Dawkowanie i sposób podawania
Sód diwodorofosforan

Dawkowanie i sposób podawania substancji sód diwodorofosforan

Sód diwodorofosforan jednowodny (Natrii dihydrophosphas monohydricus) stanowi jedną z głównych substancji czynnych w preparatach do oczyszczania jelita. W leku Rectanal Enema występuje w połączeniu z disodu fosforanem dwunastowodnym w stężeniu 14 g/100 ml roztworu doodbytniczego. Prawidłowe dawkowanie tej substancji jest kluczowe dla skuteczności terapii, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa pacjenta.¹

Dawkowanie u pacjentów dorosłych

U pacjentów dorosłych preparat zawierający sód diwodorofosforan należy podawać doodbytniczo w objętości około 120-150 ml roztworu. Podanie powinno odbywać się wieczorem w dniu poprzedzającym wykonanie badania diagnostycznego lub zabiegu chirurgicznego oraz dodatkowo w dniu planowanej procedury. W przypadku niewystarczającego oczyszczenia jelita, dozwolone jest powtórzenie wlewu doodbytniczego wykonanego w dniu poprzedzającym zabieg.²

Należy zaznaczyć, że po zastosowaniu preparatu zawierającego sód diwodorofosforan wymagane jest podanie pacjentowi doustnie dodatkowej porcji płynów w celu wyrównania potencjalnych zaburzeń wodno-elektrolitowych. Istotnym aspektem bezpieczeństwa terapii jest również zalecenie wykonania badania stężenia elektrolitów we krwi przed zabiegiem chirurgicznym.³

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie preparatów zawierających sód diwodorofosforan u dzieci jest uzależnione od wieku pacjenta. Dzieciom w wieku od 3 do 12 lat preparat podaje się doodbytniczo w zredukowanej objętości 60-90 ml roztworu. Schemat podawania jest analogiczny jak u dorosłych – wieczorem w dniu poprzedzającym procedurę medyczną oraz w dniu zabiegu. Podobnie jak u dorosłych, w przypadku niewystarczającego oczyszczenia jelita, dopuszczalne jest powtórzenie wlewu.⁴

U dzieci, zwłaszcza w młodszych grupach wiekowych, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania preparatów zawierających sód diwodorofosforan. U dzieci w wieku od 3 do 5 lat produkty te należy stosować wyłącznie z przepisu lekarza i pod jego ścisłym nadzorem. Ze względów bezpieczeństwa, preparaty zawierające sód diwodorofosforan są przeciwwskazane u dzieci poniżej 3. roku życia.⁵

Podobnie jak u pacjentów dorosłych, po zastosowaniu preparatu u dzieci wymagane jest podanie doustnie dodatkowej porcji płynów. Zaleca się również wykonanie badania stężenia elektrolitów we krwi przed zabiegiem operacyjnym.⁶

Ogólne zasady dawkowania

Niezależnie od grupy wiekowej pacjenta, przy stosowaniu preparatów zawierających sód diwodorofosforan obowiązują następujące zasady:⁷

• Czas stosowania nie powinien przekraczać jednego tygodnia
• Częstotliwość podawania jest ograniczona do maksymalnie jednego razu na dobę
• Roztwór wprowadzany do odbytnicy powinien mieć temperaturę pokojową
• Po zastosowaniu preparatu konieczne jest uzupełnienie płynów drogą doustną

⁸

Szczegółowa tabela dawkowania sodu diwodorofosforanu

Sposób podawania sodu diwodorofosforanu

Preparaty zawierające sód diwodorofosforan podawane są drogą doodbytniczą z zachowaniem szczególnych zasad aplikacji, mających na celu zwiększenie skuteczności i bezpieczeństwa terapii.⁹

Przygotowanie do podania

Przed podaniem preparatu zawierającego sód diwodorofosforan należy przygotować aplikator zgodnie z instrukcją producenta. Końcówkę aplikatora trzeba natłuścić wazeliną lub płynną parafiną w celu ułatwienia wprowadzenia do odbytnicy, co zwiększa komfort pacjenta podczas zabiegu.¹⁰

Technika podania

Pozycja pacjenta podczas aplikacji preparatu zawierającego sód diwodorofosforan ma kluczowe znaczenie dla skuteczności procedury. Możliwe są dwie pozycje, zależne od tego, czy pacjent podaje preparat samodzielnie, czy wykonuje to inna osoba:¹¹

• Samodzielne podanie – pacjent powinien ułożyć się na boku (preferowany lewy bok) z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych
• Podanie przez inną osobę – zalecana jest pozycja podparta na łokciach i kolanach (kolankowo-łokciowa)

Procedura podania obejmuje następujące kroki:¹²

1. Ostrożne wprowadzenie końcówki aplikatora do odbytnicy
2. Powolne ściskanie butelki i wprowadzanie roztworu do odbytnicy
3. Zaciskanie przez pacjenta zwieracza odbytu podczas aplikacji
4. Należy pamiętać, że butelka zawiera nadmiar roztworu i nie ma konieczności całkowitego jej opróżniania

Postępowanie po podaniu preparatu

Po wprowadzeniu roztworu zawierającego sód diwodorofosforan do jelita grubego, pacjent powinien pozostać w przyjętej pozycji przez 2-5 minut, aż do wystąpienia uczucia parcia. W celu zwiększenia skuteczności zabiegu, zaleca się ułożenie z miednicą powyżej poziomu głowy, co można uzyskać podkładając wałek z koca lub poduszki pod miednicę.¹³

Postępowanie w sytuacjach szczególnych

W przypadku pacjentów ze zwężeniem odbytu lub ubytkami śluzówki odbytu, podanie preparatu zawierającego sód diwodorofosforan wymaga modyfikacji techniki. Zabieg należy wykonać przedłużając sztywną końcówkę butelki miękkim cewnikiem, np. cewnikiem Foleya. Analogiczną technikę stosuje się podczas wlewki przez sztuczny odbyt (stomię). W takich przypadkach najlepszą pozycją jest ułożenie pacjenta na wznak.¹⁴

Środki ostrożności podczas podawania

Podczas aplikacji preparatów zawierających sód diwodorofosforan należy bezwzględnie przestrzegać następujących zasad bezpieczeństwa:¹⁵

• Bezwzględny zakaz używania siły podczas wprowadzania końcówki aplikatora do naturalnego lub sztucznego odbytu – grozi to poważnymi powikłaniami, takimi jak krwawienie lub perforacja ściany jelita
• Zakaz wykonywania wlewek w pozycji stojącej – jest to pozycja niewygodna dla pacjenta i zmniejsza skuteczność zabiegu
• Zachowanie ostrożności u dzieci, zwłaszcza w grupie wiekowej 3-5 lat, gdzie preparat należy stosować wyłącznie z przepisu lekarza i pod jego nadzorem