Właściwości farmakodynamiczne leku Verospiron

Verospiron, zawierający substancję czynną spironolakton, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki moczopędne oszczędzające potas, a dokładniej antagoniści aldosteronu (kod ATC: C03D A01). Produkt jest dostępny w postaci kapsułek twardych o dawkach 50 mg i 100 mg.¹

Mechanizm działania

Spironolakton działa jako kompetytywny antagonista aldosteronu, którego głównym efektem farmakodynamicznym jest zwiększenie wydalania sodu i wody przez organizm. Substancja ta wykazuje specyficzne działanie w dystalnej części kanalików nerkowych, gdzie hamuje wchłanianie zwrotne wody i jonów sodu (Na+) oraz wydalanie jonów potasu (K+), które zachodzi pod wpływem aldosteronu. Poza zwiększeniem wydalania jonów sodowych (Na+) i chlorkowych (Cl-) oraz zmniejszeniem wydalania jonów potasowych (K+), spironolakton hamuje również wydalanie jonów wodorowych (H+) z moczem. W konsekwencji tego działania moczopędnego, lek wykazuje również efekt obniżający ciśnienie tętnicze.²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Kluczowym badaniem potwierdzającym skuteczność i bezpieczeństwo stosowania spironolaktonu jest wieloośrodkowe, międzynarodowe badanie kliniczne RALES (The Randomized Aldactone Evaluation Study), przeprowadzone metodą podwójnie ślepej próby. W badaniu tym uczestniczyło 1663 pacjentów z następującymi charakterystykami:³

• Frakcja wyrzutowa ≤ 35%
• Niewydolność serca klasy IV wg NYHA w ciągu minionych 6 miesięcy
• Niewydolność serca klasy III-IV wg NYHA w momencie randomizacji

Wszyscy pacjenci w badaniu stosowali diuretyki pętlowe, przy czym aż 97% z nich przyjmowało również inhibitory ACE, a 78% stosowało digoksynę. Warto zaznaczyć, że w czasie przeprowadzania badania, leki beta-adrenolityczne nie były jeszcze szeroko stosowane w leczeniu niewydolności serca, dlatego jedynie 15% pacjentów otrzymywało preparaty z tej grupy.⁴

Z badania wykluczono pacjentów, u których:^{2,5 mg/dL, lub u których zwiększyło się w ostatnim czasie o 25%, lub u których wyjściowe stężenie potasu wynosiło >5,0 mEq/L zostali wykluczeni z badania.”>5}

• Wyjściowe stężenie kreatyniny w surowicy wynosiło >2,5 mg/dL
• Stężenie kreatyniny zwiększyło się w ostatnim czasie o 25%
• Wyjściowe stężenie potasu wynosiło >5,0 mEq/L

Pacjentów przydzielono losowo (w stosunku 1:1) do grupy otrzymującej spironolakton doustnie w dawce 25 mg raz na dobę lub do grupy przyjmującej placebo. W przypadkach uzasadnionych klinicznie, u pacjentów dobrze tolerujących spironolakton w dawce 25 mg raz na dobę, dawkę zwiększano do 50 mg raz na dobę. Natomiast u pacjentów nietolerujących dawki 25 mg raz na dobę, redukowano ją do 25 mg przyjmowanych co drugi dzień.⁶

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania RALES był czas do wystąpienia zgonu z dowolnych przyczyn. Badanie zakończono wcześniej niż planowano, po średnim okresie obserwacji wynoszącym 24 miesiące, ponieważ podczas zaplanowanej analizy okresowej zaobserwowano istotną korzyść w postaci zmniejszenia śmiertelności.⁷

Wyniki badania RALES

Stosowanie spironolaktonu wiązało się z istotnym statystycznie zmniejszeniem ryzyka zgonu o 30% w porównaniu z placebo (p<0,001; 95% przedział ufności 18% do 40%). Ponadto, w grupie otrzymującej spironolakton zaobserwowano znaczące zmniejszenie:<sup data-drug="Verospiron" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Stosowanie spironolaktonu związane było ze zmniejszeniem ryzyka zgonu o 30% w porównaniu z placebo (p8

• Ryzyka zgonu sercowego (głównie nagłej śmierci i śmierci z powodu rozwoju niewydolności serca)
• Ryzyka hospitalizacji z przyczyn sercowych

W grupie leczonej spironolaktonem obserwowano również korzystniejsze zmiany w klasyfikacji NYHA w porównaniu z grupą placebo.⁹

Profil bezpieczeństwa w badaniu RALES

W badaniu zaobserwowano, że ginekomastia lub ból piersi występowały u 10% mężczyzn leczonych spironolaktonem, w porównaniu z zaledwie 1% mężczyzn w grupie placebo (p<0,001). Natomiast częstość występowania ciężkiej hiperkaliemii była niska w obu porównywanych grupach pacjentów.<sup data-drug="Verospiron" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Występowanie ginekomastii lub bólu piersi zgłaszano u 10% mężczyzn leczonych spironolaktonem w porównaniu z 1% mężczyzn z grupy stosującej placebo (p10

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania spironolaktonu w populacji pediatrycznej. Wynika to z kilku czynników:¹¹

• Ograniczona liczba badań przeprowadzonych w populacji dzieci i młodzieży
• Stosowanie spironolaktonu w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi
• Mała liczba pacjentów ocenianych w poszczególnych próbach klinicznych
• Różnorodność badanych wskazań

Obecne zalecenia dotyczące dawkowania spironolaktonu u dzieci i młodzieży wynikają głównie z doświadczenia klinicznego oraz z analizy przypadków opisanych w literaturze naukowej, a nie z szeroko zakrojonych badań klinicznych w tej grupie wiekowej.¹²

Skład jakościowy i ilościowy

Produkt leczniczy Verospiron, poza substancją czynną spironolaktonem, zawiera również substancje pomocnicze:¹³