Właściwości farmakodynamiczne
Ryzatryptan

Właściwości farmakodynamiczne ryzatryptanu

Ryzatryptan należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwmigrenowych, klasyfikowany jako selektywny agonista receptora serotoninowego (5HT1), kod ATC: N02C C04. Substancja ta stanowi aktywny składnik preparatu Migrenofen, dostępnego w postaci lamelek rozpadających się w jamie ustnej zawierających 14,530 mg ryzatryptanu benzoesanu (co odpowiada 10 mg ryzatryptanu).^{1 2}

Mechanizm działania

Ryzatryptan wykazuje działanie jako selektywny agonista o wysokim powinowactwie do ludzkich receptorów 5-HT1B i 5-HT1D. Co istotne, substancja ta ma jedynie niewielki wpływ na aktywność farmakologiczną innych receptorów, w tym 5-HT2, 5-HT3, alfa1, alfa2 lub beta-adrenergicznych, a także receptorów D1, D2 dopaminergicznych, histaminowych H1, muskarynowych czy benzodiazepinowych.³

Działanie terapeutyczne ryzatryptanu w migrenowych bólach głowy wynika z jego agonistycznego wpływu na receptory 5-HT1B i 5-HT1D zlokalizowane w dwóch kluczowych miejscach:

• Pozamózgowych wewnątrzczaszkowych naczyniach krwionośnych
• Unerwiających je włóknach czuciowych nerwu trójdzielnego

⁴

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, podczas napadu migreny dochodzi do rozszerzenia naczyń wewnątrzczaszkowych. Aktywacja receptorów 5-HT1B i 5-HT1D przez ryzatryptan prowadzi do trzech istotnych efektów fizjologicznych:

• Skurczu wewnątrzczaszkowych naczyń krwionośnych będących źródłem bólu migrenowego
• Zahamowania uwalniania neuropeptydów, co skutkuje zmniejszeniem reakcji zapalnej w tkankach wrażliwych
• Osłabienia ośrodkowej transmisji sygnałów bólowych przewodzonych przez włókna nerwu trójdzielnego

⁵

Skuteczność kliniczna u osób dorosłych

Skuteczność ryzatryptanu w postaci liofilizatu doustnego (lamelki rozpadającej się w jamie ustnej) w leczeniu ostrej fazy napadu bólu migrenowego została potwierdzona w dwóch wieloośrodkowych badaniach klinicznych z randomizacją i grupą kontrolną placebo. Ich projekt był zbliżony do badań z zastosowaniem ryzatryptanu w postaci tabletek.⁶

W pierwszym badaniu (n=311) zaobserwowano następujące wskaźniki złagodzenia dolegliwości bólowych 2 godziny po podaniu liofilizatu doustnego:

• Ryzatryptan 5 mg: około 66% pacjentów
• Ryzatryptan 10 mg: około 66% pacjentów
• Placebo: 47% pacjentów

⁷

Drugie, większe badanie (n=547) wykazało po 2 godzinach od podania leku następujące wskaźniki złagodzenia dolegliwości bólowych:

• Ryzatryptan 5 mg w postaci liofilizatu doustnego: 59% pacjentów
• Ryzatryptan 10 mg w postaci liofilizatu doustnego: 74% pacjentów
• Placebo: 28% pacjentów

⁸

Co ważne, ryzatryptan w postaci liofilizatu doustnego wykazał kompleksowe działanie przeciwmigrenowe, łagodząc również objawy towarzyszące napadom migreny, takie jak:

• Nudności
• Światłowstręt
• Wrażliwość na dźwięki
• Zaburzenia funkcjonalne

⁹

W jednym z badań klinicznych z zastosowaniem dawki 10 mg zaobserwowano występowanie znacznego złagodzenia bólu już po 30 minutach od podania leku, co wskazuje na szybki początek działania terapeutycznego ryzatryptanu.¹⁰

Na podstawie badań, w których stosowano tabletki doustne, ustalono, że ryzatryptan jest skuteczny również w leczeniu migreny menstruacyjnej – czyli migreny występującej w okresie 3 dni poprzedzających krwawienie miesięczne lub po jego rozpoczęciu.¹¹

Skuteczność kliniczna u młodzieży (12-17 lat)

Skuteczność ryzatryptanu w formie liofilizatu doustnego u młodzieży w wieku 12-17 lat oceniano w wieloośrodkowym badaniu klinicznym prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z randomizacją, grupą kontrolną placebo i grupą równoległą (n=570). Kryterium włączenia był brak odpowiedzi na leczenie NLPZ i paracetamolem w wywiadzie.¹²

Protokół badania przewidywał następującą procedurę:

• Podanie placebo lub ryzatryptanu w ciągu 30 minut od pojawienia się migrenowego bólu głowy
• U pacjentów bez poprawy po 15 minutach od podania placebo – leczenie pojedynczego napadu migrenowego bólu głowy placebo lub ryzatryptanem

¹³

Dawkowanie ryzatryptanu dostosowano do masy ciała pacjenta według schematu:

¹⁴

W badaniu z rozszerzoną populacją zaobserwowano statystycznie istotną różnicę pomiędzy grupą leczoną a grupą placebo w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego skuteczności, którym było uwolnienie od bólu głowy (całkowite zniesienie umiarkowanego lub silnego bólu głowy) po 2 godzinach od zastosowania leczenia:

• Grupa ryzatryptanu: 31% pacjentów
• Grupa placebo: 22% pacjentów
• Różnica: 9% (p=0,025)

¹⁵

Należy podkreślić, że nie zaobserwowano istotnej różnicy pomiędzy grupami w odniesieniu do drugorzędowego punktu końcowego, którym było złagodzenie bólu głowy (definiowane jako całkowite zniesienie umiarkowanego lub silnego bólu głowy bądź jego złagodzenie do poziomu bólu łagodnego).¹⁶

Skuteczność kliniczna u dzieci (6-11 lat)

Skuteczność ryzatryptanu w postaci liofilizatu doustnego badano również u dzieci w wieku od 6 do 11 lat w tym samym badaniu klinicznym z grupą kontrolną placebo (n=200). Wyniki nie wykazały statystycznie istotnej różnicy w odsetku pacjentów, u których uzyskano całkowite zniesienie bólu głowy po 2 godzinach od zastosowania leczenia pomiędzy:

• Grupami pacjentów otrzymujących ryzatryptan w dawkach 5 mg i 10 mg: 39,8% pacjentów
• Grupami pacjentów, którym podano placebo: 30,4% pacjentów
• Poziom istotności statystycznej: p=0,269

¹⁷

Zalety formulacji liofilizatu doustnego

Preparat Migrenofen zawierający ryzatryptan w postaci lamelek rozpadających się w jamie ustnej (liofilizat doustny) oferuje istotne korzyści terapeutyczne w leczeniu napadów migrenowych bólów głowy:

• Możliwość przyjęcia leku bez konieczności popijania płynem
• Możliwość szybkiego zastosowania, nawet przy braku dostępu do płynów
• Uniknięcie nasilenia objawów żołądkowo-jelitowych, które mogą być wywołane spożyciem płynów podczas napadu migreny

¹⁸

Produkt Migrenofen występuje w postaci białej, prostokątnej, nieprzezroczystej, nielepkiej lamelki rozpadającej się w jamie ustnej o wymiarach 25 mm x 30 mm, co ułatwia jego aplikację i przyjmowanie.¹⁹