Działania niepożądane
Witamina B1

Witamina B1 (tiamina) jest kluczowym składnikiem metabolicznym, jednak jej suplementacja może wiązać się z działaniami niepożądanymi, głównie ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwuje się nudności, dyskomfort żołądkowo-jelitowy oraz biegunki, zwłaszcza przy wyższych dawkach preparatów takich jak Revalid (1,5 mg do 9 mg/dobę), Sylimarol Vita 80 i 150 (odpowiednio 2 mg i 10 mg), czy Elevit Pronatal (1 tabletka dziennie, dawka tiaminy azotanu). W badaniach klinicznych u ciężarnych kobiet stosujących Elevit Pronatal odnotowano zaparcia (1,8%) i biegunkę (1,4%). Rzadkie reakcje nadwrażliwości obejmują wysypkę, astmę, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę oraz reakcje anafilaktyczne, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii. Przekroczenie zalecanych dawek Vitaminum B compositum (3 mg tiaminy azotanu) może skutkować objawami neurologicznymi (bóle głowy, zawroty, bezsenność, nerwowość), tachykardią oraz zmianami skórnymi (zaczerwienienie, rumień, wysypka). Preparaty zawierające witaminy z grupy B mogą powodować nieszkodliwe zmiany barwy moczu (ciemnożółte) i stolca (czarne przy obecności żelaza).

  1. Działania niepożądane witaminy B1
    1. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    2. Reakcje nadwrażliwości
    3. Zaburzenia układu nerwowego
    4. Zaburzenia sercowo-naczyniowe
    5. Zaburzenia skórne
    6. Zaburzenia metaboliczne
    7. Zmiany w kolorze wydzielin fizjologicznych
  2. Bezpieczeństwo stosowania witaminy B1
  3. Tabela działań niepożądanych
  4. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane witaminy B1

Witamina B1 (tiamina) jest niezbędnym składnikiem odżywczym, uczestniczącym w wielu procesach metabolicznych organizmu. Jako składnik wielu preparatów wielowitaminowych i suplementów diety, może być źródłem działań niepożądanych u pacjentów. Choć witamina B1 jest generalnie dobrze tolerowana przy stosowaniu zgodnie z zalecanym dawkowaniem, należy zwrócić uwagę na potencjalne działania niepożądane, które mogą wystąpić podczas jej stosowania. Znajomość tych efektów jest kluczowa w praktyce klinicznej.1

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego należą do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych podczas stosowania preparatów zawierających witaminę B1. Pacjenci mogą doświadczać dolegliwości o różnym nasileniu, od łagodnych do umiarkowanych.2

Podczas przyjmowania preparatu Revalid, który zawiera witaminę B1 w dawce 1,5 mg, mogą wystąpić mdłości lub niewielki dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego, szczególnie gdy lek przyjmowany jest pomiędzy posiłkami lub na czczo. W takich przypadkach zaleca się ścisłe przestrzeganie zaleconego sposobu stosowania.3

Przy wyższych dawkach, np. 6 kapsułek na dobę produktu Revalid, mogą czasami pojawić się lekkie zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, w tym biegunki. W takich sytuacjach rekomenduje się zmniejszenie dawki do trzech razy na dobę po 1 kapsułce.4

W przypadku preparatów Sylimarol Vita 80 i Sylimarol Vita 150, które zawierają odpowiednio 2 mg i 10 mg witaminy B1, może wystąpić łagodne działanie przeczyszczające oraz inne przejściowe, łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Częstotliwość występowania tych objawów nie została dokładnie określona.5 6

Badania kliniczne przeprowadzone na populacji ciężarnych kobiet, które przyjmowały preparat Elevit Pronatal (zawierający witaminę B1 w postaci tiaminy azotanu) w dawce jedna tabletka dziennie przez okres od 1 do 6 miesięcy, wykazały wystąpienie następujących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego: zaparcia (1,8%) oraz biegunka (1,4%).7

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na witaminę B1 występują rzadko, jednak mogą mieć różne nasilenie. W przypadku preparatu Multi-Sanostol, zawierającego tiaminy chlorowodorek w dawce 2 mg/10 ml, w pojedynczych przypadkach odnotowano reakcje alergiczne. W przypadku ich wystąpienia zaleca się przerwanie stosowania leku.8

W przypadku produktu Elevit Pronatal, który zawiera witaminę B1 w postaci tiaminy azotanu, opisano występowanie bardzo rzadkich (poniżej 1/10 000) reakcji nadwrażliwości, obejmujących: wysypkę, astmę, obrzęk naczynioruchowy i pokrzywkę. Z rzadką częstością (≥1/10 000 do <1/1 000) odnotowano również pęcherze i wstrząs. Raportowano również przypadki reakcji anafilaktycznej, choć częstość ich występowania nie została dokładnie określona.9

Zaburzenia układu nerwowego

Przy przekroczeniu zalecanych dawek preparatu Vitaminum B compositum, zawierającego 3 mg witaminy B1 w postaci tiaminy azotanu, mogą wystąpić takie objawy jak osłabienie, bóle głowy, drażliwość i bezsenność.10

W przypadku produktu Elevit Pronatal, który zawiera witaminę B1, raportowano możliwość wystąpienia objawów ze strony układu nerwowego, takich jak: ból głowy, zawroty głowy, bezsenność i nerwowość, jednak częstość ich występowania nie została określona.11

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W przypadku przekroczenia zalecanych dawek preparatu Vitaminum B compositum, zawierającego witaminę B1, może wystąpić tachykardia.12

Zaburzenia skórne

Przekroczenie zalecanych dawek preparatu Vitaminum B compositum, zawierającego witaminę B1, może prowadzić do zaczerwienienia skóry, rumienia twarzy, wysypki i pokrzywki.13

W badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, przeprowadzonym na 2471 ciężarnych kobiet przyjmujących Elevit Pronatal, zawierający witaminę B1, zaobserwowano występowanie wyprysków u 0,08% badanych.14

Zaburzenia metaboliczne

W przypadku produktu Elevit Pronatal, zawierającego witaminę B1, raportowano możliwość wystąpienia hiperkalciurii, choć częstość tego zaburzenia nie została określona.15

Zmiany w kolorze wydzielin fizjologicznych

Podczas stosowania preparatów zawierających witaminę B1 i inne witaminy z grupy B, mogą wystąpić zmiany w kolorze moczu i stolca. Preparaty zawierające witaminy z grupy B mogą powodować ciemnożółte zabarwienie moczu, co jest objawem nieszkodliwym wynikającym z obecności tych witamin.16

Podobnie, podczas stosowania produktu Vitaminum B compositum, zawierającego witaminę B1 i B2, może wystąpić żółte zabarwienie moczu spowodowane obecnością ryboflawiny; jest to objaw prawidłowy.17

Preparaty zawierające zarówno witaminę B1, jak i żelazo (np. Elevit Pronatal), mogą prowadzić do czarnego zabarwienia stolca, co jednak nie ma znaczenia klinicznego.18

Bezpieczeństwo stosowania witaminy B1

Warto podkreślić, że w przypadku większości preparatów zawierających witaminę B1, stosowanych zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania, działania niepożądane występują rzadko lub nie są zgłaszane. Na przykład, dla preparatu Vitaminum B compositum, zawierającego 3 mg witaminy B1 w postaci tiaminy azotanu, nie zgłaszano działań niepożądanych podczas stosowania zalecanych dawek.19

Również w przypadku produktu Multi-Sanostol, który zawiera tiaminy chlorowodorek w dawce 2 mg/10 ml, przy dawkowaniu zgodnym z zalecanym nie zanotowano przypadków wystąpienia działań niepożądanych.20

Tabela działań niepożądanych

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Produkty, w których raportowano
Zaburzenia żołądka i jelit Ból żołądka i jelit Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Elevit Pronatal
Ból brzucha Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Elevit Pronatal
Zaparcie Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) / 1,8% w badaniu klinicznym Elevit Pronatal
Biegunka Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) / 1,4% w badaniu klinicznym Elevit Pronatal, Revalid, Vitaminum B compositum
Nudności i wymioty Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Elevit Pronatal, Revalid
Zaburzenia układu immunologicznego Wysypka Bardzo rzadko (<1/10 000) Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Astma Bardzo rzadko (<1/10 000) Elevit Pronatal
Obrzęk naczynioruchowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Elevit Pronatal
Pokrzywka Bardzo rzadko (<1/10 000) Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Reakcja anafilaktyczna Częstość nieznana Elevit Pronatal
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy Częstość nieznana Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Zawroty głowy Częstość nieznana Elevit Pronatal
Bezsenność Częstość nieznana Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Nerwowość Częstość nieznana Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Zaburzenia sercowo-naczyniowe Tachykardia Przy przekroczeniu zalecanych dawek Vitaminum B compositum
Zaburzenia skórne Zaczerwienienie skóry Przy przekroczeniu zalecanych dawek Vitaminum B compositum
Rumień twarzy Przy przekroczeniu zalecanych dawek Vitaminum B compositum
Wypryski 0,08% w badaniu klinicznym Elevit Pronatal
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hiperkalciuria Częstość nieznana Elevit Pronatal
Zmiany w kolorze wydzielin fizjologicznych Ciemnożółte zabarwienie moczu Objaw nieszkodliwy Elevit Pronatal, Vitaminum B compositum
Czarne zabarwienie stolca Objaw nieszkodliwy (związany z obecnością żelaza) Elevit Pronatal

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej podczas stosowania preparatu zawierającego witaminę B1, zaleca się natychmiastowe przerwanie stosowania leku.21

W sytuacji występowania mdłości lub dyskomfortu ze strony przewodu pokarmowego podczas przyjmowania preparatu zawierającego witaminę B1, zaleca się ścisłe przestrzeganie zaleconego sposobu stosowania, w tym przyjmowanie leku podczas posiłków.22

Przy występowaniu lekkich zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego przy wyższych dawkach leku, może być zasadne zmniejszenie dawki dobowej i podzielenie jej na mniejsze dawki przyjmowane w ciągu dnia.23

Istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów regulacyjnych.24

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl