Wskazania do stosowania
Fibrynogen

Fibrynogen – wprowadzenie

Fibrynogen ludzki to białko krzepnięcia krwi, które pełni kluczową rolę w procesie hemostazy. Jest to glikoproteina syntetyzowana głównie w wątrobie i krążąca we krwi w stężeniu około 2-4 g/l. Pod wpływem trombiny fibrynogen jest przekształcany w fibrynę, która tworzy sieć stanowiącą podstawowy składnik skrzepu. Obecnie na rynku dostępne są preparaty zawierające fibrynogen ludzki w różnych postaciach farmaceutycznych i do różnych zastosowań klinicznych. Wskazania do stosowania tej substancji czynnej obejmują zarówno wrodzone jak i nabyte niedobory fibrynogenu oraz zastosowanie jako kleju tkankowego.¹

Wskazania do stosowania fibrynogenu w leczeniu wrodzonych niedoborów fibrynogenu

Fibrynogen w postaci koncentratu (np. Fibryga) jest wskazany w leczeniu pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami krzepnięcia związanymi z niedoborem fibrynogenu. Obejmuje to dwa główne stany kliniczne: hipofibrynogenemię (obniżone stężenie fibrynogenu) oraz afibrynogenemię (brak fibrynogenu). Preparat Fibryga jest stosowany w leczeniu epizodów krwawienia u tych pacjentów oraz jako profilaktyka okołooperacyjna u osób ze skłonnością do krwawień.²

Podanie fibrynogenu u pacjentów z wrodzonymi niedoborami ma na celu uzupełnienie brakującego czynnika krzepnięcia, co umożliwia prawidłowe tworzenie skrzepu w miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego. Jest to leczenie substytucyjne, które powinno być wdrożone niezwłocznie po wystąpieniu epizodu krwawienia lub przed planowanym zabiegiem operacyjnym u pacjentów z potwierdzoną hipo- lub afibrynogenemią.

Wskazania do stosowania fibrynogenu w nabytych niedoborach fibrynogenu

Oprócz wrodzonych niedoborów, fibrynogen jest również wskazany jako leczenie uzupełniające w przypadku nabytej hipofibrynogenemii. Fibryga jest stosowana w przypadkach niekontrolowanego ciężkiego krwotoku u pacjentów z nabytą hipofibrynogenemią występującą w przebiegu interwencji chirurgicznej.³

Nabyta hipofibrynogenemia może wystąpić w różnych sytuacjach klinicznych, takich jak:

• Masywne krwotoki z utratą czynników krzepnięcia
• Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)
• Zaburzenia czynności wątroby prowadzące do zmniejszonej syntezy fibrynogenu
• Zwiększone zużycie fibrynogenu podczas zabiegów chirurgicznych

⁴

Fibrynogen jako składnik kleju tkankowego – wskazania kliniczne

Zastosowanie w chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej

Fibrynogen jest kluczowym składnikiem preparatów stosowanych jako klej tkankowy. Produkty takie jak Artiss, zawierające fibrynogen ludzki w połączeniu z trombiną, aprotyniną i jonami wapnia, są wskazane do łączenia i uszczelniania tkanek podskórnych w chirurgii plastycznej, rekonstrukcyjnej oraz w leczeniu oparzeń. Klej na bazie fibrynogenu może być stosowany zamiast tradycyjnych metod łączenia tkanek (szwów lub klamer chirurgicznych) lub jako ich uzupełnienie.⁵

Dodatkowym wskazaniem dla kleju tkankowego na bazie fibrynogenu (Artiss) jest poprawa hemostazy na powierzchniach tkanki podskórnej, co pozwala na zmniejszenie krwawienia śródoperacyjnego i pooperacyjnego.⁶

Fibrynogen w poprawie hemostazy jako klej tkankowy

Preparaty zawierające fibrynogen w postaci kleju tkankowego (np. Tisseel) są wskazane jako leczenie wspomagające w sytuacjach, gdy standardowe techniki chirurgiczne nie są wystarczająco skuteczne. Jednym z głównych wskazań jest poprawa hemostazy, czyli zatrzymanie krwawienia.⁷

W praktyce klinicznej klej fibrynowy działa szybko i skutecznie w miejscach, gdzie tradycyjne metody chirurgiczne (kauteryzacja, podwiązanie naczyń) mogą być trudne do zastosowania lub niewystarczające. Tkanki o bogatym unaczynieniu, delikatne struktury, czy powierzchowne krwawienia są idealnymi miejscami do zastosowania kleju fibrynowego.

