Przeciwwskazania stosowania
Tomka wonna

Przeciwwskazania stosowania tomki wonnej

Tomka wonna (Anthoxanthum odoratum) jest jednym z gatunków traw, których alergeny wykorzystywane są w preparatach do immunoterapii swoistej (odczulania). Występuje w mieszankach alergenowych takich jak Catalet T, Perosall T13 czy Pollinex+Rye. Stosowanie preparatów zawierających wyciągi alergenowe tomki wonnej podlega ścisłym przeciwwskazaniom, które lekarz powinien rozważyć przed włączeniem leczenia.^{1 2 3}

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających tomkę wonną, podobnie jak innych alergenów, jest nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu leczniczego. Jest to podstawowe przeciwwskazanie wymieniane dla wszystkich preparatów zawierających tomkę wonną, niezależnie od ich formy farmaceutycznej (zawiesina do wstrzykiwań czy roztwór do stosowania podjęzykowego).^{4 5 6}

Choroby zapalne i infekcyjne

Immunoterapia alergenem tomki wonnej jest przeciwwskazana w przypadku występowania ostrych i przewlekłych stanów zapalnych. W przypadku preparatu Perosall T13 przeciwwskazanie dotyczy również ostrych chorób infekcyjnych przebiegających z gorączką, przy czym odczulanie można wznowić po 5-7 dniach po ustąpieniu infekcji. Podobnie w przypadku zaostrzenia przewlekłych zakażeń, odczulanie można wznowić po 5-7 dniach od ustąpienia zaostrzenia.^{7 8 9}

Czynna gruźlica stanowi szczególne przeciwwskazanie wymienione w charakterystyce produktu Perosall T13.¹⁰

Zaburzenia immunologiczne

Stosowanie preparatów z tomką wonną jest przeciwwskazane w przypadku ciężkich chorób immunologicznych lub niedoborów immunologicznych. W przypadku preparatu Catalet T wyłączone są z tego przeciwwskazania choroby autoimmunologiczne takie jak cukrzyca typu I i stwardnienie rozsiane, gdzie immunoterapia wywiera korzystne działanie poprzez swoiste zahamowanie lub przerwanie patologicznej odpowiedzi immunologicznej przez wytworzenie stanu tolerancji.¹¹

W przypadku preparatu Perosall T13 obecność choroby autoimmunologicznej oraz klinicznie jawnych ciężkich niedoborów immunologicznych stanowi przeciwwskazanie do stosowania.¹²

W przypadku preparatu Pollinex+Rye przeciwwskazane jest stosowanie przy chorobach autoimmunologicznych, takich jak zaburzenia czynności wątroby, nerek, układu nerwowego lub tarczycy, czy choroba reumatoidalna, a także przy niedoborach odporności, w tym spowodowanych leczeniem immunosupresyjnym.¹³

Choroby nowotworowe

Obecność chorób nowotworowych stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania immunoterapii alergenowej z wykorzystaniem tomki wonnej we wszystkich dostępnych preparatach.^{14 15 16}

Choroby układu oddechowego

Przeciwwskazaniem do stosowania immunoterapii alergenowej z tomką wonną jest ciężka astma oskrzelowa, szczególnie:

• Ciężka astma oporna na leczenie farmakologiczne i/lub chorzy z nieodwracalną obturacją oskrzeli (FEV1 poniżej 70% wartości należnej przy odpowiednim leczeniu farmakologicznym) – w przypadku preparatu Catalet T¹⁷
• Astma ciężka, niestabilna z pomiarami w spirometrii – FEV1 poniżej 70% wartości należnej – w przypadku preparatu Perosall T13¹⁸
• Astma oskrzelowa z trwałymi zaburzeniami czynności płuc, poniżej 70% natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1), pomimo właściwego leczenia – w przypadku preparatu Pollinex+Rye¹⁹

W przypadku preparatu Pollinex+Rye dodatkowym przeciwwskazaniem są wtórne zmiany narządu, w którym zachodzi reakcja alergiczna, takie jak rozedma płuc czy rozstrzenie oskrzelowe.²⁰

