Działania niepożądane
Olejek goździkowy

Olejek goździkowy (Caryophylli floris aetheroleum) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które lekarze powinni uwzględniać podczas przepisywania. Najczęściej obserwowane reakcje to podrażnienia skóry i błon śluzowych, szczególnie przy miejscowej aplikacji, np. w preparacie Rapidentin (1 ml/ml olejku). Reakcje nadwrażliwości, w tym wyprysk kontaktowy, zgłaszano w preparatach Amol (1,00 mg/g) oraz Argol Essenza Balsamica (0,290 g/100 g). Preparat Salviasept (2,0 g/100 g) wiąże się z poważniejszymi reakcjami alergicznymi, takimi jak duszność, obrzęk Quinckego, zapaść naczyniowa i wstrząs anafilaktyczny. Dodatkowo, kontakt skóry z olejkiem może prowadzić do kontaktowego zapalenia skóry, świądu i wysypki rumieniowej, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi schorzeniami dermatologicznymi.

  1. Działania niepożądane olejku goździkowego
    1. Podrażnienia skórne i błon śluzowych
    2. Reakcje alergiczne
    3. Zaburzenia dermatologiczne
    4. Zaburzenia układu oddechowego
    5. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    6. Zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne
    7. Oparzenia w miejscu aplikacji
  2. Częstotliwość występowania działań niepożądanych
  3. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Zgłaszanie działań niepożądanych
    2. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane olejku goździkowego

Olejek goździkowy (Caryophylli floris aetheroleum) jest substancją aktywną występującą w wielu preparatach leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym. Pomimo licznych właściwości terapeutycznych, substancja ta może powodować szereg działań niepożądanych, które lekarze powinni brać pod uwagę przy zalecaniu preparatów zawierających ten składnik.1

Podrażnienia skórne i błon śluzowych

Jednym z najczęściej obserwowanych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem olejku goździkowego są podrażnienia skóry i błon śluzowych. W przypadku aplikacji miejscowej, olejek może wywoływać miejscowe reakcje zapalne, szczególnie u osób z wrażliwą skórą.2 W preparacie Rapidentin, który zawiera czysty olejek goździkowy (1 ml/ml), zgłaszano przypadki podrażnienia błony śluzowej po aplikacji.3

Reakcje alergiczne

Reakcje nadwrażliwości na olejek goździkowy stanowią poważne zagrożenie dla niektórych pacjentów. W preparacie Amol, który zawiera olejek goździkowy w stężeniu 1,00 mg/g, odnotowano występowanie reakcji nadwrażliwości oraz wyprysku kontaktowego.4 Podobnie w przypadku preparatu Argol Essenza Balsamica, zawierającego 0,290 g olejku goździkowego na 100 g, zgłaszano działania niepożądane spowodowane nadwrażliwością na olejki eteryczne, w tym olejek goździkowy.5

W przypadku preparatu Salviasept, zawierającego olejek goździkowy w stężeniu 2,0 g na 100 g produktu, obserwowano szereg poważniejszych reakcji alergicznych, takich jak:6

  • Duszność
  • Obrzęk Quinckego
  • Zapaść naczyniowa
  • Wstrząs anafilaktyczny

7

Zaburzenia dermatologiczne

Kontakt skóry z olejkiem goździkowym może prowadzić do różnego rodzaju dermatoz. W preparacie Salviasept odnotowano występowanie kontaktowego zapalenia skóry, swędzenia oraz wysypki rumieniowej.8 Szczególnie narażone są osoby z wcześniejszymi problemami skórnymi, takimi jak zespół pieczenia jamy ustnej, nawracające owrzodzenia jamy ustnej lub reakcje liszajowe.9

Zaburzenia układu oddechowego

Stosowanie preparatów zawierających olejek goździkowy może również prowadzić do zaburzeń ze strony układu oddechowego. W preparacie Amol zaobserwowano występowanie suchego kaszlu oraz skurczu oskrzeli, szczególnie u osób predysponowanych.10 Podobnie w przypadku preparatu Aromatol, kontakt z olejkami eterycznymi, w tym olejkiem goździkowym, może powodować zaburzenia układu oddechowego, takie jak kaszel czy skurcz oskrzeli.11

