Wskazania do stosowania
Seryna

Wprowadzenie do substancji czynnej seryna

Seryna jest aminokwasem endogennym, który odgrywa istotną rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. W kontekście żywienia pozajelitowego seryna stanowi ważny składnik roztworów aminokwasowych, zapewniając pacjentom niezbędne składniki odżywcze, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Jako aminokwas niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, seryna uczestniczy w syntezie białek oraz pełni istotne funkcje w procesach metabolicznych, w tym syntezie fosfolipidów i niektórych neuroprzekaźników¹.

Wskazania ogólne do stosowania preparatów zawierających serynę

Seryna, jako składnik roztworów do żywienia pozajelitowego, jest wskazana przede wszystkim w sytuacjach, gdy doustne lub dojelitowe odżywianie jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane². Preparaty zawierające serynę stosuje się w ramach kompleksowego żywienia pozajelitowego, które ma na celu dostarczenie organizmowi niezbędnych aminokwasów, w tym seryny, do biosyntezy białek oraz procesów metabolicznych³.

Grupy pacjentów wymagające podaży seryny

Pacjenci, u których wskazane jest stosowanie preparatów zawierających serynę w żywieniu pozajelitowym, obejmują szerokie spektrum przypadków klinicznych:

• Pacjenci dorosli oraz dzieci powyżej 2 lat z umiarkowanym lub ciężkim katabolizmem⁴
• Noworodki urodzone przedwcześnie, u których odżywianie doustne jest niemożliwe⁵
• Noworodki urodzone w terminie i dzieci do 2 lat⁶
• Pacjenci z niewydolnością nerek, wymagający specjalnego żywienia pozajelitowego⁷
• Pacjenci z ostrą lub przewlekłą niewydolnością wątroby⁸

Szczegółowe wskazania do stosowania seryny w różnych stanach klinicznych

Pacjenci z niewydolnością nerek

W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek, seryna jest składnikiem specjalnych formuł aminokwasowych dostosowanych do ich potrzeb. Preparaty takie jak Aminomel Nephro czy Nephrotect są specjalnie opracowane dla pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek poddawanych hemodializie lub hemofiltracji⁹. W Aminomel Nephro seryna stanowi 2,59 g/l roztworu¹⁰, co umożliwia dostarczenie tego aminokwasu przy jednoczesnym zminimalizowaniu obciążenia nerek.

Nephrotect, zawierający 7,60 g/l seryny¹¹, jest wskazany do stosowania jako składnik żywienia pozajelitowego u pacjentów z niewydolnością nerek, może być również stosowany podczas dializ jako źródło aminokwasów u pacjentów wymagających tego typu żywienia pozajelitowego¹².

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Dla pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby oraz umiarkowaną lub ciężką encefalopatią wątrobową, lub ostrą lub podostrą niewydolnością wątroby, wskazane jest stosowanie preparatów takich jak Aminoplasmal Hepa 10%. Zawiera on specjalnie dobrane aminokwasy, w tym serynę w ilości 1,30 g/l¹³, co pozwala na dostosowanie podaży aminokwasów do specyficznych wymagań metabolicznych pacjentów z chorą wątrobą¹⁴.

Żywienie pozajelitowe dzieci, w tym wcześniaków

W przypadku wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie, seryna jest istotnym składnikiem specjalistycznych preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminoven Infant 10% czy Numeta G13%E Preterm. Aminoven Infant 10% zawiera serynę w ilości 7,67 g/l¹⁵, co pozwala na pokrycie zapotrzebowania na ten aminokwas u niemowląt (wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie) oraz dzieci¹⁶.

Numeta G13%E Preterm, przeznaczony dla noworodków urodzonych przedwcześnie, zawiera serynę w ilości 0,37 g w worku dwukomorowym i trójkomorowym¹⁷, natomiast Numeta G16%E dla noworodków urodzonych w terminie i dzieci do 2 lat zawiera 0,51 g seryny w worku dwukomorowym i trójkomorowym¹⁸.

Pediaven G20, przeznaczony do żywienia pozajelitowego niemowląt, dzieci i młodzieży, zawiera 1,16 g seryny na 1000 ml roztworu¹⁹.

Seryna w różnych preparatach do żywienia pozajelitowego

Preparaty standardowe do żywienia pozajelitowego

W standardowych preparatach do żywienia pozajelitowego seryna występuje w różnych stężeniach, dostosowanych do ogólnych potrzeb pacjentów. W tej grupie można wymienić:

Aminoplasmal 15% – zawiera 3,000 g seryny na 1000 ml roztworu²⁰.

Aminoplasmal B. Braun 10% – zawiera 2,30 mg seryny na 1 ml, co daje 2,30 g na 1000 ml roztworu²¹.

Nutriflex Basal – zawiera 2,40 g seryny na 1000 ml i 4,80 g na 2000 ml roztworu²².

Nutriflex Peri – zawiera 3,00 g seryny na 1000 ml i 6,00 g na 2000 ml roztworu²³.

Nutriflex Plus – zawiera 3,60 g seryny na 1000 ml i 7,20 g na 2000 ml roztworu²⁴.

Nutriflex Special – zawiera 5,25 g seryny na 1000 ml i 7,88 g na 1500 ml roztworu²⁵.

Preparaty trójkomorowe zawierające serynę

Trójkomorowe worki do żywienia pozajelitowego, zawierające roztwór aminokwasów (w tym serynę), roztwór glukozy i emulsję tłuszczową, oferują kompletne żywienie pozajelitowe w jednym preparacie. Przykłady takich preparatów to:

Kabiven – zawiera po zmieszaniu 3,4 g seryny na 1000 ml, 2,7 g na 1500 ml, 2,0 g na 1540 ml i 1,4 g na 1026 ml²⁶.

Kabiven Peripheral – zawiera po zmieszaniu 2,2 g seryny na 2400 ml, 1,8 g na 1920 ml i 1,4 g na 1440 ml²⁷.

Lipoflex peri – po zmieszaniu zawiera 2,400 g seryny na 1000 ml, 3,000 g na 1250 ml, 4,500 g na 1875 ml i 6,000 g na 2500 ml²⁸.

Lipoflex special – po zmieszaniu zawiera 4,200 g seryny na 1000 ml, 2,625 g na 625 ml, 5,250 g na 1250 ml i 7,875 g na 1875 ml²⁹.

Preparaty specjalistyczne zawierające serynę

Dla pacjentów o szczególnych potrzebach dostępne są specjalistyczne preparaty zawierające serynę w składzie. Przykłady takich preparatów to:

Aminomix 1 Novum – zawiera 3,25 g seryny na 1000 ml roztworu³⁰, wskazany do stosowania w celu pokrycia dziennego zapotrzebowania na azot (aminokwasy), glukozę, elektrolity i płyny³¹.

Clinimix N9G15E – zawiera serynę w składzie roztworu aminokwasów (2,75 g/l)³², wskazany do odżywiania pozajelitowego w przypadkach, gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niedostateczne lub przeciwwskazane³³.

Clinimix N17G35E – zawiera serynę w składzie roztworu aminokwasów (5,00 g/l)³⁴, również wskazany do odżywiania pozajelitowego w analogicznych przypadkach³⁵.

Seryna w kompleksowym żywieniu pozajelitowym

Rola seryny w żywieniu pozajelitowym

Seryna, jako aminokwas endogenny, odgrywa ważną rolę w żywieniu pozajelitowym, przyczyniając się do prawidłowej syntezy białek oraz wspierając funkcje metaboliczne. W preparatach do żywienia pozajelitowego seryna jest dostarczana wraz z innymi aminokwasami w proporcjach dostosowanych do potrzeb pacjentów w różnych stanach klinicznych³⁶.

Seryna uczestniczy w syntezie fosfolipidów, ceramidów, glikoproteiny, puryn i porfirynów. Jest prekursorem glicyny, która z kolei jest niezbędna w syntezie hemu, puryn i kreatyniny. Seryna odgrywa również rolę w procesach metabolicznych centralnego układu nerwowego, co może być szczególnie istotne u pacjentów z encefalopatią wątrobową³⁷.

Kombinacja seryny z innymi składnikami odżywczymi

W preparatach do żywienia pozajelitowego seryna jest podawana w połączeniu z innymi aminokwasami oraz składnikami odżywczymi. W kompleksowych zestawach do żywienia pozajelitowego seryna występuje wraz z:

• Innymi aminokwasami (zarówno egzogennymi, jak i endogennymi)³⁸
• Węglowodanami (zwykle w postaci glukozy), dostarczającymi energii³⁹
• Tłuszczami (w przypadku preparatów trójkomorowych), będącymi dodatkowym źródłem energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych⁴⁰
• Elektrolitami, uzupełniającymi straty i utrzymującymi homeostazę⁴¹
• Pierwiastkami śladowymi, niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania organizmu⁴²

Proporcja seryny do innych aminokwasów

Zawartość seryny w preparatach do żywienia pozajelitowego jest starannie dobierana w stosunku do innych aminokwasów, aby zapewnić odpowiedni profil aminokwasowy. Proporcje te mogą się różnić w zależności od specyficznych potrzeb różnych grup pacjentów:

• W standardowych preparatach do żywienia pozajelitowego seryna stanowi zazwyczaj około 4-7% całkowitej zawartości aminokwasów⁴³
• W preparatach dla pacjentów z niewydolnością nerek proporcja seryny może być zwiększona, aby zrekompensować zaburzenia metabolizmu aminokwasów⁴⁴
• W preparatach dla pacjentów z niewydolnością wątroby proporcje aminokwasów są dostosowane do specyficznych zaburzeń metabolicznych występujących w tego typu schorzeniach⁴⁵

Zalecenia dotyczące stosowania preparatów zawierających serynę

Dawkowanie preparatów zawierających serynę

Dawkowanie preparatów zawierających serynę jest uzależnione od stanu klinicznego pacjenta, jego wieku, masy ciała oraz ogólnego zapotrzebowania na aminokwasy i energię. Leczenie powinno być zawsze prowadzone pod nadzorem lekarza specjalisty z doświadczeniem w żywieniu pozajelitowym.

