Przeciwwskazania stosowania
Ziele nawłoci

Przeciwwskazania stosowania ziela nawłoci

Ziele nawłoci (Solidago virgaurea) stanowi składnik wielu preparatów stosowanych w schorzeniach układu moczowego. Znajomość przeciwwskazań do jego stosowania jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Stosowanie preparatów zawierających nawłoć powinno być odradzane pacjentom w określonych przypadkach klinicznych.¹²³

Nadwrażliwość na składniki roślinne

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania ziela nawłoci jest nadwrażliwość na substancję czynną lub inne komponenty fitofarmaceutyków ją zawierających. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z reakcjami nadwrażliwości na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae), co dotyczy wszystkich produktów leczniczych zawierających nawłoć, takich jak Fitolizyna, Nefrol czy Urofort.⁴⁵⁶

W przypadku produktu Fitolizyna, przeciwwskazane jest również stosowanie u osób z nadwrażliwością na rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae dawniej Umbelliferae), anetol, alergeny pyłku brzozy, olejek miętowy lub mentol, a także na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.⁷

Warto pamiętać, że w przypadku preparatu Nefrol, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalną nadwrażliwość na mniszka lekarskiego, będącego również przedstawicielem rodziny astrowatych, który stanowi istotny składnik tego preparatu.⁸

Przeciwwskazania związane z gospodarką wodno-elektrolitową

Ze względu na działanie moczopędne ziela nawłoci, jego stosowanie powinno być odradzane w sytuacjach klinicznych wymagających ograniczenia podaży płynów. Dotyczy to w szczególności:

• Stanów chorobowych, w których zalecane jest przyjmowanie niewielkich ilości płynów⁹
• Ciężkich chorób serca wymagających ograniczenia podaży płynów¹⁰¹¹
• Zaawansowanej niewydolności nerek, gdy wskazane jest ograniczenie przyjmowania płynów¹²
• Obrzęków spowodowanych ograniczeniem czynności serca i nerek¹³

Przeciwwskazania związane z układem moczowym i żółciowym

W przypadku niektórych preparatów zawierających ziele nawłoci, występują dodatkowe przeciwwskazania związane z patologiami dróg moczowych i żółciowych. Preparaty te powinny być przeciwwskazane u pacjentów z:

• Niedrożnością dróg moczowych – dotyczy to w szczególności preparatu Nefrol, który jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością dróg moczowych¹⁴
• Kamicą żółciową i innymi chorobami dróg żółciowych – przeciwwskazanie to dotyczy preparatu Nefrol, co wynika z obecności w jego składzie korzenia mniszka z zielem, który może wpływać na funkcjonowanie dróg żółciowych¹⁵

Szczególne przeciwwskazania dotyczące poszczególnych preparatów

Każdy z preparatów zawierających ziele nawłoci charakteryzuje się specyficznym składem, co może generować dodatkowe przeciwwskazania:

Fitolizyna – zawiera również wyciągi z kłącza perzu, łuski cebuli, liści brzozy, nasion kozieradki, korzenia pietruszki, ziela skrzypu, korzenia lubczyku oraz ziela rdestu ptasiego. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na którykolwiek z tych składników, a także zawarte w preparacie substancje pomocnicze, w tym parahydroksybenzoesan etylu (E 214) i skrobię pszeniczną.¹⁶¹⁷

Nefrol – zawiera dodatkowo wyciąg z korzenia mniszka z zielem, owocu aminka oraz owocni fasoli. Przeciwwskazania specyficzne dla tego preparatu to kamica żółciowa i inne choroby dróg żółciowych (związane z obecnością mniszka lekarskiego) oraz niedrożność dróg moczowych.¹⁸¹⁹

Urofort – zawiera również liść mącznicy i ziele pokrzywy. Dodatkowym przeciwwskazaniem specyficznym dla tego preparatu są obrzęki spowodowane ograniczeniem czynności serca i nerek.²⁰²¹

Znaczenie zawartości etanolu w preparatach

Wszystkie opisane preparaty zawierające ziele nawłoci zawierają w swoim składzie etanol, co może stanowić istotne przeciwwskazanie u określonych grup pacjentów:

• Fitolizyna zawiera do 4% (V/V) etanolu²²
• Nefrol zawiera 61-69% (v/v) etanolu²³
• Urofort zawiera 40-50% (V/V) etanolu²⁴

Zawartość etanolu w tych preparatach powinna być brana pod uwagę przy przepisywaniu ich pacjentom z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, uszkodzeniami mózgu, jak również kobietom w ciąży i karmiącym piersią oraz dzieciom. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku preparatu Nefrol, który zawiera najwyższy odsetek alkoholu etylowego.²⁵

Podsumowanie przeciwwskazań stosowania ziela nawłoci

Ziele nawłoci, będące składnikiem kilku produktów leczniczych stosowanych w urologicznych schorzeniach, posiada szereg istotnych przeciwwskazań. Decyzja o odradzeniu pacjentowi stosowania preparatów zawierających tę substancję powinna być podjęta w przypadku:²⁶²⁷²⁸

1. Nadwrażliwości na nawłoć lub rośliny z rodziny astrowatych
2. Stanów chorobowych wymagających ograniczenia podaży płynów (ciężkie choroby serca lub nerek)
3. Obrzęków spowodowanych niewydolnością krążenia lub dysfunkcją nerek
4. Niedrożności dróg moczowych (szczególnie przy stosowaniu preparatu Nefrol)
5. Kamicy żółciowej i innych chorób dróg żółciowych (w przypadku Nefrolu)
6. Nadwrażliwości na dodatkowe składniki zawarte w poszczególnych preparatach

Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość etanolu w tych preparatach, co może stanowić dodatkowe przeciwwskazanie u osób z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci.²⁹³⁰³¹