Wskazania do stosowania
Parykalcytol

Wskazania do stosowania substancji czynnej parykalcytol

Parykalcytol jest substancją czynną dostępną w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 2 mikrogramy/ml oraz 5 mikrogramów/ml (Paricalcitol Fresenius). Jest to syntetyczny analog witaminy D, który znalazł zastosowanie w nefrologii, szczególnie w zakresie leczenia powikłań związanych z przewlekłą chorobą nerek. ¹

Podstawowe wskazanie terapeutyczne

Głównym wskazaniem do zastosowania parykalcytolu (Paricalcitol Fresenius) jest zapobieganie i leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc u pacjentów dorosłych z przewlekłą niewydolnością nerek w stadium 5, którzy poddawani są hemodializie. ²

Docelowa grupa pacjentów

Parykalcytol jest dedykowany następującej grupie chorych:

• Pacjenci dorośli – preparat jest zarejestrowany do stosowania u dorosłych pacjentów
• Chorzy z przewlekłą niewydolnością nerek w stadium 5 – czyli z najbardziej zaawansowaną postacią choroby nerek, gdy filtracja kłębuszkowa spada poniżej 15 ml/min/1,73 m²
• Pacjenci poddawani hemodializie – lek jest wskazany dla chorych, u których zastosowano leczenie nerkozastępcze w postaci hemodializy

³

Patofizjologia wtórnej nadczynności przytarczyc w przewlekłej chorobie nerek

Wtórna nadczynność przytarczyc stanowi jedno z najczęstszych powikłań występujących u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, szczególnie w jej zaawansowanych stadiach. W miarę pogarszania się funkcji nerek, dochodzi do szeregu zaburzeń metabolicznych, które prowadzą do zwiększonej sekrecji parathormonu (PTH), między innymi:

• Upośledzenie hydroksylacji 25-OH-witaminy D do jej aktywnej postaci 1,25-OH-witaminy D (kalcytriol)
• Hiperfosfatemia spowodowana zmniejszonym wydalaniem fosforanów przez nerki
• Hipokalcemia wynikająca z zaburzeń wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym
• Oporność tkanek docelowych na działanie PTH

⁴

W odpowiedzi na te zaburzenia dochodzi do nadmiernej stymulacji przytarczyc i zwiększonej produkcji PTH, co prowadzi do wtórnej nadczynności przytarczyc. Stan ten może skutkować rozwojem osteodystrofii nerkowej, zwiększonym ryzykiem złamań, zwapnieniami w tkankach miękkich oraz zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. ⁵

Cele terapeutyczne stosowania parykalcytolu

Zastosowanie parykalcytolu u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek ma na celu:

• Zapobieganie wtórnej nadczynności przytarczyc – poprzez wczesną interwencję farmakologiczną mającą na celu normalizację stężenia PTH
• Leczenie już rozwiniętej wtórnej nadczynności przytarczyc – redukcja stężenia PTH u pacjentów z podwyższonymi wartościami tego hormonu
• Przywrócenie prawidłowej homeostazy wapniowo-fosforanowej
• Zapobieganie powikłaniom kostnym związanym z zaburzeniami gospodarki mineralnej
• Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego związanego z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej

⁶

Przewaga parykalcytolu nad innymi analogami witaminy D

Parykalcytol (Paricalcitol Fresenius) wykazuje pewne korzystne właściwości w porównaniu z innymi analogami witaminy D:

• Wykazuje większą selektywność w zakresie hamowania wydzielania PTH niż kalcytriol
• Powoduje mniejszy wzrost stężenia wapnia i fosforanów w surowicy
• Cechuje się mniejszym ryzykiem hiperkalcemii i hiperfosfatemii
• Wykazuje potencjalne działanie plejotropowe, m.in. działanie kardioprotekcyjne, przeciwzapalne oraz przeciwwłóknieniowe

⁷

Forma podania parykalcytolu

Parykalcytol w postaci Paricalcitol Fresenius dostępny jest jako roztwór do wstrzykiwań w dwóch stężeniach:

• 2 mikrogramy/ml – ułatwia precyzyjne dawkowanie u pacjentów wymagających niższych dawek
• 5 mikrogramów/ml – umożliwia podawanie wyższych dawek w mniejszej objętości

⁸

Lek podawany jest w formie roztworu do wstrzykiwań, co zapewnia szybki efekt terapeutyczny oraz stabilne stężenie substancji czynnej we krwi. Paricalcitol Fresenius to przezroczysty, bezbarwny roztwór wodny, który nie zawiera widocznych cząstek. ⁹

Kiedy rozpocząć terapię parykalcytolem

Terapię parykalcytolem należy rozważyć w następujących sytuacjach klinicznych:

• U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek w stadium 5, poddawanych hemodializie, u których stężenie PTH przekracza wartości referencyjne
• U chorych, u których obserwuje się tendencję wzrostową stężenia PTH pomimo stosowania innych metod leczenia
• Przy niewystarczającej skuteczności innych preparatów witaminy D lub jej analogów
• W przypadku nietolerancji lub wystąpienia działań niepożądanych przy stosowaniu innych preparatów witaminy D (np. hiperkalcemia, hiperfosfatemia)
• U pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej związanymi z wtórną nadczynnością przytarczyc

¹⁰

Monitorowanie leczenia parykalcytolem

Podczas terapii parykalcytolem konieczne jest regularne monitorowanie następujących parametrów:

• Stężenie PTH w surowicy – podstawowy parametr oceniający skuteczność leczenia
• Stężenie wapnia w surowicy – monitorowanie pod kątem hiperkalcemii
• Stężenie fosforanów – ocena ryzyka hiperfosfatemii
• Iloczyn wapniowo-fosforanowy (Ca × P) – parametr oceniający ryzyko zwapnień pozakostnych
• Parametry funkcji nerek – u pacjentów, u których zachowana jest resztkowa funkcja nerek

¹¹

Należy pamiętać, że substancja pomocnicza zawarta w preparacie Paricalcitol Fresenius to etanol (11% v/v) i glikol propylenowy (39% v/v), co może mieć znaczenie u niektórych pacjentów ze współistniejącymi chorobami lub przyjmujących inne leki. ¹²

Wskazania do zalecenia parykalcytolu w praktyce klinicznej

Parykalcytol (Paricalcitol Fresenius) powinien być zalecony pacjentom z przewlekłą niewydolnością nerek w stadium 5, poddawanym hemodializie, u których występuje wtórna nadczynność przytarczyc lub istnieje ryzyko jej rozwoju. Lek ten stanowi istotny element kompleksowej terapii zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej i mineralnej choroby kości u pacjentów dializowanych, przyczyniając się do poprawy jakości życia i zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z tymi zaburzeniami. ¹³