Działania niepożądane
Tazobaktam

Działania niepożądane tazobaktamu

Tazobaktam to inhibitor beta-laktamaz, który jest najczęściej stosowany w połączeniu z piperacyliną, tworząc kombinację o nazwie piperacylina z tazobaktamem. Takie połączenie dostępne jest w produktach leczniczych takich jak Piperacillin + Tazobactam Eugia, Piperacillin + Tazobactam Kalceks, Piperacillin/Tazobactam Kabi oraz Tazocin. Ze względu na to, że tazobaktam występuje wyłącznie w połączeniu z piperacyliną, działania niepożądane przedstawione są dla całego produktu leczniczego.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej występującym działaniem niepożądanym połączenia piperacyliny z tazobaktamem jest biegunka, która pojawia się u jednego na dziesięciu pacjentów. Natomiast do najcięższych działań niepożądanych zalicza się rzekomobłoniaste zapalenie jelit i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które występują znacznie rzadziej – u 1 do 10 na 10 000 pacjentów.²

Należy zaznaczyć, że w przypadku niektórych poważnych działań niepożądanych, takich jak pancytopenia, wstrząs anafilaktyczny czy zespół Stevensa-Johnsona, częstość występowania nie może być określona na podstawie dostępnych danych.³

Działania niepożądane układowe

Działania niepożądane tazobaktamu (w połączeniu z piperacyliną) można sklasyfikować według układów i narządów:

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

• Bardzo często (≥1/10): zakażenia drożdżakami
• Często (≥1/100 do <1/10): rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy/jelit

⁴

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

• Często (≥1/100 do <1/10): małopłytkowość, niedokrwistość
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): leukopenia
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000): agranulocytoza
• Częstość nieznana: pancytopenia, neutropenia, niedokrwistość hemolityczna, trombocytoza, eozynofilia

⁵

Zaburzenia układu immunologicznego

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): wstrząs anafilaktoidalny, wstrząs anafilaktyczny, reakcje anafilaktoidalne, reakcje anafilaktyczne, nadwrażliwość

⁶

Zaburzenia metabolizmu i odżywania

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): hipokaliemia

⁷

Zaburzenia psychiczne

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): bezsenność
• Częstość nieznana: majaczenie

⁸

Zaburzenia układu nerwowego

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): ból głowy
• Częstość nieznana: napady drgawek

⁹

Zaburzenia naczyniowe

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): niedociśnienie, zapalenie żył, zakrzepowe zapalenie żył, uderzenia gorąca

¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): krwawienia z nosa
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000): eozynofilowe zapalenie płuc

¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

• Bardzo często (≥1/10): biegunka
• Często (≥1/100 do <1/10): ból brzucha, wymioty, zaparcie, nudności, niestrawność
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): zapalenie błony śluzowej jamy ustnej

¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): zapalenie wątroby, żółtaczka

¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

• Często (≥1/100 do <1/10): wysypka, świąd
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): rumień wielopostaciowy, pokrzywka, wysypka grudkowo-plamkowa
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000): toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka
• Częstość nieznana: zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), pęcherzowe zapalenie skóry, plamica

¹⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): ból stawów, ból mięśni

¹⁵

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): niewydolność nerek
• Częstość nieznana: kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

¹⁶

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

• Często (≥1/100 do <1/10): gorączka, reakcje w miejscu wstrzyknięcia
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): dreszcze

¹⁷

Nieprawidłowe wyniki badań diagnostycznych

• Często (≥1/100 do <1/10): zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej, zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej, zmniejszenie stężenia białka całkowitego we krwi, zmniejszenie stężenia albumin we krwi, dodatni odczyn bezpośredni Combsa, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie stężenia fosfatazy zasadowej we krwi, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi, wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, zmniejszenie stężenia glukozy we krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, przedłużony czas protrombinowy
• Częstość nieznana: wydłużony czas krwawienia, zwiększenie stężenia gamma-glutamylotransferazy

¹⁸

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie tazobaktamu w połączeniu z piperacyliną wiąże się z pewnymi niebezpieczeństwami, które wymagają szczególnej uwagi lekarza. Do najpoważniejszych zagrożeń należą:

Reakcje alergiczne i nadwrażliwość

Reakcje alergiczne w przypadku stosowania tazobaktamu mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych wysypek skórnych do zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych. Najcięższymi przejawami reakcji alergicznych są wstrząs anafilaktyczny i reakcje anafilaktoidalne, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁹

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TENS), które charakteryzują się rozległym złuszczaniem naskórka i mogą zagrażać życiu pacjenta.²⁰

Zaburzenia hematologiczne

Tazobaktam może powodować poważne zaburzenia krwi, takie jak agranulocytoza (drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów), niedokrwistość hemolityczna (zniszczenie czerwonych krwinek) czy pancytopenia (zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi). Stany te mogą prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje, krwawień i znacznego osłabienia organizmu.²¹

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest biegunka, która może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i odwodnienia. Szczególnie niebezpieczne jest rzekomobłoniaste zapalenie jelit związane z zakażeniem Clostridioides difficile, które może wystąpić podczas lub po zakończeniu leczenia tazobaktamem z piperacyliną. Stan ten wymaga natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia.²²

Neurotoksyczność

Antybiotyki beta-laktamowe, w tym połączenie piperacyliny z tazobaktamem, mogą prowadzić do wystąpienia objawów encefalopatii i drgawek, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub z wcześniejszymi napadami drgawkowymi w wywiadzie.²³

Wpływ na pacjentów z mukowiscydozą

U pacjentów z mukowiscydozą leczenie piperacyliną z tazobaktamem wiąże się ze zwiększoną częstością występowania gorączki i wysypki, co wymaga szczególnej uwagi podczas prowadzenia terapii u tych pacjentów.²⁴

Tabela działań niepożądanych tazobaktamu

Monitorowanie działań niepożądanych tazobaktamu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵

W praktyce klinicznej, przy stosowaniu tazobaktamu w połączeniu z piperacyliną, należy zwracać szczególną uwagę na wczesne objawy reakcji alergicznych, zaburzenia hematologiczne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego. Wczesne wykrycie działań niepożądanych i odpowiednia interwencja mogą zapobiec rozwinięciu się poważnych powikłań.²⁶