniu zolpidemu. Wydaje się, że spożycie alkoholu i innych środków hamujących OUN w skojarzeniu z zolpidem zwiększa ryzyko takich zachowań, podobnie jak stosowanie zolpidemu w dawkach przekraczających maksymalną zalecaną dawkę.²⁴

Należy zdecydowanie rozważyć przerwanie leczenia zolpidemem u pacjentów zgłaszających takie zachowania ze względu na ryzyko dla pacjenta i innych osób.^{25 26}

Tolerancja

Wielokrotne przyjmowanie zolpidemu przez okres kilku tygodni może prowadzić do zmniejszenia skuteczności leczenia w wyniku rozwoju tolerancji.^{27 28}

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku lub w złym stanie ogólnym powinni otrzymywać mniejszą dawkę leku, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania.²⁹

Ze względu na działanie zwiotczające mięśnie, istnieje ryzyko upadków i w konsekwencji urazu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, podczas wstawania w nocy.^{30 31}

Pacjenci z niewydolnością oddechową

Należy zachować ostrożność u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, ponieważ wykazano, że benzodiazepiny i leki podobne zaburzają czynność układu oddechowego.^{32 33}

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Benzodiazepiny i leki podobne do benzodiazepin nie są wskazane w leczeniu pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, ponieważ mogą one wywoływać encefalopatię.³⁴

Pacjenci z depresją

Nie należy stosować zolpidemu bez odpowiedniego leczenia depresji lub niepokoju związanego z depresją, gdyż u takich pacjentów szybciej może dojść do próby samobójczej.³⁵

Zolpidem należy stosować ostrożnie u pacjentów z objawami depresji. Mogą występować tendencje samobójcze. Ze względu na możliwość umyślnego przedawkowania przez pacjenta, pacjentom należy podać najniższą możliwą do uzyskania odpowiedniego efektu dawkę leku.³⁶

Wcześniej występująca depresja może zostać odkryta podczas stosowania zolpidemu. Ponieważ bezsenność może być objawem depresji, pacjent powinien zostać ponownie oceniony, jeśli bezsenność się utrzymuje.³⁷

Dzieci i młodzież

Zolpidem nie powinien być przepisywany dzieciom i młodzieży poniżej 18 roku życia.³⁸

W badaniach prowadzonych przez 8 tygodni u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat z objawami bezsenności związanymi z występowaniem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami układu nerwowego, w grupie stosującej zolpidem obserwowano zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych w porównaniu do grupy stosującej placebo. Dotyczyło to następujących działań niepożądanych: zawroty głowy (23,5% w stosunku do 1,5%), bóle głowy (12,5% w stosunku do 9,2%) i omamy (7,4% w stosunku do 0%).³⁹

Ryzyko związane z równoczesnym stosowaniem opioidów

Jednoczesne stosowanie zolpidemu i opioidów może powodować sedację, depresję oddechową, śpiączkę i śmierć. Z powodu tego ryzyka jednoczesne przepisywanie leków uspokajających, takich jak benzodiazepiny lub produktów zawierających podobne leki, jak zolpidem, z opioidami, należy rezerwować dla pacjentów, u których alternatywne opcje leczenia nie są możliwe.⁴⁰

W przypadku podjęcia decyzji o przepisaniu zolpidemu jednocześnie z opioidami, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę, a czas trwania leczenia powinien być jak najkrótszy.⁴¹

Pacjentów należy ściśle obserwować w celu wykrycia objawów przedmiotowych i podmiotowych depresji oddechowej i sedacji. W związku z tym zdecydowanie zaleca się poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o tych objawach.⁴²

Pacjenci z zespołem długiego QT

Ponieważ badanie elektrofizjologiczne serca in vitro wykazało, że zolpidem może powodować przedłużenie odstępu QT, nie można wykluczyć możliwych konsekwencji u pacjentów z zespołem przedłużonego QT.⁴³

W elektrofizjologicznym badaniu serca in vitro wykazano, że w warunkach eksperymentalnych z zastosowaniem pluripotencjalnych komórek macierzystych i bardzo dużego stężenia zolpidemu, może on redukować prądy potasowe przepływające przez kanały jonowe typu hERG. Potencjalne konsekwencje takiego działania dla pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT nie są znane. Jako środek ostrożności, lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka leczenia zolpidemem u pacjentów z rozpoznanym, wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT.⁴⁴

Ryzyko ciężkich obrażeń

Ze względu na właściwości farmakologiczne zolpidem może powodować senność i obniżony poziom świadomości, co może prowadzić do upadków, a w konsekwencji do ciężkich obrażeń.^{45 46}

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkty lecznicze zawierające zolpidem często zawierają laktozę jednowodną. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.⁴⁷

Większość produktów zawierających zolpidem zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest zasadniczo „wolny od sodu”.⁴⁸