Działania niepożądane
Letrozol
Letrozol, stosowany w leczeniu raka piersi, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z częstością występowania do 80% w leczeniu uzupełniającym. Najczęstsze objawy to uderzenia gorąca, hipercholesterolemia, bóle stawowe, zmęczenie, nasilone pocenie się i nudności, wynikające głównie z farmakologicznego pozbawienia estrogenów. Szczególnie istotne są działania niepożądane dotyczące układu kostnego, takie jak osteoporoza i złamania kości (10,2% vs. 7,2% złamań podczas leczenia w porównaniu z tamoksyfenem; 14,7% vs. 11,4% w długoterminowej obserwacji), oraz układu sercowo-naczyniowego, w tym udary mózgu i zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, które w przedłużonym leczeniu uzupełniającym występowały istotnie częściej niż w grupie placebo (np. udar 1,5% vs. 0,8%, zakrzepica 0,9% vs. 0,3%). Mediana czasu terapii wynosiła 5 lat dla letrozolu i 3 lata dla placebo lub tamoksyfenu.
- Profil bezpieczeństwa letrozolu
- Klasyfikacja działań niepożądanych letrozolu
- Istotne działania niepożądane letrozolu wymagające szczególnej uwagi
- Działania niepożądane dotyczące układu kostnego
- Działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego
- Działania niepożądane w monoterapii letrozolu vs. tamoksyfen
- Porównanie bezpieczeństwa różnych schematów leczenia
- Rekomendacje dotyczące monitorowania pacjentek
- Porady praktyczne dla pacjentek stosujących letrozol
- Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Profil bezpieczeństwa letrozolu
Letrozol jest substancją czynną stosowaną w leczeniu raka piersi, która wykazuje określony profil bezpieczeństwa ustalony głównie na podstawie danych z badań klinicznych. Działania niepożądane występują maksymalnie u około jednej trzeciej pacjentek otrzymujących letrozol w leczeniu nowotworu z przerzutami oraz u około 80% pacjentek otrzymujących leczenie uzupełniające i przedłużone leczenie uzupełniające. Większość działań niepożądanych pojawia się w ciągu kilku pierwszych tygodni leczenia.12
Najczęściej występujące działania niepożądane
Do najczęściej występujących działań niepożądanych w badaniach klinicznych należą: uderzenia gorąca, hipercholesterolemia, bóle stawowe, uczucie zmęczenia, nasilone pocenie się i nudności. Wiele działań niepożądanych można przypisać farmakologicznym skutkom pozbawienia estrogenów (uderzenia gorąca, wypadanie włosów i krwawienie z pochwy).34
Ponadto, ważnymi działaniami niepożądanymi, które mogą wystąpić po zastosowaniu letrozolu są: zdarzenia w obrębie kośćca takie jak osteoporoza i/lub złamania kości oraz zdarzenia sercowo-naczyniowe (w tym zdarzenia mózgowo-naczyniowe i zakrzepowo-zatorowe).5
Klasyfikacja działań niepożądanych letrozolu
Działania niepożądane letrozolu zostały sklasyfikowane zgodnie z częstością występowania według następującej skali:
– bardzo często: ≥1/10 (≥10%)
– często: ≥1/100 do <1/10 (≥1% do <10%)
– niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (≥0,1% do <1%)
– rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (≥0,01% do <0,1%)
– bardzo rzadko: <1/10 000 (<0,01%)
– częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych<sup data-drug="Symletrol" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zostały sklasyfikowane zgodnie z częstością występowania, najczęściej występujące podano jako pierwsze, stosując następującą skalę: bardzo często: ≥10 %, często: ≥1% do <10%; niezbyt często: ≥0,1% do <1%; rzadko: ≥0,01% do <0,1%; bardzo rzadko: 6
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia układu moczowego | Niezbyt często | Infekcje obejmujące drogi moczowe |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Ból nowotworowy | Niezbyt często | Dolegliwości bólowe związane z nowotworem |
| Leukopenia | Niezbyt często | Zmniejszenie liczby białych krwinek | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcja anafilaktyczna | Częstość nieznana | Ciężka reakcja alergiczna |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hipercholesterolemia | Bardzo często | Podwyższone stężenie cholesterolu we krwi |
| Jadłowstręt/zmniejszenie apetytu | Często/Niezbyt często | Utrata zainteresowania jedzeniem | |
| Wzmożony apetyt | Często/Niezbyt często | Zwiększone łaknienie | |
| Zaburzenia psychiczne | Depresja | Często | Zaburzenie nastroju |
| Lęk (w tym nerwowość), drażliwość | Niezbyt często | Uczucie niepokoju, podenerwowania | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bóle głowy | Często | Dolegliwości bólowe głowy |
