Przeciwwskazania stosowania
Witamina B1

Przeciwwskazania stosowania witaminy B1

Witamina B1 (tiamina) jest składnikiem wielu preparatów wielowitaminowych oraz suplementów diety, stosowanych zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu niedoborów witaminowych. Pomimo jej korzystnego działania, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie preparatów zawierających tę substancję. Przeciwwskazania do stosowania witaminy B1 wynikają głównie z indywidualnych predyspozycji pacjenta oraz specyfiki poszczególnych preparatów leczniczych.¹

Nadwrażliwość na witaminę B1

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających witaminę B1 jest nadwrażliwość na tę substancję. Pacjenci z rozpoznaną alergią na tiaminę (w postaci chlorowodorku lub azotanu tiaminy) nie powinni przyjmować preparatów takich jak Elevit Pronatal, Multi-Sanostol, Revalid, Sylimarol Vita czy Vitaminum B compositum.^{2 3 4}

W przypadku leków Sylimarol Vita 150 oraz Sylimarol Vita 80, nadwrażliwość na witaminę B1 (tiaminy chlorowodorek) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ich stosowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że w tych preparatach witamina B1 występuje w dawce odpowiednio 10 mg i 2 mg w jednej kapsułce.^{5 6}

Vitaminum B compositum, zawierające 3 mg witaminy B1 w postaci azotanu tiaminy, również jest przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na tę substancję.⁷

Nadwrażliwość na składniki pomocnicze

Istotnym przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach z witaminą B1. Dotyczy to wszystkich omawianych produktów leczniczych.^{8 9}

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nietolerancją laktozy, ponieważ substancja ta występuje w wielu preparatach zawierających witaminę B1, takich jak: Elevit Pronatal (zawiera 45,78 mg laktozy), Sylimarol Vita (zawiera laktozę), czy Vitaminum B compositum (zawiera 34,65 mg laktozy jednowodnej).^{10 11 12}

Przeciwwskazania związane z innymi składnikami preparatów

W przypadku preparatów złożonych, zawierających oprócz witaminy B1 także inne substancje czynne, przeciwwskazania mogą wynikać z obecności tych dodatkowych składników. Przykładowo:

• W przypadku Elevit Pronatal, który zawiera witaminę A i D, przeciwwskazaniem jest hiperwitaminoza A i/lub D, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia przemiany żelaza i/lub miedzi, hiperkalcemia, hiperkalciuria oraz leczenie witaminą A lub syntetycznymi izomerami izotretynoiny i etretynianu.¹³
• W przypadku Multi-Sanostol, przeciwwskazaniami są zwiększone stężenie wapnia we krwi (hiperkalcemia), zwiększone wydalanie wapnia z moczem (hiperkalcynuria) oraz zwiększone stężenie witaminy A lub D (hiperwitaminoza A lub D).¹⁴

Szczególne przeciwwskazania dla Multi-Sanostol

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, który zawiera witaminę B1 w postaci tiaminy chlorowodorku w dawce 2 mg w 10 ml, istnieje dodatkowe przeciwwskazanie związane z zawartością cukrów. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu. Jest to spowodowane zawartością 6,55 g sacharozy i 1,31 g syropu glukozowego w 10 ml syropu.^{15 16}

Przeciwwskazania dla Sylimarol Vita

W przypadku preparatów Sylimarol Vita 150 i Sylimarol Vita 80, które zawierają oprócz witaminy B1 także wyciąg z ostropestu plamistego, dodatkowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na rośliny z rodziny Asteraceae (dawniej Compositae). Należy o tym pamiętać szczególnie u pacjentów z alergią na rośliny tej rodziny, takie jak rumianek, arnika, krwawnik pospolity czy chryzantemy.^{17 18}

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku preparatu Elevit Pronatal, który zawiera witaminę B1 (tiaminy azotan) co odpowiada 1,6 mg tiaminy chlorowodorku, przeciwwskazania dotyczą pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U takich pacjentów nie zaleca się stosowania tego preparatu ze względu na możliwość kumulacji składników i zwiększone ryzyko działań niepożądanych.¹⁹

W przypadku pacjentów z zaburzeniami przemiany żelaza i/lub miedzi, stosowanie Elevit Pronatal jest przeciwwskazane ze względu na zawartość tych pierwiastków w preparacie (żelazo w postaci żelaza(II) fumaranu 183,00 mg, miedź w postaci 2,51 mg miedzi siarczanu bezwodnego).^{20 21}

Przeciwwskazania związane z równoczesnym leczeniem

W przypadku Elevit Pronatal, istotnym przeciwwskazaniem jest równoczesne leczenie witaminą A lub leczenie syntetycznymi izomerami izotretynoiny i etretynianu. Jest to spowodowane zawartością witaminy A w preparacie, co mogłoby prowadzić do przedawkowania tej witaminy. Należy pamiętać, że beta-karoten uważany jest za źródło suplementacji witaminą A, więc również jego suplementacja powinna być brana pod uwagę przy ocenie całkowitej podaży witaminy A.²²

Podsumowanie przeciwwskazań

Podsumowując, najważniejsze przeciwwskazania do stosowania witaminy B1 obejmują:

• Nadwrażliwość na tiaminę (w postaci chlorowodorku lub azotanu)^{23 24}
• Nadwrażliwość na substancje pomocnicze zawarte w preparatach (np. laktoza, sacharoza)^{25 26}
• W przypadku preparatów złożonych – przeciwwskazania związane z innymi składnikami aktywnymi (np. hiperwitaminoza A lub D, hiperkalcemia)^{27 28}
• Zaburzenia czynności nerek w przypadku niektórych preparatów²⁹
• Zaburzenia przemiany żelaza i/lub miedzi (w przypadku preparatów zawierających te pierwiastki)³⁰
• Dziedziczne zaburzenia metabolizmu węglowodanów (nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedobór sacharazy-izomaltazy) w przypadku preparatów zawierających cukry³¹

Należy pamiętać, że przeciwwskazania do stosowania witaminy B1 mogą się różnić w zależności od konkretnego preparatu, jego składu i postaci farmaceutycznej. Dlatego zawsze należy dokładnie zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego przed jego przepisaniem pacjentowi i uwzględnić indywidualne przeciwwskazania dotyczące danego pacjenta.^{32 33 34}