Zastosowanie fibrynogenu w umocowaniu oddzielonych tkanek

Klej tkankowy na bazie fibrynogenu (np. Tisseel) znajduje również zastosowanie w umocowaniu oddzielonych tkanek. Wskazania w tym zakresie obejmują:⁸

• Umocowanie płatów tkanki w chirurgii rekonstrukcyjnej
• Mocowanie przeszczepów, szczególnie przeszczepów skóry niepełnej grubości
• Stabilizacja przeszczepów siatkowych
• Umocowanie podskórnie wszczepionej lekkiej siatki, np. w zabiegach przepuklin

⁹

Fibrynogen w chirurgii naczyniowej i zespoleniach przewodu pokarmowego

Klej tkankowy zawierający fibrynogen (Tisseel) jest wskazany jako materiał ułatwiający gojenie ran oraz jako uszczelniacz szwów w chirurgii naczyniowej i zespoleniach przewodu pokarmowego. W tych zastosowaniach fibrynogen pomaga w uszczelnieniu linii zespoleń, zmniejszając ryzyko przecieku i wspierając proces gojenia.¹⁰

Warto podkreślić, że skuteczność preparatów zawierających fibrynogen jako klej tkankowy została potwierdzona również u pacjentów otrzymujących heparynę, co jest istotną informacją w kontekście chirurgii naczyniowej, gdzie często stosowana jest profilaktyka przeciwzakrzepowa.¹¹

Wybór preparatu fibrynogenu w zależności od wskazania klinicznego

W zależności od wskazania klinicznego, lekarz powinien wybrać odpowiedni preparat zawierający fibrynogen:

Przeciwwskazania i specjalne ostrzeżenia przy stosowaniu fibrynogenu

Przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu fibrynogenu należy uwzględnić potencjalne przeciwwskazania i zachować szczególną ostrożność w przypadku:

• Nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
• Aktywnego krwawienia tętniczego lub silnego krwawienia
• W przypadku kleju tkankowego – nie stosować wewnątrznaczyniowo (ryzyko zatorowości)
• Ciąży i karmienia piersią – stosować tylko wtedy, gdy jest to wyraźnie konieczne

Podsumowanie wskazań do stosowania fibrynogenu

Podsumowując, fibrynogen jako substancja czynna jest wskazany w następujących sytuacjach klinicznych:

• Koncentrat fibrynogenu (Fibryga):
  • Leczenie epizodów krwawienia u pacjentów z wrodzoną hipo- lub afibrynogenemią
  • Profilaktyka okołooperacyjna u pacjentów z wrodzoną hipo- lub afibrynogenemią ze skłonnością do krwawień
  • Leczenie uzupełniające w niekontrolowanym ciężkim krwotoku u pacjentów z nabytą hipofibrynogenemią
• Klej tkankowy (Artiss, Tisseel) zawierający fibrynogen:
  • Łączenie/uszczelnianie tkanek podskórnych w chirurgii plastycznej, rekonstrukcyjnej i leczeniu oparzeń
  • Poprawa hemostazy na powierzchniach tkanki podskórnej
  • Uszczelnianie szwów w chirurgii naczyniowej i zespoleniach przewodu pokarmowego
  • Umocowanie oddzielonych tkanek (płaty tkanki, przeszczepy skóry, siatki chirurgiczne)

Wybór odpowiedniego preparatu zawierającego fibrynogen powinien być dokonany przez lekarza w oparciu o konkretne wskazanie kliniczne, stan pacjenta oraz dostępność produktów leczniczych. Należy zawsze przestrzegać zaleceń zawartych w charakterystyce produktu leczniczego dotyczących dawkowania, sposobu podawania oraz monitorowania pacjenta podczas i po zastosowaniu fibrynogenu.^{12 13 14}