| Zawroty głowy | Często | Uczucie wirowania, niestabilności | |
| Senność | Niezbyt często | Zwiększona potrzeba snu | |
| Bezsenność | Niezbyt często | Trudności z zasypianiem/utrzymaniem snu | |
| Zaburzenia pamięci | Niezbyt często | Problemy z zapamiętywaniem | |
| Nieprawidłowe odczuwanie bodźców (parestezje, niedoczulica) | Niezbyt często | Mrowienie, drętwienie lub zmniejszone czucie | |
| Udar mózgu/zespół cieśni nadgarstka | Niezbyt często | Poważne incydenty naczyniowe mózgu/ucisk nerwu pośrodkowego w nadgarstku | |
| Zaburzenia oka | Zaćma | Niezbyt często | Zmętnienie soczewki oka |
| Podrażnienie oka | Niezbyt często | Dyskomfort, zaczerwienienie oczu | |
| Niewyraźne widzenie | Niezbyt często | Zaburzenia ostrości widzenia | |
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | Często | Odczuwanie własnej akcji serca |
| Tachykardia/incydenty niedokrwienia serca | Niezbyt często | Przyspieszenie akcji serca/epizody niedokrwienia mięśnia sercowego | |
| Zaburzenia naczyniowe | Uderzenia gorąca | Bardzo często | Nagłe uczucie gorąca, zazwyczaj w górnej części ciała |
| Nadciśnienie tętnicze | Często | Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi | |
| Zakrzepowe zapalenie żył | Niezbyt często | Stan zapalny żył z tworzeniem zakrzepów | |
| Zator płuc/zakrzepica tętnic/udar niedokrwienny mózgu | Rzadko | Zablokowanie tętnicy płucnej/tworznie zakrzepów/niedokrwienie mózgu | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Duszność | Niezbyt często | Uczucie braku tchu |
| Kaszel | Niezbyt często | Odruchy kaszlowe | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności | Często | Uczucie mdłości |
| Wymioty | Często | Odruch wymiotny | |
| Niestrawność, zaparcia, biegunka | Często | Zaburzenia trawienia, trudności z wypróżnianiem, luźne stolce | |
| Ból brzucha | Często | Dolegliwości bólowe w obrębie jamy brzusznej | |
| Suchość jamy ustnej, zapalenie jamy ustnej | Niezbyt często | Zmniejszone wydzielanie śliny, stan zapalny błony śluzowej jamy ustnej | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Niezbyt często | Podwyższone wartości enzymów wątrobowych w badaniach |
| Hiperbilirubinemia, żółtaczka | Niezbyt często | Podwyższone stężenie bilirubiny, zażółcenie skóry i białkówek oczu | |
| Zapalenie wątroby | Częstość nieznana | Stan zapalny tkanki wątrobowej | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Zwiększona potliwość | Bardzo często | Nasilone pocenie się |
| Łysienie | Często | Wypadanie włosów | |
| Wysypka (rumieniowa, plamisto-grudkowa, łuszczycopodobna, pęcherzykowa) | Często | Różne typy zmian skórnych | |
| Świąd, suchość skóry | Niezbyt często/Często | Swędzenie skóry, zmniejszone nawilżenie skóry | |
| Pokrzywka/obrzęk naczynioruchowy/rumień wielopostaciowy | Niezbyt często/Częstość nieznana | Reakcje alergiczne skórne różnego typu | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bóle stawów | Bardzo często | Dolegliwości bólowe stawów |
| Bóle mięśni, bóle kości | Często | Dolegliwości bólowe mięśni i struktury kostnej | |
| Osteoporoza, złamania kości | Często | Utrata gęstości mineralnej kości, złamania patologiczne | |
| Zapalenie stawów | Często | Stan zapalny stawów | |
| Zapalenie/zerwanie ścięgna | Niezbyt często/Rzadko | Stan zapalny ścięgien/przerwanie ciągłości ścięgna | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zwiększenie częstości oddawania moczu | Niezbyt często | Częstsze niż zwykle oddawanie moczu |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Krwawienia z dróg rodnych | Często | Nieprawidłowe krwawienia z narządów rodnych |
| Wydzielina z dróg rodnych | Niezbyt często | Nieprawidłowa wydzielina z pochwy | |
| Suchość pochwy, ból piersi | Niezbyt często | Zmniejszone nawilżenie pochwy, dolegliwości bólowe piersi | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Uczucie zmęczenia (w tym astenia, złe samopoczucie) | Bardzo często | Ogólne osłabienie, zmęczenie |
| Obrzęki obwodowe | Często | Zatrzymanie płynów w kończynach | |
| Ból w klatce piersiowej | Często | Dolegliwości bólowe w okolicy klatki piersiowej | |
| Obrzęk ogólny | Niezbyt często | Uogólnione zatrzymanie płynów | |
| Suchość błon śluzowych, pragnienie, gorączka | Niezbyt często | Zmniejszone nawilżenie błon śluzowych, zwiększone pragnienie, podwyższona temperatura | |
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie masy ciała | Często | Przyrost masy ciała |
| Zmniejszenie masy ciała | Niezbyt często | Utrata masy ciała |
Istotne działania niepożądane letrozolu wymagające szczególnej uwagi
