Dawkowanie i sposób podawania
Buprenorfina

Dawkowanie i sposób podawania buprenorfiny

Buprenorfina jest opioidowym lekiem przeciwbólowym, dostępnym w różnych postaciach farmaceutycznych, co umożliwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz rodzaju i nasilenia bólu. Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania różnią się w zależności od postaci leku i wskazań do jego stosowania.¹

Dawkowanie w postaci iniekcji

Buprenorfina w postaci roztworu do wstrzykiwań jest stosowana w leczeniu bólu różnego pochodzenia. Dawkowanie jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta oraz wskazań.²

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: zwykle podaje się 1 do 2 ml (0,3 do 0,6 mg) co 6 do 8 godzin
• Dzieci poniżej 12 lat: 3 do 6 μg/kg masy ciała co 6 do 8 godzin, nie przekraczając dawki 9 μg/kg masy ciała
• Nie zbadano bezpieczeństwa stosowania buprenorfiny u dzieci poniżej 6. miesiąca życia

³

W przypadku premedykacji lub jako uzupełniający lek przeciwbólowy:⁴

• Premedykacja: 1 ml (0,3 mg) domięśniowo na godzinę przed zabiegiem
• Jako uzupełniający lek przeciwbólowy: dożylnie od 1 ml do 1½ ml (0,3 mg do 0,45 mg)

U pacjentów w podeszłym wieku nie jest wymagana modyfikacja dawkowania.⁵

Buprenorfinę w postaci roztworu do wstrzykiwań podaje się domięśniowo lub w powolnym wstrzyknięciu dożylnym.⁶

Dawkowanie w postaci tabletki podjęzykowej

Buprenorfina w postaci tabletek podjęzykowych jest stosowana w leczeniu uzależnienia od opioidów (produkt Bunorfin) oraz bólu różnego pochodzenia (produkt Bunondol).⁷

W leczeniu uzależnienia od opioidów

Leczenie musi odbywać się pod kontrolą lekarza mającego doświadczenie w leczeniu zależności/uzależnienia od opioidów. Rozpoczynając leczenie buprenorfiną, lekarz musi wiedzieć, że substancja ta jest częściowym agonistą receptorów opioidowych i może spowodować wystąpienie zespołu abstynencyjnego u pacjentów uzależnionych od opioidów.⁸

Dawka początkowa: 0,8 do 4 mg raz na dobę.⁹

Dawkowanie należy dostosować w następujący sposób:¹⁰

• W przypadku, gdy wymagana jest dawka początkowa poniżej 2 mg, należy zastosować inny lek zawierający buprenorfinę w postaci tabletek podjęzykowych, ponieważ lek Bunorfin dostępny jest tylko w dawkach 2 mg i 8 mg
• Pacjentom uzależnionym od opioidów, którzy nie zaprzestali ich przyjmowania: pierwszą dawkę leku Bunorfin należy podać podjęzykowo co najmniej 6 godzin po ostatnim zażyciu opioidu, bądź po wystąpieniu pierwszych objawów odstawiennych
• Pacjentom przyjmującym metadon: przed rozpoczęciem leczenia lekiem Bunorfin, należy zmniejszyć dawkę metadonu do maksymalnie 30 mg/dobę

¹¹

Dostosowanie dawki i dawka podtrzymująca:¹²

• Dawkę leku Bunorfin należy zwiększać stopniowo, dostosowując ją do działania klinicznego u pacjenta
• Dawka 16 mg na dobę jest zazwyczaj dawką wystarczającą
• Maksymalna dawka dobowa nie powinna być większa niż 24 mg

Buprenorfinę, szczególnie na początku leczenia, zaleca się wydawać pacjentowi codziennie. Dopiero po wyrównaniu stanu pacjenta, pacjenci godni zaufania mogą otrzymać zapas tabletek wystarczający na kilka dni leczenia.¹³

Zmniejszanie dawki i zakończenie leczenia:¹⁴

• Po osiągnięciu zadowalającego okresu stabilizacji można zmniejszać stopniowo dawkę do poziomu dawki podtrzymującej
• Jeżeli lekarz uzna to za odpowiednie, można przerwać kurację
• Dostępność tabletek podjęzykowych w dawkach 2 mg i 8 mg ułatwia zmniejszenie dawki

Po zakończeniu leczenia buprenorfiną pacjentów należy monitorować ze względu na ryzyko nawrotu uzależnienia.¹⁵

Dawkowanie w postaci systemu transdermalnego

Buprenorfina w postaci systemu transdermalnego (plastrów) jest stosowana w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego u osób dorosłych. Dostępne są plastry o różnej mocy, co umożliwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta.^{16 17}

Dostosowanie dawki początkowej

Sposób rozpoczęcia leczenia zależy od wcześniejszego stosowania leków przeciwbólowych:^{18 19 20}

• Pacjenci, którzy nie przyjmowali wcześniej żadnych przeciwbólowych produktów leczniczych, powinni rozpocząć leczenie od najmniejszej dawki systemu transdermalnego, czyli 35 mikrogramów/godzinę
• U pacjentów, u których stosowano uprzednio leki zaliczane przez WHO do I stopnia (produkty nieopioidowe) lub II stopnia drabiny analgetycznej (słabe opioidy), leczenie należy rozpoczynać od podania produktu w dawce 35 mikrogramów/godzinę
• Zgodnie z zaleceniami WHO, można kontynuować stosowanie nieopioidowych produktów leczniczych przeciwbólowych w zależności od ogólnego stanu pacjenta

²¹

Podczas zamiany produktów leczniczych przeciwbólowych należących do III stopnia drabiny analgetycznej (silne opioidy) na buprenorfinę w systemie transdermalnym, należy przy wyborze początkowej mocy systemu transdermalnego uwzględnić rodzaj stosowanego uprzednio leczenia, drogę podawania oraz średnią dawkę dobową. Zasadniczo zaleca się stopniowe, indywidualne dla każdego pacjenta, zwiększanie dawki, rozpoczynając leczenie od systemu transdermalnego o najmniejszej mocy (35 mikrogramów/godzinę).²²

Doświadczenie kliniczne wykazało, że u pacjentów leczonych uprzednio dużymi dawkami silnie działających opioidów (odpowiadających około 120 mg morfiny doustnie na dobę) można rozpocząć leczenie od większej dawki zawartej w systemie transdermalnym.^{23 24}

Po zastosowaniu po raz pierwszy buprenorfiny w systemie transdermalnym stężenie buprenorfiny w surowicy krwi zwiększa się powoli zarówno u pacjentów leczonych uprzednio przeciwbólowymi produktami leczniczymi, jak i u pacjentów, u których nie były one stosowane. Z tego powodu w pierwszej fazie leczenia nie należy spodziewać się szybkiego efektu terapeutycznego. Pierwszej oceny działania przeciwbólowego produktu należy dokonać po upływie 24 godzin.²⁵

Uprzednio stosowane leczenie przeciwbólowe (z wyjątkiem systemów transdermalnych zawierających opioidy) należy kontynuować w tej samej dawce podczas pierwszych 12 godzin po zastosowaniu systemu transdermalnego, a w ciągu następnych 12 godzin w razie potrzeby stosować krótko działający odpowiedni lek przeciwbólowy.²⁶

Dostosowanie dawki i leczenie podtrzymujące

Plastry należy zmieniać najpóźniej co 72 godziny (3 doby) dla produktu Melodyn lub co 96 godzin (4 doby) dla produktów Norfinox, Norvipren i Transtec.^{27 28 29}

Dla wygodniejszego stosowania, system transdermalny można zmieniać dwa razy w tygodniu, w regularnych odstępach czasu, np. w poniedziałki rano i czwartki wieczorem.³⁰

Dawkę należy ustalać indywidualnie w celu uzyskania skutecznego działania przeciwbólowego. Jeżeli działanie przeciwbólowe produktu jest niewystarczające pod koniec okresu działania pierwszego plastra, dawkowanie można zwiększyć albo przez zastosowanie dodatkowego plastra o tej samej mocy albo zamianę na plaster o większej mocy.³¹

Niezależnie od mocy jednocześnie można zastosować nie więcej niż dwa plastry.^{32 33}

Przed zastosowaniem następnej mocy buprenorfiny w systemie transdermalnym należy wziąć pod uwagę całkowitą dawkę opioidów przyjmowanych jako uzupełnienie wcześniejszej terapii systemem transdermalnym w mniejszej dawce, tj. ocenić całkowitą potrzebną dawkę opioidów i odpowiednio dostosować dawkowanie.³⁴

Pacjenci wymagający dodatkowych leków przeciwbólowych (np. w przypadku wystąpienia bólu przebijającego) jako uzupełnienie leczenia systemem transdermalnym, mogą przyjmować jedną lub dwie dawki 0,2 mg buprenorfiny podjęzykowo co 24 godziny.^{35 36}

Jeżeli do wystarczającego działania przeciwbólowego konieczne jest regularne stosowanie dodatkowo 0,4 do 0,6 mg buprenorfiny w postaci tabletek podjęzykowych, należy zastosować system transdermalny o większej mocy.³⁷

