Działania niepożądane
Parykalcytol

Działania niepożądane parykalcytolu

Parykalcytol, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Paricalcitol Fresenius (dostępny w stężeniach 2 mikrogramy/ml i 5 mikrogramów/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań), może wywoływać szereg działań niepożądanych, które zostały zidentyfikowane podczas badań klinicznych oraz monitorowania po wprowadzeniu leku do obrotu. Dane z badań klinicznych fazy II/III/IV, obejmujących około 600 pacjentów, wykazały, że działania niepożądane wystąpiły u około 6% pacjentów leczonych parykalcytolem.¹

Najczęstsze działania niepożądane i ich mechanizm

Najczęstszym działaniem niepożądanym związanym z leczeniem parykalcytolem jest hiperkalcemia, która wystąpiła u 4,7% pacjentów. Ten efekt niepożądany jest bezpośrednio związany z farmakodynamicznym działaniem leku, który prowadzi do nadmiernego obniżenia stężenia parathormonu (PTH). Hiperkalcemia może być minimalizowana poprzez odpowiednie dostosowanie dawkowania leku.²

Innym istotnym działaniem niepożądanym występującym często jest niedoczynność przytarczyc, która jest bezpośrednio związana z głównym mechanizmem działania parykalcytolu, polegającym na supresji wydzielania PTH.³

Szczegółowa prezentacja działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem parykalcytolu, pogrupowanych według klasyfikacji układów i narządów MedDRA oraz częstości występowania. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000) oraz nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Paricalcitol Fresenius" data-section="Działania niepożądane" title="Zdarzenia niepożądane zarówno kliniczne, jak i stwierdzane w badaniach laboratoryjnych, o przynajmniej możliwym związku ze stosowaniem parykalcytolu, przedstawione są wg klasyfikacji układów i narządów MedDRA, działania niepożądanego oraz częstości jego występowania. Stosuje się następujące kategorie częstości występowania: Bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (4

⁵

Niebezpieczne działania niepożądane – zagrozenia kliniczne

Szczególną uwagę należy zwrócić na pewne działania niepożądane, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta:

Zaburzenia metaboliczne

Hiperkalcemia – jako najczęstsze działanie niepożądane parykalcytolu (występujące często), stanowi istotne zagrożenie kliniczne. Przedłużająca się hiperkalcemia może prowadzić do kalcyfikacji naczyń, nerek i innych tkanek miękkich. Może także wywoływać objawy takie jak nudności, wymioty, zaparcia, osłabienie mięśniowe, a w ciężkich przypadkach zaburzenia rytmu serca i śpiączkę. Z tego powodu konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy krwi pacjentów leczonych parykalcytolem.⁶

Hiperfosfatemia – występuje często i może nasilać procesy kalcyfikacji naczyń oraz tkanek miękkich, szczególnie u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.⁷

Zaburzenia endokrynologiczne

Niedoczynność przytarczyc – jest częstym działaniem niepożądanym związanym z nadmierną supresją PTH przez parykalcytol. Może prowadzić do hipokalcemii, parestezji, tężyczki oraz zaburzeń nerwowo-mięśniowych.⁸

Zaburzenia układu immunologicznego

Szczególnie niebezpieczne mogą być reakcje nadwrażliwości, w tym: obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka. Chociaż częstość tych działań niepożądanych jest „nieznana”, ich wystąpienie może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia, zwłaszcza w przypadku obrzęku krtani, który może prowadzić do obturacji dróg oddechowych.⁹

Ciężkie zaburzenia neurologiczne

Parykalcytol może być związany z występowaniem poważnych zaburzeń neurologicznych, takich jak śpiączka, udar mózgowy czy przemijający napad niedokrwienny. Mimo że występują one niezbyt często, stanowią istotne zagrożenie dla pacjentów.¹⁰

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Wśród niezbyt często występujących, ale potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych, należy wymienić zatrzymanie akcji serca, zaburzenia rytmu serca oraz trzepotanie przedsionków. Mogą one wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.¹¹

Krwawienia z przewodu pokarmowego

Krwawienie z przewodu pokarmowego to działanie niepożądane o nieznanej częstości występowania, które może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.¹²

Monitorowanie niepożądanych działań parykalcytolu

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, podczas leczenia parykalcytolem konieczne jest systematyczne monitorowanie pacjentów. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Regularne kontrolowanie stężenia wapnia i fosforu w surowicy krwi
• Monitorowanie stężenia PTH
• Obserwację pacjenta pod kątem wystąpienia objawów hiperkalcemii
• Regularne badania laboratoryjne, w tym ocenę funkcji wątroby i nerek
• Monitorowanie parametrów kardiologicznych u pacjentów z grupy ryzyka

¹³

Znaczenie zgłaszania podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania parykalcytolu. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181 C, PL- 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹⁴

Należy podkreślić, że częstości działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu nie zawsze mogą być dokładnie oszacowane i zostały przedstawione jako „nieznane”. Dane te uzupełniają profil bezpieczeństwa uzyskany z badań klinicznych i są istotnym elementem farmakonadzoru.¹⁵