Działania niepożądane dotyczące układu kostnego
Jednym z najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem letrozolu jest zwiększone ryzyko działań niepożądanych dotyczących układu kostnego. W leczeniu uzupełniającym, wśród pacjentek otrzymujących letrozol, w porównaniu z pacjentkami leczonymi tamoksyfenem, istotnie częściej występowały złamania kości (10,2% vs. 7,2% podczas leczenia; 14,7% vs. 11,4% w długotrwałej obserwacji) oraz osteoporoza (5,1% vs. 2,7%).78
W przedłużonym leczeniu uzupełniającym, u istotnie większej liczby pacjentek leczonych letrozolem występowały złamania kości (10,4%) i osteoporoza (12,2%) w porównaniu do pacjentek z grupy placebo (odpowiednio 5,8% i 6,4%). Mediana czasu trwania leczenia wyniosła 5 lat w przypadku letrozolu i 3 lata w przypadku placebo.9
Działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego
Istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem letrozolu są działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego. W leczeniu uzupełniającym, w porównaniu z tamoksyfenem (mediana czasu trwania leczenia 60 miesięcy plus 30 dni), podczas terapii letrozolem obserwowano następujące zdarzenia:10
- dusznica wymagająca leczenia chirurgicznego (1,0% vs. 1,0%)
- niewydolność serca (1,1% vs. 0,6%)
- nadciśnienie tętnicze (5,6% vs. 5,7%)
- udar naczyniowo-mózgowy i/lub przemijający napad niedokrwienny (2,1% vs. 1,9%)
11
W przedłużonym leczeniu uzupełniającym, w porównaniu z placebo (mediana czasu leczenia dla letrozolu 5 lat, dla placebo 3 lata), podczas terapii letrozolem obserwowano:
- dusznicę wymagającą leczenia chirurgicznego (0,8% vs. 0,6%)
- nowe przypadki dusznicy lub nasilenie istniejącej dusznicy (1,4% vs. 1,0%)
- zawał mięśnia sercowego (1,0% vs. 0,7%)
- zdarzenia zakrzepowo-zatorowe* (0,9% vs. 0,3%)
- udar i/lub przemijający napad niedokrwienny* (1,5% vs. 0,8%)
Zdarzenia oznaczone * wykazywały statystycznie istotne różnice pomiędzy dwiema grupami leczenia.12
Działania niepożądane w monoterapii letrozolu vs. tamoksyfen
W porównaniu z tamoksyfenem, podczas monoterapii letrozolem obserwowano istotne różnice w częstości występowania niektórych działań niepożądanych:13
- Częściej występujące w grupie letrozolu: złamania kości, osteoporoza, zawał mięśnia sercowego
- Rzadziej występujące w grupie letrozolu: zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, hiperplazja endometrium/rak endometrium
14
Porównanie bezpieczeństwa różnych schematów leczenia
Leczenie sekwencyjne (letrozol → tamoksyfen lub tamoksyfen → letrozol) wykazało odmienny profil bezpieczeństwa w porównaniu z monoterapią letrozolem. Zaobserwowano istotne różnice w częstości występowania następujących działań niepożądanych:15
- Istotnie mniej w porównaniu z monoterapią letrozolem: złamania kości (schemat letrozol → tamoksyfen), hipercholesterolemia (oba schematy sekwencyjne)
- Istotnie więcej w porównaniu z monoterapią letrozolem: zaburzenia proliferacyjne endometrium, uderzenia gorąca, krwawienia z dróg rodnych (oba schematy sekwencyjne)
16
Rekomendacje dotyczące monitorowania pacjentek
Ze względu na istotne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi letrozolu, szczególnie w obrębie układu kostnego i sercowo-naczyniowego, zaleca się regularne monitorowanie pacjentek podczas terapii, obejmujące:
- Ocenę gęstości mineralnej kości przed rozpoczęciem leczenia i regularnie w jego trakcie
- Monitorowanie parametrów sercowo-naczyniowych, szczególnie u pacjentek z czynnikami ryzyka chorób serca
- Regularne badania profilu lipidowego ze względu na wysokie ryzyko hipercholesterolemii
- Obserwację pod kątem symptomów zakrzepowo-zatorowych
Porady praktyczne dla pacjentek stosujących letrozol
Pacjentki stosujące letrozol powinny być poinformowane o możliwych działaniach niepożądanych i otrzymać wskazówki dotyczące postępowania w przypadku ich wystąpienia. Lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na:
- Konieczność suplementacji wapnia i witaminy D oraz rozważenie farmakoterapii osteoporozy
- Zalecenia dotyczące aktywności fizycznej (odpowiednio dostosowanej) w celu zmniejszenia ryzyka osteoporozy
- Przestrzeganie terminów badań kontrolnych
- Natychmiastowy kontakt z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów mogących sugerować poważne działania niepożądane (np. bóle w klatce piersiowej, duszność, jednostronne osłabienie kończyn)
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.17
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania