Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sulfasalazyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas leczenia sulfasalazyną

Stosowanie sulfasalazyny wymaga zachowania specjalnych środków ostrożności i regularnej kontroli pacjenta ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Leczenie to powinno być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarskim, a pacjent powinien być odpowiednio poinformowany o potencjalnych zagrożeniach i koniecznych działaniach w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych.^{1 2}

Przeciwwskazania względne i ograniczenia stosowania

Sulfasalazyny nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, a także z nieprawidłowym składem krwi, chyba że potencjalne korzyści przeważają nad ryzykiem terapii.^{3 4}

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania produktu u pacjentów z:⁵

• ciężką alergią i astmą oskrzelową
• niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, ponieważ może ona powodować u tych pacjentów niedokrwistość hemolityczną

⁶

Należy wnikliwie rozważyć konieczność zastosowania sulfasalazyny u pacjentów z nawracającymi lub przewlekłymi zakażeniami w wywiadzie, lub u których występują inne choroby mogące zwiększać podatność na zakażenia.⁷

Ryzyko ciężkich zakażeń

Zgłaszano przypadki ciężkich zakażeń związanych z supresją szpiku kostnego, w tym przypadki posocznicy i zapalenia płuc. Należy uważnie obserwować pacjentów, u których w czasie leczenia sulfasalazyną wystąpiło zakażenie. Konieczne jest przerwanie stosowania sulfasalazyny, jeśli u pacjenta rozwinie się ciężkie zakażenie.⁸

Toksyczność dawkozależna

W przypadku stosowania dawki 70 mg/kg masy ciała na dobę, stężenie leku we krwi może osiągać poziom uważany za próg toksyczności (50 μg/ml). Dlatego istotne jest przestrzeganie zalecanego dawkowania i monitorowanie pacjenta pod kątem objawów toksyczności.^{9 10}

Reakcje nadwrażliwości

W przypadku pacjentów z łagodną nadwrażliwością należy rozważyć odczulanie. W przypadku ciężkich reakcji nadwrażliwości konieczne jest przerwanie stosowania produktu.^{11 12}

Ciężkie reakcje nadwrażliwości mogą obejmować narządy wewnętrzne i być przyczyną zaburzeń takich jak:¹³

• zapalenie wątroby
• zapalenie nerek
• zapalenie mięśnia sercowego
• zespół mononukleozopodobny (np. mononukleoza rzekoma)
• zaburzenia hematologiczne (w tym histiocytoza hemofagocytarna)
• zapalenie płuc, również spowodowane naciekami eozynofilowymi

Ciężkie reakcje nadwrażliwości układowej (DRESS)

U pacjentów przyjmujących produkty lecznicze zawierające sulfasalazynę odnotowano ciężkie, zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości układowej, takie jak osutka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (ang. drug rash with eosinophilia and systemic symptoms; DRESS). Należy pamiętać, że wczesne objawy nadwrażliwości, takie jak gorączka lub limfadenopatia, mogą się pojawić, nawet jeśli wysypka nie jest obecna. Jeśli występują takie objawy przedmiotowe lub podmiotowe, należy niezwłocznie zdiagnozować stan pacjenta i przerwać podawanie sulfasalazyny, jeśli nie można ustalić innej etiologii dla wymienionych objawów.^{14 15}

Ciężkie reakcje skórne

Istnieją doniesienia o występujących bardzo rzadko ciężkich reakcjach skórnych (w niektórych przypadkach prowadzących do zgonu) podczas stosowania sulfasalazyny, takich jak:^{16 17}

• złuszczające zapalenie skóry
• zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)

Największe ryzyko wystąpienia tych działań niepożądanych istnieje na wczesnym etapie leczenia, w większości przypadków w pierwszym miesiącu terapii.^{18 19}

Pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych oraz poddać ścisłej obserwacji pod kątem reakcji skórnych. Jeśli wystąpią przedmiotowe lub podmiotowe objawy złuszczającego zapalenia skóry, zespołu Stevensa-Johnsona lub toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (np. wysypka skórna, zmiany śluzówkowe lub jakiekolwiek inne objawy nadwrażliwości), należy niezwłocznie przerwać leczenie produktami zawierającymi sulfasalazynę.^{20 21}

Najlepsze wyniki w leczeniu zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka osiąga się, gdy rozpozna się te choroby jak najwcześniej i natychmiast odstawi produkt zawierający sulfasalazynę. Wczesne odstawienie produktu daje lepsze rokowania.^{22 23}

Jeśli u pacjenta wystąpi zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka podczas stosowania produktu zawierającego sulfasalazynę, nie wolno już nigdy ponownie podejmować leczenia pacjenta tym produktem.^{24 25}

Supresja szpiku i zaburzenia hematologiczne

Wystąpienie objawów klinicznych, takich jak: ból gardła, gorączka, bladość, plamica lub żółtaczka podczas leczenia sulfasalazyną może wskazywać na zahamowanie czynności szpiku, hemolizę oraz hepatotoksyczność. W takich przypadkach leczenie sulfasalazyną należy przerwać w czasie oczekiwania na wyniki badań krwi.²⁶

