Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku XALEBA (etorykoksyb)

Lek XALEBA, zawierający substancję czynną etorykoksyb, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące zagrożeń związanych z jego stosowaniem oraz zalecane środki ostrożności.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów leczonych etorykoksybem obserwowano występowanie zaburzeń w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego, takich jak perforacje, owrzodzenia i krwawienia (tzw. PUBs). Niektóre z tych powikłań prowadziły do zgonu pacjenta.²

Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych. Do grupy ryzyka należą:³

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci jednocześnie przyjmujący inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
• Pacjenci stosujący kwas acetylosalicylowy
• Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie (np. owrzodzenia, krwawienia)

Należy pamiętać, że jednoczesne stosowanie etorykoksybu i kwasu acetylosalicylowego (nawet w małych dawkach) zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego, takich jak owrzodzenia lub inne zaburzenia żołądka i jelit. Długotrwałe badania kliniczne nie wykazały istotnej różnicy w bezpieczeństwie stosowania dla układu pokarmowego między selektywnymi inhibitorami COX-2 podawanymi z kwasem acetylosalicylowym a NLPZ stosowanymi łącznie z kwasem acetylosalicylowym.⁴

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Dane kliniczne wskazują, że stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2, w tym etorykoksybu, może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem występowania niepożądanych zdarzeń zakrzepowych, szczególnie zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu, w porównaniu do placebo i niektórych NLPZ.⁵

Ze względu na to, że ryzyko zaburzeń sercowo-naczyniowych podczas stosowania etorykoksybu może wzrastać wraz z dawką i czasem trwania terapii, należy:⁶

• Stosować lek przez możliwie najkrótszy okres
• Używać najmniejszej skutecznej dawki dobowej
• Okresowo oceniać potrzebę kontynuacji leczenia przeciwbólowego
• Regularnie monitorować reakcję pacjenta na terapię, szczególnie u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów

U pacjentów z istotnym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych dotyczących układu krążenia, etorykoksyb można zastosować jedynie po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii. Do grupy podwyższonego ryzyka należą pacjenci z:⁷

• Nadciśnieniem tętniczym
• Hiperlipidemią
• Cukrzycą
• Osoby palące tytoń

Należy pamiętać, że etorykoksyb nie zastępuje kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego z powodu braku działania przeciwpłytkowego. Z tego względu nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego u pacjentów stosujących taką terapię.⁸

Wpływ na nerki

Prostaglandyny nerkowe pełnią istotną rolę w utrzymywaniu właściwego przepływu nerkowego. W warunkach zaburzonego przepływu krwi przez nerki, stosowanie etorykoksybu może powodować zmniejszenie syntezy prostaglandyn, a wtórnie – redukcję przepływu krwi i zaburzenia czynności nerek.⁹

Szczególnie wysokie ryzyko takich zaburzeń występuje u pacjentów z:¹⁰

• Wcześniej istniejącym znacznym zaburzeniem czynności nerek
• Niewyrównaną niewydolnością serca
• Marskością wątroby

U pacjentów z wymienionymi stanami zaleca się rozważenie regularnego monitorowania czynności nerek podczas leczenia etorykoksybem.¹¹

Zatrzymanie płynów, obrzęki i nadciśnienie

Podobnie jak w przypadku innych leków hamujących wytwarzanie prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących etorykoksyb obserwowano:¹²

• Zatrzymanie płynów w organizmie
• Obrzęki
• Nadciśnienie tętnicze

Stosowanie wszystkich niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), w tym etorykoksybu, może wiązać się z wystąpieniem lub nawrotem zastoinowej niewydolności serca. Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z:¹³

• Niewydolnością serca w wywiadzie
• Zaburzeniami czynności lewej komory serca
• Nadciśnieniem tętniczym
• Istniejącymi obrzękami (niezależnie od przyczyny)

W przypadku pogorszenia stanu zdrowia pacjenta należy podjąć odpowiednie działania, łącznie z rozważeniem przerwania stosowania etorykoksybu.¹⁴

Istotną informacją jest, że stosowanie etorykoksybu może wiązać się z częstszym występowaniem ciężkiego nadciśnienia tętniczego w porównaniu z innymi NLPZ i selektywnymi inhibitorami COX-2, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Z tego powodu:¹⁵

• Przed rozpoczęciem leczenia etorykoksybem należy kontrolować ciśnienie tętnicze
• Podczas terapii trzeba regularnie monitorować ciśnienie tętnicze
• Pierwszą kontrolę ciśnienia należy przeprowadzić w ciągu dwóch tygodni od rozpoczęcia leczenia, a następnie okresowo kontynuować pomiary
• W przypadku znaczącego wzrostu ciśnienia tętniczego należy rozważyć alternatywną metodę leczenia

Wpływ na wątrobę

W badaniach klinicznych u około 1% pacjentów leczonych etorykoksybem w dawce 30 mg, 60 mg lub 90 mg na dobę przez okres do roku obserwowano podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i/lub aminotransferazy asparaginianowej (AspAT). Wzrost aktywności tych enzymów był zwykle około trzykrotny lub większy w stosunku do górnej granicy wartości prawidłowych.¹⁶

U każdego pacjenta, u którego wystąpiły objawy podmiotowe i/lub przedmiotowe wskazujące na zaburzenia czynności wątroby lub u którego stwierdzono nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby, konieczne jest monitorowanie stanu klinicznego. W przypadku wystąpienia objawów niewydolności wątroby lub utrzymywania się nieprawidłowych wyników (ponad trzykrotne przekroczenie górnej granicy wartości prawidłowych), należy przerwać stosowanie etorykoksybu.¹⁷

Ogólne środki ostrożności

Jeżeli podczas leczenia etorykoksybem nastąpi pogorszenie czynności któregokolwiek z wyżej opisanych układów lub narządów, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze i rozważyć przerwanie terapii.¹⁸

Należy zapewnić odpowiednią opiekę medyczną podczas stosowania etorykoksybu u:¹⁹

• Osób w wieku podeszłym
• Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
• Pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjentów z zaburzeniami czynności serca

Należy zachować ostrożność podczas stosowania etorykoksybu u pacjentów odwodnionych. Zaleca się odpowiednie nawodnienie pacjenta przed rozpoczęciem terapii etorykoksybem.²⁰

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Po wprowadzeniu NLPZ i niektórych selektywnych inhibitorów COX-2 do obrotu odnotowano bardzo rzadkie przypadki występowania ciężkich reakcji skórnych, z których niektóre kończyły się zgonem. Wśród tych reakcji wymienia się:²¹

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych powikłań jest prawdopodobnie największe na początku terapii, a większość przypadków notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia.²²

U pacjentów otrzymujących etorykoksyb odnotowano również poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak:²³

• Anafilaksja
• Obrzęk naczynioruchowy

Niektóre selektywne inhibitory COX-2 wiązały się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia reakcji skórnych u pacjentów z alergią na niektóre leki w wywiadzie.²⁴

Należy przerwać stosowanie etorykoksybu przy pierwszych objawach:²⁵

• Wysypki skórnej
• Zmian na błonach śluzowych
• Jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości

Maskowanie objawów stanu zapalnego

Etorykoksyb może maskować gorączkę i inne objawy stanu zapalnego lub infekcji, co należy uwzględnić w diagnostyce i leczeniu pacjenta.²⁶

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania etorykoksybu z warfaryną lub innymi doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na możliwe interakcje.²⁷

Stosowanie u kobiet planujących ciążę

Stosowanie etorykoksybu, podobnie jak innych leków hamujących aktywność cyklooksygenazy/syntezę prostaglandyn, nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę.²⁸