Przedawkowanie
Olejek cytronelowy

Olejek cytronelowy (Citronellae aetheroleum) jest składnikiem preparatów złożonych takich jak Amol (1,00 mg/g) i Aromatol (0,1 g/100 g). Przedawkowanie samego olejku jest rzadko raportowane i klinicznie trudne do wyizolowania, gdyż głównym czynnikiem toksycznym w tych produktach jest etanol – w Amolu 638 mg/g (etanol 96% v/v), a w Aromatolu 63–72% (V/V). Objawy przedawkowania preparatów zawierających olejek cytronelowy są typowe dla zatrucia alkoholem etylowym i obejmują zaburzenia neurologiczne (ataksyjne, dezorientacja, senność), gastroenterologiczne (nudności, wymioty, podrażnienie błon śluzowych), kardiologiczne (tachykardia, bradykardia, spadek ciśnienia), metaboliczne (hipoglikemia, kwasica metaboliczna) oraz reakcje skórne i zaburzenia oddechowe w ciężkich przypadkach.

Przedawkowanie olejku cytronelowego

Olejek cytronelowy (Citronellae aetheroleum) to substancja aktywna wchodząca w skład złożonych preparatów leczniczych, takich jak Amol czy Aromatol. Występuje w tych produktach w stężeniu 1,00 mg/g (Amol) oraz 0,1 g/100 g (Aromatol). Ze względu na fakt, że substancja ta stanowi jedynie składnik preparatów złożonych, przedawkowanie samego olejku cytronelowego jest rzadko raportowane i trudne do wyizolowania klinicznie jako pojedynczy czynnik toksyczny.1 2

Objawy przedawkowania w kontekście preparatów złożonych

W przypadku oceny ryzyka przedawkowania preparatów zawierających olejek cytronelowy, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę całościowy skład produktu, ze szczególnym uwzględnieniem zawartości etanolu jako głównego rozpuszczalnika tych produktów. W przypadku preparatu Amol, etanol (96% v/v) występuje w ilości 638 mg w 1 g produktu, natomiast Aromatol zawiera 63% – 72% (V/V) etanolu.3 4

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Amol, objawy przedawkowania są typowe dla przedawkowania alkoholu, co wskazuje, że główne zagrożenie kliniczne wynika z zawartości etanolu, a nie samego olejku cytronelowego czy innych składników olejkowych.5

W przypadku Aromatolu, nie zgłoszono przypadków przedawkowania tego produktu, co może sugerować niskie ryzyko wystąpienia ciężkich skutków przedawkowania przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami lub nawet przy nieznacznym przekroczeniu dawki.6

Potencjalne niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem

Biorąc pod uwagę dostępne dane z charakterystyk produktów leczniczych zawierających olejek cytronelowy, można określić następujące potencjalne zagrożenia wynikające z przedawkowania:7

  • Toksyczność etanolowa – jako główny czynnik ryzyka, ze względu na wysoką zawartość alkoholu w produktach zawierających olejek cytronelowy
  • Potencjalne podrażnienie błon śluzowych przy stosowaniu wysokich dawek
  • Działanie drażniące na skórę przy nadmiernej ekspozycji zewnętrznej
  • Interakcje z innymi lekami metabolizowanymi przez wątrobę (głównie za sprawą etanolu)

8

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających olejek cytronelowy, takich jak Amol, zaleca się zastosowanie leczenia objawowego, uwzględniającego przede wszystkim zawartość etanolu w przedawkowanym produkcie.9

Leczenie powinno być ukierunkowane na ogólne postępowanie w zatruciu alkoholem etylowym, z monitorowaniem funkcji życiowych i zapewnieniem odpowiedniego nawodnienia pacjenta.

Tabela objawów przedawkowania

Rodzaj objawu Opis objawu Mechanizm Dawka toksyczna Uwagi kliniczne
Objawy neurologiczne Zaburzenia równowagi, ataksja, zaburzenia mowy, dezorientacja, senność, śpiączka (w skrajnych przypadkach) Głównie wynikające z działania etanolu na ośrodkowy układ nerwowy Nie określono specyficznej dawki toksycznej dla preparatów zawierających olejek cytronelowy Typowe dla zatrucia etanolem
Objawy gastroenterologiczne Nudności, wymioty, bóle brzucha, podrażnienie błon śluzowych Działanie drażniące etanolu oraz potencjalnie składników olejkowych na błonę śluzową przewodu pokarmowego Nie określono specyficznej dawki toksycznej Mogą występować nawet przy mniejszych przedawkowaniach
Objawy kardiologiczne Tachykardia lub bradykardia, spadek ciśnienia tętniczego Wynikające głównie z toksycznego działania etanolu na układ sercowo-naczyniowy Nie określono specyficznej dawki toksycznej Wymagają monitorowania kardiologicznego w ciężkich przypadkach
Zaburzenia metaboliczne Hipoglikemia, kwasica metaboliczna Zaburzenia metabolizmu glukozy indukowane etanolem Nie określono specyficznej dawki toksycznej Szczególnie istotne u osób z chorobami metabolicznymi
Reakcje skórne Podrażnienie skóry, zaczerwienienie, świąd (przy stosowaniu zewnętrznym) Bezpośrednie działanie drażniące składników olejkowych w tym olejku cytronelowego Nie określono specyficznej dawki toksycznej Głównie przy przedłużonej lub intensywnej ekspozycji zewnętrznej
Zaburzenia oddechowe Depresja oddechowa (w ciężkich przypadkach) Wynikające z toksycznego działania etanolu na ośrodek oddechowy Nie określono specyficznej dawki toksycznej Wymagają natychmiastowej interwencji medycznej

Należy zaznaczyć, że powyższa tabela opiera się na ogólnych objawach przedawkowania preparatów zawierających olejek cytronelowy, z uwzględnieniem dominującego wpływu etanolu jako głównego składnika tych preparatów. Zgodnie z informacjami zawartymi w charakterystyce produktów leczniczych Amol i Aromatol, objawy przedawkowania są typowe dla przedawkowania alkoholu, a nie wynikają bezpośrednio z toksyczności samego olejku cytronelowego.10

Wnioski kliniczne

W praktyce klinicznej przedawkowanie olejku cytronelowego jako samodzielnej substancji jest mało prawdopodobne, ponieważ występuje on jedynie jako składnik preparatów złożonych w relatywnie niskich stężeniach. Główne ryzyko toksyczności w przypadku przedawkowania produktów takich jak Amol czy Aromatol wynika z zawartości etanolu, co potwierdzają informacje zawarte w charakterystykach tych produktów leczniczych.11

W leczeniu przedawkowania preparatów zawierających olejek cytronelowy należy stosować standardowe protokoły postępowania w zatruciu alkoholem etylowym, z uwzględnieniem indywidualnego stanu klinicznego pacjenta i monitorowaniem parametrów życiowych.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl