Właściwości farmakokinetyczne
Salbutamol

Farmakokientyka salbutamolu

Salbutamol jest selektywnym agonistą receptorów β2-adrenergicznych, który wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne zależne od drogi podania leku. Procesy farmakokinetyczne obejmują wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i eliminację, które zostały dobrze scharakteryzowane w wielu preparatach leczniczych zawierających tę substancję aktywną.^{1 2}

Wchłanianie

Charakterystyka wchłaniania salbutamolu różni się w zależności od drogi podania leku:

Podanie wziewne: Po podaniu wziewnym salbutamolu około 10-20% dawki leku dociera do dolnych dróg oddechowych, gdzie jest wchłaniane w miąższu płucnym i przenika do krwiobiegu. Pozostała część dawki zatrzymuje się w inhalatorze lub osiada w jamie ustnej i gardle, skąd jest następnie połykana i wchłaniana z przewodu pokarmowego. Lek, który dotarł do dróg oddechowych, jest wchłaniany w miąższu płucnym i przedostaje się do krążenia, nie jest natomiast metabolizowany w płucach.^{3 4 5}

Podanie doustne: Salbutamol szybko wchłania się z przewodu pokarmowego. Dostępność biologiczna po podaniu doustnym wynosi około 50%. Działanie rozpoczyna się po około 30 minutach po zażyciu syropu, a maksymalne stężenie salbutamolu w osoczu występuje w ciągu około 2 godzin.⁶

Podanie jednoczesne z ipratropium: W preparatach złożonych zawierających salbutamol i bromek ipratropiowy, jednoczesna nebulizacja tych substancji nie wpływa na zwiększenie wchłaniania ogólnoustrojowego któregokolwiek ze składników.^{7 8}

Dystrybucja

Po wchłonięciu salbutamol ulega dystrybucji w organizmie, charakteryzującej się następującymi parametrami:

Salbutamol wiąże się z białkami osocza w niewielkim stopniu – około 8-10%.^{9 10 11 12}

Pozorna objętość dystrybucji (Vz) wynosi około 156 l (około 2,5 l/kg).^{13 14}

W badaniach przedklinicznych stwierdzono stężenie salbutamolu w mózgu wynoszące około 5% stężenia w osoczu. Jednakże ilość ta prawdopodobnie oznacza dystrybucję substancji do pozakomórkowej przestrzeni wodnej mózgu, a nie przenikanie przez barierę krew-mózg.^{15 16 17}

Metabolizm

Salbutamol podlega metabolizmowi głównie w wątrobie. Głównym szlakiem biotransformacji jest koniugacja z siarczanem, prowadząca do powstania 4′-O-siarczanu salbutamolu, który jest nieaktywny farmakologicznie.^{18 19}

Istotną cechą metabolizmu salbutamolu jest stereoselektywność. Enancjomer R(-) salbutamolu (lewosalbutamol) jest preferencyjnie metabolizowany, przez co jest usuwany z organizmu szybciej niż enancjomer S(+).^{20 21}

W zależności od drogi podania, metabolizm salbutamolu przebiega w różny sposób:

• Po podaniu wziewnym – lek, który dotarł do dolnych dróg oddechowych, jest wchłaniany do krwiobiegu i nie podlega metabolizmowi w płucach. Z krwią przedostaje się do wątroby, gdzie jest metabolizowany i wydalany głównie z moczem w postaci siarczanu, a także częściowo w postaci niezmienionej.^{22 23}
• Po podaniu doustnym – lek wchłonięty z przewodu pokarmowego podlega efektowi pierwszego przejścia przez wątrobę i jest metabolizowany do siarczanu, a następnie wydalany głównie z moczem.²⁴

²⁵

Eliminacja

Salbutamol jest wydalany z organizmu przede wszystkim przez nerki. Po podaniu dożylnym okres półtrwania salbutamolu wynosi od 4 do 6 godzin.^{26 27 28}

Po podaniu wziewnym okres półtrwania wynosi około 2,7-5,5 godziny.²⁹ Natomiast po podaniu doustnym w postaci syropu, okres półtrwania w osoczu wynosi średnio 5 godzin.³⁰

Klirensy salbutamolu charakteryzują się następującymi wartościami:

• Średni całkowity klirens: 480 ml/min
• Średni klirens nerkowy: 291 ml/min

^{31 32}

Drogi wydalania salbutamolu zależą od postaci leku:

• Po podaniu dożylnym – salbutamol jest wydalany głównie przez nerki, częściowo w postaci niezmienionej, a częściowo w postaci metabolitu (siarczanu fenolu). Wydalanie z kałem ma mniejsze znaczenie.^{33 34}
• Po podaniu doustnym – około 65-90% dawki wydalane jest z moczem (w 60% w postaci metabolitów), a 4% dawki jest wydalane z kałem.³⁵
• Po podaniu wziewnym – po podaniu pojedynczej dawki wziewnej, około 27% dawki uwolnionej do ustnika wydalane jest w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 24 godzin.³⁶

Większość dawki salbutamolu podanego dożylnie, doustnie lub wziewnie jest wydalana z organizmu w ciągu 72 godzin.^{37 38 39}

Dane szczegółowe farmakokinetyczne

Wyniki badań farmakokinetycznych dla różnych dróg podania salbutamolu można przedstawić w postaci tabeli:

W badaniach klinicznych wykazano, że po podaniu kombinacji bromku ipratropiowego i siarczanu salbutamolu, średnie maksymalne stężenie salbutamolu w osoczu wynoszące 492 pg/ml występuje w ciągu trzech godzin po inhalacji.^{40 41}

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

W dostępnych danych klinicznych nie przedstawiono szczegółowych informacji dotyczących różnic w farmakokinetyce salbutamolu u pacjentów z niewydolnością nerek, niewydolnością wątroby, u pacjentów pediatrycznych czy u osób w podeszłym wieku. Brak jest również danych dotyczących wpływu płci na parametry farmakokinetyczne salbutamolu.^{42 43 44}