Choroby skórne

W przypadku preparatu Perosall T13 przeciwwskazaniem jest ciężkie atopowe zapalenie skóry w zaostrzeniu.²¹

Choroby układu krążenia

Ciężkie choroby układu sercowo-naczyniowego, które zwiększają ryzyko działań niepożądanych w razie konieczności zastosowania adrenaliny, stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet T.²²

W przypadku preparatu Perosall T13 przeciwwskazaniem są niestabilne choroby układu krążenia (wymagające okresowego stosowania beta-adrenolityków lub inhibitorów ACE).²³

Stosowanie leków beta-adrenolitycznych

Przeciwwskazaniem do stosowania immunoterapii zawierającej tomkę wonną jest przyjmowanie leków beta-adrenolitycznych (beta-blokerów):

• W przypadku preparatu Catalet T – nawet stosowanie miejscowe²⁴
• W przypadku preparatu Perosall T13 – stałe leczenie beta-adrenolitykami (np. przy chorobie wieńcowej, wysokim nadciśnieniu tętniczym)²⁵
• W przypadku preparatu Pollinex+Rye – przyjmowanie leków beta-adrenolitycznych oraz przeciwwskazanie do przyjmowania epinefryny (adrenaliny)²⁶

Niewydolność narządowa

Niewydolność narządów wewnętrznych (wątroby, śledziony, nerek, tarczycy) stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet T.²⁷

W przypadku preparatu Pollinex+Rye przeciwwskazaniem są zaburzenia przemiany tyrozyny, szczególnie w przypadku tyrozynemii i alkaptonurii.²⁸

Przeciwwskazania wiekowe

Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem tomki wonnej jest przeciwwskazana u:

• Dzieci do 5. roku życia z wyjątkiem określonych wskazań – w przypadku preparatu Catalet T²⁹
• Dzieci w wieku poniżej 5. roku życia – w przypadku preparatu Perosall T13³⁰
• Dzieci w wieku poniżej 6 lat – w przypadku preparatu Pollinex+Rye³¹

Brak współpracy pacjenta

Słaba współpraca chorego lub brak współpracy ze strony pacjenta stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających tomkę wonną, gdyż immunoterapia alergenowa wymaga regularnego i zgodnego z zaleceniami przyjmowania preparatu przez pacjenta.^{32 33}

Przeciwwskazania psychologiczne

Ciężkie choroby psychiczne stanowią przeciwwskazanie do stosowania preparatu Catalet T.³⁴

Podsumowanie: Kiedy odradzić stosowanie tomki wonnej

Lekarz powinien odradzić pacjentowi stosowanie preparatów zawierających alergen tomki wonnej w następujących sytuacjach:

1. Przy stwierdzonej nadwrażliwości na substancje pomocnicze zawarte w preparacie
2. W przypadku ostrych i przewlekłych stanów zapalnych oraz chorób infekcyjnych
3. U pacjentów z ciężkimi chorobami immunologicznymi lub niedoborami odporności
4. Przy rozpoznanej chorobie nowotworowej
5. U pacjentów z ciężką, niestabilną astmą oskrzelową, zwłaszcza z FEV1 poniżej 70% wartości należnej
6. Przy ciężkich chorobach układu sercowo-naczyniowego
7. U pacjentów przyjmujących leki beta-adrenolityczne
8. Przy niewydolności narządów wewnętrznych
9. U dzieci poniżej określonego wieku (5-6 lat, w zależności od preparatu)
10. W przypadku braku współpracy ze strony pacjenta
11. Przy ciężkich chorobach psychicznych
12. U pacjentów z zaburzeniami przemiany tyrozyny (w przypadku preparatu Pollinex+Rye)

Decyzja o rozpoczęciu immunoterapii alergenowej z wykorzystaniem preparatów zawierających tomkę wonną powinna być zawsze poprzedzona dokładną analizą stanu zdrowia pacjenta oraz rozważeniem wszystkich przeciwwskazań i potencjalnych korzyści terapeutycznych.^{35 36 37}