Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cefadroksyl

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania cefadroksylu – informacje ogólne

Przed rozpoczęciem leczenia cefadroksylem należy przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący wcześniejszych reakcji nadwrażliwości na antybiotyki beta-laktamowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na historię nadwrażliwości na cefadroksyl, inne cefalosporyny, penicyliny czy inne leki. Ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji krzyżowych pomiędzy antybiotykami beta-laktamowymi, stosowanie cefadroksylu u pacjentów z nadwrażliwością na penicyliny wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Reakcje krzyżowe mogą dotyczyć nawet do 10% populacji pacjentów, u których kiedykolwiek wystąpiła nadwrażliwość na penicylinę.¹

W przypadku pacjentów z ciężkimi alergiami lub astmą w wywiadzie należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania cefadroksylu. U pacjentów, u których odnotowano wcześniej nieciężkie reakcje nadwrażliwości na penicyliny lub inne leki beta-laktamowe niebędące cefalosporynami, cefadroksyl należy stosować ze szczególną ostrożnością ze względu na ryzyko alergii krzyżowych (częstość występowania 5-10%).²

Postępowanie w przypadku reakcji alergicznych na cefadroksyl

W przypadku stwierdzenia reakcji alergicznej na cefadroksyl (Duracef, Valdocef) należy natychmiast przerwać leczenie. Jeśli wystąpią ciężkie objawy nadwrażliwości, konieczne może być wdrożenie odpowiedniego leczenia, w tym podawanie:^{3 4}

• adrenaliny (leków sympatykomimetycznych)
• kortykosteroidów
• leków przeciwhistaminowych

^{5 6}

Reakcje alergiczne mogą objawiać się jako: pokrzywka, wypryski, świąd, spadek ciśnienia krwi, przyspieszenie czynności serca, zaburzenia oddychania czy omdlenie.⁷

Biegunka związana z zakażeniem Clostridium difficile

W związku ze stosowaniem większości leków przeciwbakteryjnych, w tym cefadroksylu, zgłaszano występowanie biegunki związanej z zakażeniem Clostridium difficile (CDAD). Objawy mogą mieć różne nasilenie – od łagodnej biegunki do zapalenia okrężnicy, które może prowadzić do zgonu. Należy rozważyć możliwość wystąpienia CDAD u wszystkich pacjentów, u których po antybiotykoterapii wystąpiła biegunka.⁸

Konieczny jest dokładny wywiad, ponieważ objawy biegunki związanej z zakażeniem Clostridium difficile mogą wystąpić nawet po upływie ponad dwóch miesięcy od zakończenia antybiotykoterapii. W przypadku podejrzenia lub rozpoznania CDAD może być konieczne przerwanie podawania leków przeciwbakteryjnych niestosotwanych przeciw Clostridium difficile i wdrożenie odpowiedniego leczenia.^{9 10}

W przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego nie należy podawać produktów leczniczych hamujących perystaltykę.¹¹

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania cefadroksylu u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek. Konieczne jest dostosowanie dawkowania w zależności od stopnia upośledzenia czynności nerek (patrz Charakterystyka Produktu Leczniczego, punkt 4.2). Pacjentów ze stwierdzoną lub podejrzewaną dysfunkcją nerek należy dokładnie monitorować i przeprowadzać odpowiednie badania laboratoryjne zarówno przed rozpoczęciem, jak i w trakcie leczenia.^{12 13}

Warto również pamiętać, że wymuszona diureza prowadzi do obniżenia stężenia cefadroksylu we krwi.¹⁴

Ryzyko namnażania drobnoustrojów niewrażliwych

Przedłużone stosowanie cefadroksylu może prowadzić do namnażania się opornej flory bakteryjnej, w tym drobnoustrojów niewrażliwych na lek. Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków, stosowanie cefadroksylu może doprowadzić do namnażania się drożdżaków Candida. Długotrwała terapia może również sprzyjać namnażaniu się innych patogenów niewrażliwych na cefadroksyl, takich jak enterokoki czy Clostridium difficile.^{15 16}

Należy prowadzić dokładną obserwację pacjenta podczas terapii. W przypadku wystąpienia dodatkowego zakażenia w trakcie leczenia cefadroksylem, konieczne jest wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego. W sytuacji namnażania się drobnoustrojów niewrażliwych może być wymagane przerwanie leczenia.^{17 18}

Pacjenci z zaburzeniami układu pokarmowego

Cefadroksyl należy stosować z ostrożnością u pacjentów, którzy przebyli choroby układu pokarmowego, szczególnie zapalenie okrężnicy. U takich pacjentów ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego może być zwiększone.^{19 20}

Monitoring podczas przedłużonej terapii

W przypadku długotrwałego stosowania cefadroksylu zaleca się regularne monitorowanie:²¹

• morfologii krwi
• parametrów czynności wątroby
• parametrów czynności nerek

²²

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Podczas leczenia lub po leczeniu cefadroksylem mogą wystąpić przemijająco fałszywie dodatnie wyniki niektórych badań diagnostycznych:²³

1. Bezpośredni odczyn Coombsa – może być dodatni podczas terapii oraz po jej zakończeniu. Zjawisko to może również dotyczyć noworodków, których matki otrzymywały cefalosporyny przed porodem.
2. Testy na obecność glukozy w moczu – możliwe fałszywie dodatnie wyniki w testach wykorzystujących metodę redukcji miedzi (np. odczynnik Benedicta, roztwór Fehlinga, Clinitest). W takich przypadkach zaleca się stosowanie metod z użyciem oksydazy glukozowej.

²⁴

Stosowanie u noworodków i wcześniaków

Ze względu na ograniczone doświadczenie w stosowaniu cefadroksylu u wcześniaków i noworodków, podawanie leku tym pacjentom powinno odbywać się wyłącznie z zachowaniem szczególnej ostrożności. Konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego dziecka i parametrów laboratoryjnych.²⁵

Specjalne ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Zawartość sacharozy

Produkty zawierające cefadroksyl mogą zawierać znaczne ilości sacharozy. W przypadku preparatu Duracef:²⁶

• Duracef 250 mg/5 ml: 2433,7 mg sacharozy w 5 ml
• Duracef 500 mg/5 ml: 2185,75 mg sacharozy w 5 ml

²⁷

Preparat Valdocef zawiera 2780,00 mg sacharozy w 5 ml sporządzonej zawiesiny.²⁸

Zawartość sacharozy należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować preparatów zawierających cefadroksyl z sacharozą.^{29 30}

Zawartość sodu i benzoesanu sodu

Produkty zawierające cefadroksyl mogą zawierać sód oraz benzoesan sodu (E 211). W przypadku preparatów w postaci zawiesiny doustnej:³¹

Benzoesan sodu może zwiększać ryzyko żółtaczki u noworodków. Zwiększona bilirubinemia występująca w następstwie wypierania bilirubiny z albuminy może zwiększać ryzyko żółtaczki, która może rozwinąć się w żółtaczkę jąder podkorowych mózgu (złogi niesprzężonej bilirubiny w tkance mózgowej).^{32 33}

Preparat Valdocef zawiera około 12,7 mg sodu na każde 5 ml sporządzonej zawiesiny, co odpowiada 0,64% zalecanej przez Światową Organizację Zdrowia maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.³⁴

Produkty Duracef 250 mg/5 ml i 500 mg/5 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 5 ml, więc uznaje się je za „wolne od sodu”.³⁵

Zawartość lecytyny sojowej

Preparat Valdocef zawiera lecytynę sojową, która może zawierać białko sojowe. Pacjenci z alergią na orzeszki ziemne lub soję nie powinni przyjmować tego leku.³⁶

Inne ostrzeżenia

Penicylina jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu zakażeń powodowanych przez Streptococcus pyogenes oraz w zapobieganiu gorączce reumatycznej. Dane dotyczące stosowania cefadroksylu w profilaktyce nie są wystarczające.³⁷