Właściwości farmakodynamiczne
Etakrydyna

Właściwości farmakodynamiczne etakrydyny

Etakrydyna mleczan (mleczan 6,9-diamino-2-etoksyakrydyny) należy do grupy barwników akrydynowych i stanowi aktywną substancję czynną leków takich jak Rivanol 0,1%, Rivanolum, Rivel oraz Rywanol 0,1%. Pod względem farmakoterapeutycznym substancja ta klasyfikowana jest jako lek antyseptyczny i dezynfekujący (kod ATC: D08AA01).^{1 2 3 4}

Spektrum przeciwbakteryjne

Etakrydyna mleczan wykazuje działanie przeciwbakteryjne skierowane szczególnie przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, w tym paciorkowcom i gronkowcom.⁵ Jednakże spektrum jej działania obejmuje również bakterie Gram-ujemne.⁶ Istotne jest, że jako żółty barwnik akrydynowy, etakrydyna działa w środowisku zasadowym (jako kation) bakteriobójczo na wspomniane drobnoustroje.⁷

Oprócz właściwości antybakteryjnych, etakrydyna wykazuje również działanie przeciwgrzybicze⁸ oraz przeciwpierwotniakowe.⁹ Warto podkreślić, że substancja ta nie działa na formy przetrwalnikowe drobnoustrojów.¹⁰

Mechanizm działania

Mechanizm działania mleczanu etakrydyny wynika bezpośrednio z jego struktury molekularnej. Jako związek o płaskiej, trójcyklicznej strukturze, etakrydyna wbudowuje się interkalacyjnie pomiędzy nukleotydowe pary zasad w kwasie nukleinowym bakterii.¹¹ Ten proces prowadzi do zmiany ramki odczytu, co skutkuje niewłaściwą transkrypcją genów. W konsekwencji następują zaburzenia w biosyntezie białek, co prowadzi ostatecznie do działania bakteriobójczego.¹²

Podobny mechanizm opisano również w charakterystyce produktu leczniczego Rywanol 0,1%, gdzie wskazano, że etakrydyna reaguje z kwasami nukleinowymi, co hamuje syntezę białek drobnoustrojów.¹³

Zastosowanie kliniczne

Ze względu na swoje właściwości przeciwdrobnoustrojowe, etakrydyna mleczan znalazła zastosowanie jako skuteczny antyseptyk w leczeniu zainfekowanych ran oraz błon śluzowych.¹⁴ Po zastosowaniu na skórę 0,1% roztwór etakrydyny mleczanu działa odkażająco.¹⁵

W praktyce chirurgicznej stosuje się przymoczki z roztworem etakrydyny w leczeniu trudno gojących się ran.¹⁶ Typowe stężenie terapeutyczne to 0,1% (1 mg/g) dla preparatów Rivanol 0,1%, Rivanolum roztwór 0,1% i Rywanol 0,1%^{17 18 19}, jednak dostępne są również preparaty o wyższym stężeniu, jak Rivel w stężeniu 0,5% (5 mg/g) w postaci żelu.²⁰

Charakterystyka fizykochemiczna

Etakrydyna mleczan występuje w postaci żółtego barwnika, który nadaje charakterystyczną barwę preparatom leczniczym. Roztwory etakrydyny są przezroczyste, o żółtej barwie i wykazują właściwości fluorescencyjne.^{21 22}