Właściwości farmakokinetyczne
N,N-2-dimetyloamino-2-propanol

Właściwości farmakokinetyczne N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol (DIP) stanowi istotny składnik kompleksu inozyny pranobeksu, który jest substancją czynną produktu leczniczego Eloprine. W kompleksie tym inozynę połączono z solami kwasu 4-acetamidobenzoesowego (PAcBA) z N,N-2-dimetyloamino-2-propanolem w stosunku molowym 1:3. Każda z tych składowych charakteryzuje się odrębnymi właściwościami farmakokinetycznymi, które zostaną szczegółowo omówione poniżej.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym N,N-2-dimetyloamino-2-propanol, jako składnik inozyny pranobeksu, wchłania się szybko i praktycznie całkowicie (≥90%) z przewodu pokarmowego. Badania porównawcze wykazały, że 94-100% składników kompleksu, w tym DIP, stwierdza się w moczu po podaniu doustnym u małp Rhesus, co jest porównywalne z wartościami obserwowanymi po podaniu dożylnym.²

Dystrybucja

Badania z wykorzystaniem materiału znakowanego radioaktywnie pozwoliły określić dystrybucję N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu w organizmie. Substancja ta, jako składnik inozyny pranobeksu, była wykrywana w różnych narządach i tkankach. W kolejności malejącej aktywności promieniotwórczej, składniki kompleksu lokalizowały się w: nerkach, płucach, wątrobie, sercu, śledzionie, jądrach, trzustce, mózgu oraz mięśniach szkieletowych.³

Parametry farmakokinetyczne

W badaniach u ludzi po podaniu doustnym jednego grama inozyny pranobeksu, stężenie N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu (DIP) w osoczu osiągało wartość 3,7 µg/ml po 2 godzinach od podania. Dla porównania, stężenie kwasu p-acetamidobenzoesowego (PAcBA) wynosiło 9,4 µg/ml po 1 godzinie. W badaniach tolerancji dawki, monitorując zmiany stężenia kwasu moczowego (wskaźnika przemian inozyny), zaobserwowano nieliniowy wzrost jego stężenia, wahający się w zakresie +10% między 1 a 3 godziną po podaniu.⁴

Metabolizm

N,N-2-dimetyloamino-2-propanol podlega specyficznym przemianom metabolicznym w organizmie. Głównym metabolitem DIP jest jego N-tlenek, co zostało potwierdzone w badaniach farmakokinetycznych. Przemiany metaboliczne pozostałych składników kompleksu przebiegają odmiennie – PAcBA jest metabolizowany głównie do o-acyloglukuronidu, natomiast inozynowa część kompleksu ulega degradacji w szlaku puryn do kwasu moczowego.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu w fazie eliminacji wynosi 3,5 godziny, co jest znacząco dłuższym czasem w porównaniu do PAcBA, którego okres półtrwania wynosi 50 minut.⁶

DIP jest wydalany z organizmu głównie przez nerki. W badaniach wykazano, że 95% radioaktywności związanej z N,N-2-dimetyloamino-2-propanolem odzyskano z moczu w postaci niezmienionego DIP oraz jego głównego metabolitu – N-tlenku DIP. W przypadku całego kompleksu inozyny pranobeksu, 24-godzinne wydalanie PAcBA i jego głównego metabolitu z moczem w warunkach stanu równowagi (przy dawkowaniu 4 g na dobę) wynosi około 85% podanej dawki.⁷

Warto zauważyć, że składowa inozynowa ulega odmiennym procesom eliminacji. U zwierząt do 70% podanej dawki inozyny może być odzyskane w moczu w postaci kwasu moczowego po doustnym podaniu tabletek, a pozostała część w formie standardowych metabolitów – ksantyny i hipoksantyny.⁸

Biodostępność

Biodostępność N,N-2-dimetyloamino-2-propanolu, wyrażona jako pole pod krzywą stężenie-czas (AUC), jest bardzo wysoka. W warunkach stanu równowagi osoczowy AUC dla DIP wynosił ponad 88%, co świadczy o znacznej biodostępności tej składowej kompleksu. Dla porównania, AUC dla PAcBA wynosiło ponad 77%.^{88% dla DIP oraz >77% dla PAcBA.”>9}

Efektywność procesu wchłaniania i biodostępności potwierdzają również badania odzyskiwania składników z moczu. W warunkach stanu równowagi odzyskiwanie z moczu składowej DIP oraz jej metabolitu wynosiło ponad 76%, natomiast dla PAcBA oraz jego metabolitu wartość ta przekraczała 90% oczekiwanej ilości.^{90% spodziewanej wartości. Odsetek odzyskiwanej składowej DIP oraz jej metabolitu wynosił >76%.”>10}

^{90% spodziewanej wartości. Odsetek odzyskiwanej składowej DIP oraz jej metabolitu wynosił >76%. Osoczowy AUC wynosił >88% dla DIP oraz >77% dla PAcBA.”>11}