Grupy szczególne pacjentów

Osoby w podeszłym wieku: Nie jest konieczne dostosowanie dawki buprenorfiny u pacjentów w podeszłym wieku.^{38 39}

Pacjenci z niewydolnością nerek: Ponieważ farmakokinetyka buprenorfiny u pacjentów z niewydolnością nerek nie ulega zmianie, może być ona stosowana u pacjentów z niewydolnością nerek, w tym u pacjentów dializowanych.^{40 41 42}

Pacjenci z niewydolnością wątroby: Buprenorfina metabolizowana jest w wątrobie. Nasilenie i czas działania buprenorfiny mogą ulegać zmianom u pacjentów z niewydolnością wątroby. Dlatego należy dokładnie monitorować stan takich pacjentów podczas stosowania buprenorfiny.^{43 44}

Dzieci i młodzież: Ponieważ nie przeprowadzono badań dotyczących stosowania buprenorfiny w systemie transdermalnym u pacjentów w wieku poniżej 18 lat, nie zaleca się stosowania tego produktu leczniczego w tej grupie wiekowej.^{45 46}

Czas trwania leczenia

Buprenorfiny w systemie transdermalnym nie należy stosować dłużej niż to absolutnie konieczne. Podczas długotrwałego stosowania, biorąc pod uwagę charakter i nasilenie choroby, należy uważnie i regularnie obserwować pacjenta, czy celowe jest dalsze leczenie i jak długo powinno ono trwać (w razie konieczności robiąc przerwy w leczeniu).^{47 48}

Przerwanie stosowania buprenorfiny

Po zdjęciu plastra stężenie buprenorfiny w surowicy zmniejsza się stopniowo i dlatego działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez pewien czas. Należy brać to pod uwagę w przypadku zmiany na inny produkt leczniczy zawierający opioidy.⁴⁹

Zgodnie z ogólną zasadą nie należy stosować innych produktów leczniczych zwierających opioidy w ciągu 24 godzin od zdjęcia plastra. Jak dotychczas dostępne są ograniczone dane dotyczące dawki początkowej innych opioidów stosowanych po zakończeniu stosowania buprenorfiny w postaci systemu transdermalnego.^{50 51}

Sposób podawania buprenorfiny w systemie transdermalnym

Produkt leczniczy należy stosować na płaski obszar niepodrażnionej, czystej, nieowłosionej skóry, bez rozległych zbliznowaceń. Zalecane miejsca aplikacji to górne części ciała np. górna część pleców i okolica podobojczykowa klatki piersiowej.^{52 53}

Przed aplikacją plastra należy usunąć owłosienie skóry nożyczkami (nie golić). Jeśli skóra wymaga oczyszczenia, należy umyć ją wodą. Nie należy używać mydła ani innych środków myjących. Nie należy używać żadnych środków pielęgnujących skórę w miejscu aplikacji plastra, ponieważ może to zmniejszyć jego przyczepność.^{54 55}

Przed aplikacją plastra skóra musi być dokładnie osuszona. Plaster należy nakładać bezpośrednio po wyjęciu z saszetki. Po wyjęciu plastra z saszetki i zdjęciu folii ochronnej należy nałożyć plaster na miejsce aplikacji i mocno przycisnąć dłonią przez około 30 sekund.^{56 57}

Plaster nie będzie naruszony podczas kąpieli, prysznica czy pływania, jednak nie należy wystawiać go na działanie gorąca (np. sauna, promieniowanie podczerwone).^{58 59}

Po zdjęciu plastra kolejny należy nałożyć w innym miejscu. Należy zachować co najmniej tygodniowy odstęp przed nałożeniem plastra w tym samym miejscu.^{60 61}

Zestawienie dawkowania buprenorfiny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie dawkowania buprenorfiny w zależności od postaci leku i wskazań:

Szczególne zalecenia dotyczące dawkowania

Dawkowanie buprenorfiny należy ustalać indywidualnie w zależności od stanu pacjenta, nasilenia bólu, wcześniejszego leczenia przeciwbólowego oraz indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę leku zapewniającą odpowiednie działanie przeciwbólowe.^{62 63}

W przypadku systemów transdermalnych, wymaganą dawkę produktu należy ustalać indywidualnie i regularnie weryfikować. Dawka może ulegać zmianie wraz ze zmianą stopnia nasilenia dolegliwości bólowych.^{64 65}

W okresie dostosowywania dawki, do czasu uzyskania pełnego działania dawki buprenorfiny, należy w razie potrzeby zastosować dodatkowe produkty przeciwbólowe o natychmiastowym uwalnianiu.^{66 67}