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Przy stosowaniu doustnym preparatów zawierających olejek goździkowy, mogą wystąpić podrażnienia żołądka. Dotyczy to szczególnie preparatu Amol, dla którego zgłaszano tego typu działania niepożądane.12 W przypadku preparatu Salviasept odnotowano przypadki podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej po stosowaniu.13

Zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne

Olejek goździkowy może również wpływać na układ nerwowy i sercowo-naczyniowy. W preparacie Salviasept zaobserwowano działania niepożądane ze strony układu nerwowego, takie jak:14

  • Uczucie pieczenia (przy silniejszym podrażnieniu błony śluzowej jamy ustnej)
  • Bóle głowy
  • Drżenie mięśni
  • Ataksja

15

Ze strony układu sercowo-naczyniowego, w preparacie Salviasept odnotowano przypadki bradykardii.16

Oparzenia w miejscu aplikacji

W przypadku preparatu Amol zgłaszano przypadki oparzeń w miejscu stosowania, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego leczenia.17

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Analizując dostępne dane z charakterystyk produktów leczniczych, można określić częstotliwość występowania poszczególnych działań niepożądanych związanych z olejkiem goździkowym. Poniższa tabela przedstawia zestawienie tych działań wraz z częstością ich występowania:

Rodzaj działania niepożądanego Częstotliwość występowania Preparat leczniczy Uwagi
Podrażnienia skóry i błon śluzowych Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Częściej występuje przy długotrwałym stosowaniu
Wyprysk kontaktowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Głównie u osób z predyspozycjami alergicznymi
Reakcje nadwrażliwości Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Mogą manifestować się różnymi objawami skórnymi
Kaszel (suchy) Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Zwłaszcza przy inhalacjach
Skurcz oskrzeli Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Szczególnie u osób z astmą
Podrażnienie żołądka Bardzo rzadko (<1/10 000) Amol Przy stosowaniu doustnym
Oparzenia w miejscu stosowania Częstość nieznana Amol Wymaga natychmiastowego przerwania stosowania
Podrażnienie błony śluzowej Częstość nieznana Rapidentin Przy aplikacji stomatologicznej
Reakcje alergiczne Częstość nieznana Rapidentin, Argol Essenza Balsamica Od łagodnych do ciężkich
Ciężkie reakcje alergiczne (duszność, obrzęk Quinckego, zapaść naczyniowa, wstrząs anafilaktyczny) Częstość nieznana Salviasept Wymagają natychmiastowej interwencji medycznej
Kontaktowe zapalenie skóry Częstość nieznana Salviasept Miejscowa reakcja zapalna
Kontaktowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej Częstość nieznana Salviasept Częściej u pacjentów z zespołem pieczenia jamy ustnej, nawracającym owrzodzeniem lub reakcją liszajową
Swędzenie Częstość nieznana Salviasept Może towarzyszyć innym reakcjom skórnym
Wysypka rumieniowa Częstość nieznana Salviasept Objaw reakcji nadwrażliwości
Bóle głowy Częstość nieznana Salviasept Reakcja ogólnoustrojowa
Drżenie mięśni Częstość nieznana Salviasept Objaw neurotoksyczności
Ataksja Częstość nieznana Salviasept Objaw wpływu na ośrodkowy układ nerwowy
Bradykardia Częstość nieznana Salviasept Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających olejek goździkowy, zaleca się następujące postępowanie:18 19

  • Natychmiastowe przerwanie stosowania preparatu zawierającego olejek goździkowy
  • W przypadku reakcji skórnych – przemycie miejsca aplikacji dużą ilością wody
  • Przy wystąpieniu objawów ogólnoustrojowych – konsultacja z lekarzem
  • W przypadku ciężkich reakcji alergicznych (duszność, obrzęk Quinckego, wstrząs anafilaktyczny) – natychmiastowa pomoc medyczna
  • Zgłoszenie działania niepożądanego do odpowiednich organów

20

Zgłaszanie działań niepożądanych

Zgodnie z wytycznymi, wszystkie podejrzewane działania niepożądane związane ze stosowaniem preparatów zawierających olejek goździkowy powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:21

  • Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Tel.: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

22

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy.23

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl