Właściwości farmakodynamiczne
N,N-2-dimetyloamino-2-propanol

Właściwości farmakodynamiczne N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol jest składnikiem aktywnym kompleksu znanego jako inozyny pranobeks, który stanowi syntetyczną pochodną puryny. Substancja ta wchodzi w skład leku Eloprine i odgrywa kluczową rolę w tworzeniu kompleksu z inozyną oraz solami kwasu 4-acetamidobenzoesowego w stosunku molowym 1:3.¹

Działanie immunostymulujące

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol jako składnik inozyny pranobeksu przyczynia się do wyraźnego pobudzenia odpowiedzi odpornościowej organizmu in vivo. Jest to jeden z podstawowych mechanizmów działania terapeutycznego tego związku.²

Substancja ta, będąc elementem kompleksu inozyny pranobeksu, wpływa na normalizację niewystarczających lub wadliwych mechanizmów odporności komórkowej poprzez:³

• Wywoływanie odpowiedzi immunologicznej typu Th1
• Stymulację procesów dojrzewania limfocytów T
• Promowanie różnicowania limfocytów T
• Nasilanie indukowanych reakcji limfoproliferacyjnych w komórkach aktywowanych mitogenem lub antygenem

⁴

Wpływ na komórki układu odpornościowego

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol jako składnik kompleksu inozyny pranobeksu (Eloprine) uczestniczy w regulacji mechanizmów cytotoksyczności różnych populacji komórek immunologicznych. Wpływa na:⁵

• Mechanizmy cytotoksyczności limfocytów T
• Funkcjonowanie komórek NK (Natural Killer)
• Działanie limfocytów supresorowych T8
• Aktywność limfocytów pomocniczych T4
• Zwiększenie poziomu immunoglobulin klasy G (IgG)
• Zwiększenie ekspresji powierzchniowych markerów dopełniacza

⁶

Wpływ na cytokiny

Kompleks zawierający N,N-2-dimetyloamino-2-propanol wykazuje istotny wpływ na produkcję i działanie cytokin, co zostało potwierdzone w badaniach in vitro i in vivo:⁷

• W badaniach in vitro wykazano, że:
  • Nasila wytwarzanie interleukiny 1 (IL-1)
  • Zwiększa produkcję interleukiny 2 (IL-2)
  • Zwiększa ekspresję receptora dla IL-2
• W badaniach in vivo stwierdzono:
  • Znamienne zwiększenie endogennego wydzielania interferonu gamma (IFN-γ)
  • Zmniejszenie wytwarzania interleukiny 4 (IL-4)

⁸

Ponadto wykazano, że jako składnik inozyny pranobeksu, N,N-2-dimetyloamino-2-propanol przyczynia się do nasilenia chemotaksji i fagocytozy neutrofili, monocytów i makrofagów, co znacząco wzmacnia nieswoistą odpowiedź immunologiczną organizmu.⁹

Wpływ na syntezę białek i kwasów nukleinowych

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol, będąc składnikiem kompleksu inozyny pranobeksu, wpływa na procesy syntezy białek i kwasów nukleinowych. W badaniach in vivo wykazano, że wzmaga pobudzenie obniżonej syntezy mRNA białek limfocytów oraz poprawia sprawność procesu translacji.¹⁰

Jednocześnie kompleks zawierający N,N-2-dimetyloamino-2-propanol hamuje syntezę wirusowego RNA poprzez następujące mechanizmy (których dokładny udział wymaga dalszych badań):¹¹

• Włączanie związanego z inozyną kwasu orotowego do polirybosomów
• Hamowanie dołączania łańcucha poliadenylowego do wirusowego RNA przekaźnikowego
• Reorganizacja limfocytarnych cząsteczek wewnątrzbłonowych (IMP, ang. intramembrane plasma particles), prowadząca do niemal trzykrotnego zwiększenia ich gęstości

¹²

Działanie na enzymy komórkowe

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol jako składnik inozyny pranobeksu wykazuje również wpływ na aktywność enzymów komórkowych. W badaniach in vitro wykazano, że kompleks ten hamuje fosfodiestrazę cGMP, jednakże efekt ten obserwuje się wyłącznie przy zastosowaniu dużych stężeń substancji. Co istotne, działanie to nie występuje przy poziomach leku zapewniających typowe działanie immunofarmakologiczne in vivo.¹³

Działanie przeciwwirusowe

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol jako składnik kompleksu inozyny pranobeksu (Eloprine) należy do grupy leków przeciwwirusowych działających bezpośrednio na wirusy (kod ATC: J05AX 05).¹⁴

W badaniach in vitro udowodniono, że kompleks zawierający N,N-2-dimetyloamino-2-propanol wykazuje działanie hamujące replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1).¹⁵ Działanie przeciwwirusowe związane jest z wcześniej opisanymi mechanizmami wpływu na syntezę RNA wirusa, a także ze wzmacnianiem odpowiedzi immunologicznej gospodarza.