W ogólnym ujęciu, dawkowanie preparatów zawierających serynę powinno być dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem następujących czynników:

• Stan katabolizmu (łagodny, umiarkowany, ciężki)⁴⁶
• Funkcja nerek i wątroby^{47 48}
• Zapotrzebowanie na azot i energię⁴⁹
• Wiek i masa ciała pacjenta⁵⁰

Monitorowanie terapii z użyciem seryny

Pacjenci otrzymujący żywienie pozajelitowe zawierające serynę powinni być regularnie monitorowani. Monitoring obejmuje:

• Parametry biochemiczne krwi, w tym stężenie elektrolitów, mocznika, kreatyniny, glukozy, enzymów wątrobowych i bilirubiny
• Równowagę kwasowo-zasadową i gospodarkę wodną
• Stan nawodnienia pacjenta
• Stan odżywienia (w tym masa ciała, bilans azotowy)
• Funkcję nerek i wątroby
• Objawy kliniczne, które mogą wskazywać na niedobór lub nadmiar składników odżywczych

Stosowanie seryny u szczególnych grup pacjentów

Pacjenci pediatryczni

Stosowanie seryny u pacjentów pediatrycznych wymaga szczególnej uwagi i dostosowania dawkowania. Preparaty zawierające serynę mogą być stosowane u dzieci powyżej 2 lat (Aminoplasmal B. Braun 10%, Lipoflex peri, Lipoflex special)⁵¹, u noworodków urodzonych przedwcześnie (Numeta G13%E Preterm)⁵² oraz u noworodków urodzonych w terminie i dzieci do 2 lat (Numeta G16%E)⁵³.

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku należy uwzględnić możliwe zmiany w funkcjonowaniu wątroby, nerek i układu sercowo-naczyniowego, a także choroby współistniejące i jednoczesne stosowanie innych leków. Dawkowanie preparatów zawierających serynę należy odpowiednio dostosować, uwzględniając stan kliniczny pacjenta oraz wyniki monitorowania biochemicznego.

Pacjenci z upośledzeniem czynności narządów

Dla pacjentów z upośledzeniem czynności narządów dostępne są specjalistyczne preparaty zawierające serynę:

• Pacjenci z niewydolnością nerek: Nephrotect, Aminomel Nephro⁵⁴
• Pacjenci z niewydolnością wątroby: Aminoplasmal Hepa 10%⁵⁵

Dawkowanie u tych pacjentów powinno być ustalane indywidualnie, z uwzględnieniem stopnia upośledzenia czynności narządów oraz wyników regularnego monitorowania biochemicznego.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia dotyczące stosowania preparatów zawierających serynę

Mimo że seryna sama w sobie nie ma specyficznych przeciwwskazań, należy uwzględnić ogólne przeciwwskazania do stosowania preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających serynę. Preparaty te nie powinny być stosowane w przypadku:

• Znanej nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu
• Wrodzonych zaburzeń metabolizmu aminokwasów
• Ciężkiej hiperkalemii, hipernatremii lub hipermagnezemii (w przypadku preparatów zawierających odpowiednie elektrolity)
• Niestabilnej hemodynamiki z zagrożeniem życia (stany wstrząsu)
• Kwasicy metabolicznej
• Niewyrównanej cukrzycy
• Ciężkiej niewydolności wątroby (nie dotyczy preparatów specjalnie opracowanych dla tych pacjentów)
• Ciężkiej niewydolności nerek bez możliwości zastosowania technik nerkozastępczych (nie dotyczy preparatów specjalnie opracowanych dla tych pacjentów)

Podsumowanie klinicznych zastosowań seryny

Seryna, jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu odżywienia pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparaty zawierające serynę są stosowane w różnorodnych stanach klinicznych, od standardowego żywienia pozajelitowego po specjalistyczne formuły dla pacjentów z niewydolnością wątroby, nerek, a także dla pacjentów pediatrycznych, w tym wcześniaków.

Decyzja o zastosowaniu konkretnego preparatu zawierającego serynę powinna być podejmowana indywidualnie dla każdego pacjenta, z uwzględnieniem jego stanu klinicznego, zapotrzebowania na aminokwasy i energię, a także funkcji narządów. Istotne jest również regularne monitorowanie pacjenta podczas terapii, aby zapewnić optymalne efekty leczenia i minimalizować ryzyko powikłań.

Seryna, jako aminokwas endogenny, jest ważnym elementem kompleksowego żywienia pozajelitowego, przyczyniając się do utrzymania prawidłowej syntezy białek oraz wspierając liczne procesy metaboliczne organizmu, co ma szczególne znaczenie u pacjentów w stanie katabolizmu.