Działania niepożądane
Wyciąg z liści zielonej herbaty

Działania niepożądane wyciągu z liści zielonej herbaty

Wyciąg z liści zielonej herbaty (Camellia sinensis) stosowany miejscowo w postaci maści może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla właściwego prowadzenia terapii. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa tego składnika pochodzą z badań, w których uczestniczyło 400 osób stosujących produkt Veregen o mocy 100 mg/g (oraz dodatkowo 397 osób stosujących produkt o wyższym stężeniu 150 mg/g).¹

Najczęstsze reakcje miejscowe

Zdecydowana większość działań niepożądanych związanych ze stosowaniem wyciągu z liści zielonej herbaty to miejscowe reakcje skórne i reakcje w miejscu aplikacji, występujące w obszarze leczonych zmian. Takie reakcje odnotowano u 83,5% pacjentów, co wskazuje na bardzo wysoką częstość ich występowania.²

Do najczęściej obserwowanych miejscowych reakcji skórnych należą:

• Rumień – zaczerwienienie skóry w miejscu aplikacji
• Świąd – nieprzyjemne uczucie prowokujące potrzebę drapania
• Podrażnienie – najczęściej manifestujące się jako pieczenie
• Ból w miejscu aplikacji
• Obrzęk – miejscowe zwiększenie objętości tkanek
• Wrzód – uszkodzenie tkanki z przerwaniem ciągłości nabłonka
• Stwardnienie – nieprawidłowe zwiększenie spoistości tkanki
• Pęcherzyki – drobne zbiorniki płynu pod naskórkiem

³

Nasilenie reakcji miejscowych

Nasilenie miejscowych reakcji skórnych wykazuje zróżnicowanie w zależności od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz lokalizacji zmian. Analiza danych klinicznych wykazała, że reakcje miejscowe miały łagodne nasilenie u 24,8% pacjentów, umiarkowane nasilenie u 32,0% pacjentów (z różnicą między płciami: 36,3% u mężczyzn i 27,1% u kobiet). Ciężkie reakcje miejscowe odnotowano u 26,8% pacjentów co najmniej jednokrotnie podczas terapii, z wyraźną różnicą między płciami (20,8% u mężczyzn i 33,5% u kobiet).⁴

Częstość występowania ciężkich miejscowych reakcji związanych z leczeniem różniła się w zależności od lokalizacji brodawek:

• 26,3% (87/331) u pacjentów z brodawkami narządów płciowych
• 23,1% (6/26) u pacjentów z brodawkami odbytu
• 32,6% (14/43) u pacjentów z brodawkami zarówno odbytu jak i narządów płciowych

⁵

Należy podkreślić, że łagodne miejscowe reakcje skórne są bezpośrednio związane z mechanizmem działania wyciągu z liści zielonej herbaty i w przypadku reakcji o niewielkim nasileniu nie powinny stanowić wskazania do przerwania leczenia.⁶ Istotną obserwacją kliniczną jest fakt, że u pacjentek z brodawkami w obrębie sromu odnotowano większą częstość występowania miejscowych reakcji skórnych i reakcji w miejscu aplikacji niż w innych lokalizacjach.⁷

Przypadki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych

W badaniach klinicznych odnotowano nieliczne przypadki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych. Cztery pacjentki (1%) jednokrotnie przerwały terapię z powodu bólu w miejscu aplikacji, znieczulicy i zapalenia skóry.⁸ Dodatkowo odnotowano przypadek jednej pacjentki (0,3%), która przerwała leczenie produktem Veregen o mocy 100 mg/g z powodu kompleksu objawów: uczucia pieczenia w kroczu, bólu i świądu.⁹

Poważne działania niepożądane

W trakcie terapii wyciągiem z liści zielonej herbaty odnotowano pojedynczy przypadek ciężkiego zapalenia sromu i pochwy podczas stosowania produktu Veregen o mocy 100 mg/g.¹⁰

Stulejka wystąpiła u 1,9% (4/212) nieobrzezanych pacjentów płci męskiej, co stanowi istotne powikłanie wymagające uwagi klinicznej.¹¹

Reakcje nadwrażliwości

W badaniu oceniającym potencjał uczulający wyciągu z liści zielonej herbaty zaobserwowano reakcje nadwrażliwości u 5 z 209 osób, co stanowi 2,4% badanej populacji.¹² W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości na wyciąg z liści zielonej herbaty zaleca się bezwzględne przerwanie leczenia.¹³

Dynamika występowania działań niepożądanych

Analizując przebieg terapii wyciągiem z liści zielonej herbaty warto odnotować, że największa intensywność miejscowych reakcji o średnim nasileniu przypada na początkową fazę leczenia – obserwowano je głównie w pierwszych tygodniach terapii.¹⁴

Potencjalne działania ogólnoustrojowe

Warto zaznaczyć, że w literaturze medycznej opisywano przypadki toksycznego uszkodzenia wątroby po doustnym spożyciu dużych dawek wyciągów z liści zielonej herbaty. Jednakże badania kliniczne, dane uzyskane po wprowadzeniu produktu do obrotu oraz badania niekliniczne przeprowadzone z produktem Veregen nie ujawniły żadnego negatywnego wpływu na czynność wątroby.¹⁵ Pomimo tego, w celu rozszerzenia bazy danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wyciągu z liści zielonej herbaty, wszelkie objawy zaburzenia czynności wątroby występujące podczas leczenia należy zgłaszać do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁶

Czynniki zwiększające ryzyko działań niepożądanych

Należy podkreślić, że działania niepożądane występują z większą częstością w przypadku stosowania produktu zawierającego wyciąg z liści zielonej herbaty pod opatrunkiem okluzyjnym, co związane jest prawdopodobnie ze zwiększonym wchłanianiem substancji czynnej.¹⁷

Tabela działań niepożądanych wyciągu z liści zielonej herbaty

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem wyciągu z liści zielonej herbaty, których związek z leczeniem produktem Veregen o mocy 100 mg/g uznano za co najmniej możliwy. Działania te sklasyfikowano według częstości występowania zgodnie z następującymi kategoriami: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10) i niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100).<sup data-drug="Veregen" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane (zgłaszane przed i po wprowadzeniu do obrotu), których związek z leczeniem produktem leczniczym Veregen o mocy 100 mg/g uznano za co najmniej możliwy, są wymienione według klasyfikacji układów i narządów. Częstość występowania jest określona w następujący sposób: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10) i niezbyt często (≥1/1 000 do 18

* Działania niepożądane obserwowane tylko podczas stosowania produktu o większej mocy (Veregen 150 mg/g).

<sup data-drug="Veregen" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo często: Miejscowe reakcje w obszarze aplikacji, takie jak rumień, świąd, podrażnienie/pieczenie, ból, wrzód, obrzęk, stwardnienie i pęcherzyki […] Często: Miejscowe reakcje w obszarze aplikacji, takie jak łuszczenie, wydzielina, krwawienie i obrzmienie […] Niezbyt często: Miejscowe reakcje w obszarze aplikacji, takie jak przebarwienie, dyskomfort, suchość, nadżerka, pęknięcie, przeczulica, znieczulica, blizna, guzek, zapalenie skóry, nadwrażliwość, martwica miejscowa, grudki i egzema […] Działania niepożądane obserwowane tylko podczas stosowania produktu o większej mocy (Veregen 150 mg/g). […] Niezbyt często (≥1/1 000 do 19

Wnioski i zalecenia kliniczne

Wyciąg z liści zielonej herbaty stosowany miejscowo charakteryzuje się specyficznym profilem bezpieczeństwa, w którym dominują miejscowe reakcje skórne. Mimo wysokiej częstości występowania tych reakcji, większość z nich ma charakter łagodny do umiarkowanego i ustępuje po zakończeniu terapii. Jedynie w niewielkim odsetku przypadków działania niepożądane prowadzą do przerwania leczenia.

W praktyce klinicznej, przy stosowaniu preparatów zawierających wyciąg z liści zielonej herbaty, należy:

• Uprzedzić pacjentów o możliwości wystąpienia miejscowych reakcji skórnych, szczególnie w początkowej fazie leczenia
• Regularnie monitorować miejsce aplikacji, zwłaszcza u pacjentów z chorobami w obrębie narządów płciowych
• Zwracać szczególną uwagę na pacjentki ze zmianami w obrębie sromu oraz nieobrzezanych mężczyzn ze względu na większe ryzyko powikłań
• W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości bezwzględnie przerwać leczenie
• Unikać stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych
• Monitorować potencjalne objawy hepatotoksyczności, mimo braku jednoznacznych dowodów na taki wpływ przy stosowaniu miejscowym

²⁰