Wpływ leku Voltaren Acti na płodność, ciążę i laktację

Lek Voltaren Acti zawierający 12,5 mg diklofenaku potasowego, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga szczególnej uwagi w kontekście jego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce znajdującej się w jednej z wymienionych sytuacji klinicznych.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania a ryzyko dla ciąży – diklofenak, hamując syntezę prostaglandyn, może negatywnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Badania epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronień oraz wad rozwojowych po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży.²

Ryzyko wad rozwojowych – bezwzględne ryzyko wystąpienia sercowo-naczyniowych wad rozwojowych wzrasta z poziomu mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to jest prawdopodobnie proporcjonalne do dawki leku i czasu trwania terapii.³

Dane z badań na zwierzętach – u zwierząt doświadczalnych, którym podawano inhibitory syntezy prostaglandyn, obserwowano zwiększoną liczbę poronień przed i po zagnieżdżeniu zarodka, większą śmiertelność zarodkowo-płodową oraz wyższą częstość występowania wad rozwojowych, w tym wad sercowo-naczyniowych.⁴

Stosowanie w poszczególnych trymestrach ciąży

Pierwszy i drugi trymestr

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać diklofenaku, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli lek musi być zastosowany, dawka powinna być możliwie najmniejsza, a czas terapii jak najkrótszy.⁵

Szczególne ryzyko od 20. tygodnia ciąży – stosowanie diklofenaku po 20. tygodniu ciąży może powodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Zmiana ta jest zwykle odwracalna po przerwaniu leczenia. Ponadto istnieją doniesienia o przypadkach zwężenia przewodu tętniczego u płodu po leczeniu diklofenakiem w drugim trymestrze, które w większości ustępowały po zaprzestaniu terapii.⁶

Monitorowanie ciąży – należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na diklofenak przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, stosowanie diklofenaku należy bezwzględnie przerwać.⁷

Trzeci trymestr

Diklofenak jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży ze względu na możliwe działania niepożądane na płód i matkę.⁸

Potencjalne działania niepożądane u płodu w trzecim trymestrze:

• Działanie toksyczne na płuca i serce – może wystąpić przedwczesne zwężenie i/lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne⁹
• Zaburzenia czynności nerek – mogą prowadzić do niewydolności nerek z nadmiarem płynu owodniowego¹⁰

Potencjalne działania niepożądane u matki i płodu pod koniec ciąży:

• Wydłużenie czasu krwawienia – w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek diklofenaku¹¹
• Hamowanie czynności skurczowej macicy – może powodować opóźnienie lub przedłużanie porodu¹²

Karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionego piersią niemowlęcia, Voltaren Acti nie powinien być stosowany podczas karmienia piersią.¹³

Wpływ na płodność

Stosowanie diklofenaku, podobnie jak innych leków z grupy NLPZ, może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet i nie jest zalecane u pacjentek planujących ciążę. W przypadku kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są diagnozowane z powodu niepłodności, należy rozważyć zakończenie stosowania diklofenaku.¹⁴

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce

1. Pacjentkom w wieku rozrodczym – należy poinformować o potencjalnym ryzyku związanym ze stosowaniem diklofenaku w przypadku nieplanowanej ciąży oraz zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii.
2. Kobietom planującym ciążę – należy wyjaśnić możliwy negatywny wpływ diklofenaku na płodność i rozważyć zastosowanie alternatywnych metod leczenia.
3. Pacjentkom w pierwszym i drugim trymestrze ciąży – podkreślić, że lek powinien być stosowany tylko w sytuacjach bezwzględnej konieczności, w możliwie najmniejszej dawce i przez najkrótszy czas.
4. Kobietom po 20. tygodniu ciąży – poinformować o ryzyku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego u płodu oraz o konieczności monitorowania ciąży w przypadku ekspozycji na lek.
5. Pacjentkom w trzecim trymestrze ciąży – wyjaśnić bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania diklofenaku ze względu na możliwe poważne powikłania dla matki i płodu.
6. Kobietom karmiącym piersią – poinformować o przenikaniu leku do mleka matki i możliwym ryzyku dla niemowlęcia, zalecając powstrzymanie się od stosowania diklofenaku w okresie karmienia piersią.

Lekarz powinien dokładnie odnotować w dokumentacji medycznej pacjentki przekazanie powyższych informacji oraz uzyskaną świadomą zgodę na leczenie lub decyzję o rezygnacji z terapii diklofenakiem w związku z ciążą lub karmieniem piersią.¹⁵