Przedawkowanie
Fenpiweryna

Fenpiweryny bromek, obecny w preparacie Spasmalgon w dawce 0,02 mg/ml wraz z metamizolem sodu (500 mg) i chlorowodorkiem pitofenonu (2 mg), stanowi istotny czynnik w toksyczności tego leku przy przedawkowaniu. Kliniczny obraz zatrucia charakteryzuje się dominacją dwóch mechanizmów: ostrego zatrucia metamizolem oraz efektów cholinolitycznych fenpiweryny. Objawy obejmują agranulocytozę, leukopenię, pancytopenię i małopłytkowość (głównie z powodu metamizolu), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, suchość w jamie ustnej) oraz objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak pobudzenie, drgawki i śpiączka. Dodatkowo obserwuje się tachykardię, arytmie, niedociśnienie, zatrzymanie moczu, nefrotoksyczność, rozszerzenie źrenic i zaburzenia termoregulacji, co wskazuje na szerokie spektrum toksycznego wpływu na układy sercowo-naczyniowy, moczowy, wzrokowy oraz termoregulacyjny.

Przedawkowanie fenpiweryny: charakterystyka kliniczna i zagrożenia

Fenpiweryny bromek jest składową preparatu Spasmalgon, występującego w formie roztworu do wstrzykiwań, gdzie w 1 ml zawarta jest w ilości 0,02 mg, obok metamizolu sodu (500 mg) oraz chlorowodorku pitofenonu (2 mg). Przedawkowanie tego złożonego preparatu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.1

Obraz kliniczny przedawkowania

W przypadku przedawkowania Spasmalgonu zawierającego fenpiwerynę, obraz kliniczny jest zdominowany przez dwa główne mechanizmy toksyczne: ostre zatrucie metamizolem oraz reakcje cholinolityczne, w których udział ma również fenpiweryna. Manifestacja kliniczna przedawkowania obejmuje szerokie spektrum objawów, z wyraźnym wpływem na różne układy organizmu.2

Należy zwrócić szczególną uwagę na trzy główne grupy objawów, które mogą wystąpić z różnym nasileniem w zależności od przyjętej dawki:

Objawy przedawkowania fenpiweryny w preparacie Spasmalgon

Układ/narząd Objawy przedawkowania Mechanizm Nasilenie w zależności od dawki
Układ krwiotwórczy Agranulocytoza, leukopenia, pancytopenia, małopłytkowość Głównie związane z metamizolem – toksyczny wpływ na szpik kostny Może wystąpić nawet przy dawkach terapeutycznych, ryzyko wzrasta z dawką
Układ pokarmowy Nudności, wymioty, zaparcia, suchość w jamie ustnej, zaburzenia perystaltyki Działanie cholinolityczne (fenpiweryna) oraz drażniące na błonę śluzową (metamizol) Umiarkowane do ciężkich w zależności od dawki
Ośrodkowy układ nerwowy Pobudzenie, niepokój, dezorientacja, drgawki, śpiączka Złożony, wpływ metamizolu i działania cholinolitycznego Ciężkie objawy przy znacznym przedawkowaniu
Układ sercowo-naczyniowy Tachykardia, arytmie, niedociśnienie, wstrząs Działanie cholinolityczne oraz bezpośredni wpływ na mięsień sercowy Od łagodnych do zagrażających życiu
Układ moczowy Zatrzymanie moczu, zaburzenia funkcji nerek Działanie cholinolityczne (fenpiweryna) i nefrotoksyczne (metamizol) Umiarkowane do ciężkich
Narząd wzroku Rozszerzenie źrenic, zaburzenia akomodacji, światłowstręt Działanie cholinolityczne Łagodne do umiarkowanych
Termoregulacja Podwyższona temperatura ciała, zmniejszone pocenie Działanie cholinolityczne (hamowanie pocenia) Może być nasilone w wysokich temperaturach otoczenia

Postępowanie w przypadku przedawkowania fenpiweryny w preparacie Spasmalgon

Leczenie przedawkowania Spasmalgonu zawierającego fenpiwerynę wymaga kompleksowego podejścia i natychmiastowej interwencji. W pierwszej kolejności konieczne jest przerwanie podawania preparatu, co stanowi podstawę postępowania terapeutycznego.6

Strategia terapeutyczna powinna koncentrować się na przyspieszeniu eliminacji substancji czynnych z organizmu pacjenta. W tym celu zaleca się wdrożenie następujących procedur:

  1. Wymuszona diureza – zwiększenie przepływu nerkowego i objętości moczu dla przyspieszenia wydalania substancji czynnych7
  2. Wlewy dożylne wodnego roztworu soli – zapewnienie odpowiedniego nawodnienia i wspomaganie diurezy8
  3. Hemodializa – w przypadkach ciężkiego zatrucia, gdy inne metody są niewystarczające9
  4. Leczenie objawowe – ukierunkowane na konkretne manifestacje kliniczne przedawkowania10

Istotną informacją dla klinicystów jest brak specyficznego antidotum dla fenpiweryny i pozostałych składników Spasmalgonu, co podkreśla znaczenie szybkiego wdrożenia opisanych powyżej procedur eliminacji toksyn oraz intensywnego leczenia objawowego.11

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

Ze względu na potencjalnie ciężki przebieg zatrucia i możliwość wystąpienia opóźnionych objawów toksyczności, szczególnie ze strony układu krwiotwórczego, pacjenci po przedawkowaniu preparatu Spasmalgon z fenpiwetyną wymagają ścisłego monitorowania parametrów życiowych oraz regularnych badań laboratoryjnych, w tym kontroli morfologii krwi. Należy pamiętać, że toksyczne działanie na układ krwiotwórczy może wystąpić z opóźnieniem w stosunku do momentu przyjęcia leku.12

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl