Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Witamina B1

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania witaminy B1 (tiaminy)

Witamina B1 (tiamina) jest składnikiem wielu preparatów witaminowych i suplementów diety, stosowanych w okresie ciąży, karmienia piersią oraz w różnych stanach niedoborowych. Pomimo relatywnie wysokiego profilu bezpieczeństwa, stosowanie produktów zawierających tiaminę wymaga uwzględnienia określonych środków ostrożności.¹

Ogólne środki ostrożności

W przypadku stosowania preparatów zawierających witaminę B1, pacjenci powinni być poinformowani o konieczności przestrzegania zalecanych dawek. Bezpieczeństwo stosowania tiaminy w dawkach terapeutycznych jest wysokie, jednak należy pamiętać, że produkty lecznicze zawierające witaminy z grupy B często są preparatami złożonymi, zawierającymi również inne składniki, które w dużych dawkach mogą być szkodliwe.²

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci stosujący kilka preparatów zawierających witaminy – w takich przypadkach istnieje ryzyko przedawkowania niektórych składników. Przed włączeniem nowego preparatu zawierającego tiaminę należy uwzględnić całkowitą podaż wszystkich witamin i minerałów z różnych źródeł.³

Kamica nerkowa i zaburzenia funkcji nerek

Pacjenci z kamicą nerkową lub zaburzeniami funkcji nerek powinni zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu preparatów multiwitaminowych zawierających tiaminę. Ryzyko to związane jest głównie z obecnością w tych preparatach innych składników, takich jak wapń, witamina C czy witamina D, które mogą sprzyjać powstawaniu kamieni nerkowych.^{4 5}

W przypadku pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek może być konieczne dostosowanie dawki preparatów witaminowych. Na przykład, w przypadku preparatu Vitaminum B compositum, zawierającego 3 mg tiaminy, u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek zaleca się zmniejszenie dawki do 1 tabletki drażowanej na dobę.⁶

Nietolerancja laktozy i glutenu

Wiele preparatów zawierających witaminę B1 zawiera laktozę jako substancję pomocniczą. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować takich produktów.^{7 8 9}

W przypadku pacjentów chorych na celiakię, istotne jest, aby sprawdzić zawartość glutenu w przyjmowanych preparatach. Na przykład, jedna kapsułka preparatu Revalid, który zawiera tiaminę, zawiera również 1 mg glutenu.¹⁰

Pacjenci z cukrzycą

Pacjenci chorzy na cukrzycę powinni być świadomi zawartości węglowodanów i wartości kalorycznej przyjmowanych preparatów witaminowych. W przypadku produktu Revalid, jedna kapsułka odpowiada 0,035 jednostkom węglowodanowym, a jej wartość kaloryczna wynosi 6,7 kJ/1,6 kcal.¹¹

Syropy witaminowe zawierające tiaminę często zawierają znaczne ilości cukrów. Na przykład Multi-Sanostol w 10 ml syropu zawiera 6,55 g sacharozy i 1,31 g glukozy, a dodatkowo glukozę, fruktozę i sacharozę pochodzące z koncentratów soków owocowych i ekstraktu słodowego. Pacjenci z cukrzycą powinni uwzględnić te składniki w swojej diecie.¹²

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Niektóre preparaty zawierające tiaminę mogą zawierać substancje pomocnicze, które wymagają szczególnej uwagi:

• Mannitol – może wywierać łagodne działanie przeczyszczające¹³
• Sacharoza – preparaty zawierające sacharozę nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy¹⁴
• Barwniki – niektóre preparaty zawierają barwniki, które mogą powodować reakcje alergiczne, np. lak żółcieni pomarańczowej (E 110)¹⁵
• Benzoesan sodu – konserwant obecny w niektórych preparatach^{16 17}

Efekty uboczne związane z witaminami grupy B

Przy stosowaniu preparatów zawierających witaminy z grupy B, w tym tiaminę, może wystąpić żółte zabarwienie moczu. Jest to zjawisko fizjologiczne, spowodowane obecnością witamin z tej grupy i nie stanowi powodu do niepokoju.¹⁸

Stosowanie u dzieci

W przypadku niektórych preparatów witaminowych zawierających tiaminę, ze względu na brak odpowiednich badań klinicznych, nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej określonego wieku. Na przykład, preparaty Sylimarol Vita 80 i Sylimarol Vita 150, zawierające tiaminę, nie są zalecane do stosowania u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku badań dotyczących stosowania zawartej w nich sylimaryny w tej grupie wiekowej.^{19 20}

Uwagi dodatkowe specyficzne dla preparatów

Niektóre preparaty witaminowe zawierające tiaminę mogą mieć specyficzne ograniczenia w stosowaniu, niezwiązane bezpośrednio z samą witaminą B1:

• Preparaty Sylimarol Vita, zawierające tiaminę i wyciąg z ostropestu plamistego, nie powinny być zalecane do leczenia ostrych zatruć^{21 22}
• Produkty w postaci syropu, jak Multi-Sanostol, mogą ulegać rozwarstwieniu ze względu na zawartość witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oraz w wodzie. W takim przypadku przed użyciem butelkę z produktem należy wstrząsnąć²³
• Elevit Pronatal nie zawiera jodu, dlatego w czasie ciąży i karmienia piersią należy zapewnić właściwą podaż tego pierwiastka z innych źródeł²⁴

Interakcje z innymi produktami witaminowymi

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów zawierających witaminy, zwłaszcza witaminę A i witaminę D, ponieważ duże dawki tych substancji mogą być szkodliwe dla zdrowia.^{25 26}

Preparat Multi-Sanostol, podobnie jak inne preparaty złożone zawierające tiaminę, przy stosowaniu w dawkach większych niż zalecane, może prowadzić do przedawkowania witamin, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu z innymi produktami je zawierającymi.²⁷