Zaburzenia krwi (np. makrocytoza i pancytopenia), które mogą być przypisywane niedoborom kwasu foliowego, można wyrównać podawaniem kwasu foliowego (leukoworyna).²⁷

Ryzyko kamicy nerkowej

Należy przyjmować odpowiednią ilość płynów podczas stosowania sulfasalazyny, ponieważ może ona spowodować wytrącanie się kryształów w moczu i tworzenie się kamieni nerkowych.^{28 29}

Badania kontrolne w czasie leczenia

Ze względu na potencjalne działania toksyczne sulfasalazyny, konieczne jest regularne monitorowanie stanu pacjenta podczas leczenia.³⁰

Harmonogram badań kontrolnych

Należy kontrolować obraz krwi, w tym rozmaz krwinek białych oraz badania czynnościowe wątroby przed rozpoczęciem leczenia, a następnie co 2 tygodnie w czasie pierwszych 3 miesięcy leczenia. Przez okres kolejnych 3 miesięcy należy przeprowadzać badania kontrolne co 4 tygodnie. Następnie, obraz krwi, w tym rozmaz krwinek białych oraz badania czynnościowe wątroby, należy kontrolować co 3 miesiące oraz w sytuacjach, gdy jest to wskazane ze względów klinicznych.³¹

Ocenę czynności nerek (w tym analizę moczu) należy przeprowadzać u wszystkich pacjentów na początku leczenia, jak również co najmniej raz w miesiącu przez pierwsze 3 miesiące leczenia. Następnie kontrola powinna być przeprowadzona, gdy jest to wskazane ze względów klinicznych.³²

Pacjentów należy poddać ścisłej obserwacji pod kątem reakcji skórnych.³³

Zakłócenia w badaniach laboratoryjnych

Sulfasalazyna lub jej metabolity mogą zakłócać wyniki niektórych badań laboratoryjnych. Należy o tym pamiętać podczas interpretacji wyników badań u pacjentów przyjmujących sulfasalazynę.³⁴

U pacjentów stosujących sulfasalazynę lub jej metabolit – mesalaminę (mesalazynę) odnotowano kilka zgłoszeń możliwego zakłócenia analiz, powodującego fałszywie dodatnie wyniki oznaczania normetanefryny w moczu metodą chromatografii cieczowej.³⁵

Sulfasalazyna lub jej metabolity mogą zakłócać wartość absorbancji promieni ultrafioletowych, szczególnie przy 340 nm, i mogą powodować zakłócenia wyników niektórych badań laboratoryjnych, w których używa się NAD(H) lub NAD(P) do pomiaru wartości absorbancji promieni ultrafioletowych około tej długości fali. Przykładami takich analiz mogą być oznaczenia:³⁶

• mocznika
• amoniaku
• LDH
• α-HBDH
• glukozy

Możliwe, że wyniki oznaczeń aminotransferazy alaninowej (AlAT), aminotransferazy asparaginowej (AspAT), izoenzymu kinazy kreatynowej (CK-MB), dehydrogenazy glutaminianowej (GlDH) lub tyroksyny również mogą być zaburzone podczas stosowania sulfasalazyny w dużych dawkach.³⁷

Należy się skonsultować z laboratorium badawczym w sprawie stosowanej metodologii. U pacjentów otrzymujących sulfasalazynę należy zachować ostrożność interpretując wyniki badań laboratoryjnych. Wyniki analiz należy interpretować w powiązaniu z wynikami badań klinicznych.³⁸

Dodatkowe informacje dotyczące produktu Salazopyrin EN

Po otwarciu pojemnika zawierającego produkt Salazopyrin EN czasami wyczuwalny jest intensywny zapach, który jest związany z procesem wytwarzania produktu i nie ma negatywnego wpływu na zdrowie pacjenta. Zapach wynika z procesu powlekania tabletek dojelitowych rozpuszczalnikiem. Rozpuszczalnik odparowuje podczas procesu wytwarzania, pozostawiając śladowe ilości w gotowym produkcie, co można wykryć za pomocą węchu.³⁹

Aby zminimalizować nieprzyjemny zapach, tabletki mogą być pozostawione na świeżym powietrzu, by rozpuszczalniki ulotniły się z tabletek.⁴⁰

Informacje dotyczące substancji pomocniczej

Produkt Salazopyrin EN zawiera glikol propylenowy. Przykłady ekspozycji na glikol propylenowy w oparciu o dawkę dobową są następujące:⁴¹

• Podanie 16 tabletek produktu Salazopyrin EN 500 mg osobie dorosłej o masie ciała 70 kg spowoduje narażenie na glikol propylenowy wynoszące 1,14 mg/kg mc./dobę.
• Podanie 2 tabletek produktu Salazopyrin EN 500 mg sześcioletniemu dziecku o masie ciała 20 kg spowoduje narażenie na glikol propylenowy wynoszące 0,50 mg/kg mc./dobę.

⁴²