Właściwości farmakodynamiczne
Vanatex 80 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Vanatex

Produkt leczniczy Vanatex zawiera substancję czynną walsartan, należącą do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów receptora angiotensyny II (kod ATC: C09CA03). Walsartan charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania farmakodynamicznego, który bezpośrednio wpływa na układ renina-angiotensyna-aldosteron.¹

Mechanizm działania walsartanu

Walsartan jest aktywnym po podaniu doustnym, silnym i specyficznym antagonistą receptora angiotensyny II. Działa on wybiórczo na podtyp receptora AT1, który jest odpowiedzialny za znane działania angiotensyny II w organizmie. Zwiększone stężenie angiotensyny II w osoczu po zablokowaniu receptora AT1 przez walsartan może stymulować odblokowany receptor AT2, który wydaje się działać antagonistycznie w stosunku do działania receptora AT1.²

Istotną cechą farmakodynamiczną walsartanu jest jego wysokie powinowactwo do receptorów. Walsartan wykazuje około 20 000 razy większe powinowactwo do receptora AT1 niż do receptora AT2, co świadczy o jego wysokiej selektywności. Ważnym aspektem działania leku jest brak aktywności agonistycznej w stosunku do receptora AT1, nawet częściowej.³

Badania farmakodynamiczne wykazały również, że walsartan nie wiąże się ani nie blokuje innych receptorów hormonalnych lub kanałów jonowych, które są istotne w regulacji sercowo-naczyniowej.⁴

Wpływ na układ enzymatyczny renina-angiotensyna-aldosteron

W przeciwieństwie do inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), walsartan nie hamuje aktywności konwertazy angiotensyny (znanej również jako kininaza II). Enzym ten jest odpowiedzialny za przekształcanie angiotensyny I w angiotensynę II oraz za degradację bradykininy. Dzięki braku wpływu na ACE oraz braku nasilania działania bradykininy lub substancji P, prawdopodobieństwo wystąpienia kaszlu podczas terapii walsartanem jest znacząco niższe niż przy stosowaniu inhibitorów ACE.⁵

Badania kliniczne porównujące walsartan z inhibitorami ACE potwierdziły tę właściwość farmakodynamiczną, wykazując znamiennie mniejszą częstość występowania suchego kaszlu u pacjentów leczonych walsartanem (2,6%) w porównaniu z pacjentami otrzymującymi inhibitory ACE (7,9%), przy P <0,05.⁶

Dodatkowe badanie przeprowadzone u pacjentów z historią suchego kaszlu podczas leczenia inhibitorami ACE wykazało, że tylko 19,5% osób otrzymujących walsartan i 19,0% przyjmujących tiazydowe leki moczopędne zgłaszało kaszel, w porównaniu z 68,5% pacjentów leczonych inhibitorami ACE (P <0,05). Potwierdza to korzystny profil farmakodynamiczny walsartanu w kontekście działań niepożądanych związanych z kaszlem.⁷

Działanie przeciwnadciśnieniowe

Głównym efektem farmakodynamicznym walsartanu jest obniżenie ciśnienia tętniczego u pacjentów z nadciśnieniem, bez wpływu na częstość tętna. Ta właściwość pozwala na skuteczne obniżanie ciśnienia krwi przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowej częstości akcji serca.⁸

Profil działania przeciwnadciśnieniowego walsartanu charakteryzują następujące parametry farmakodynamiczne:

• Początek działania: występuje w ciągu 2 godzin po podaniu pojedynczej dawki doustnej
• Maksymalne obniżenie ciśnienia: osiągane jest w ciągu 4-6 godzin po podaniu
• Czas działania: utrzymuje się przez 24 godziny od przyjęcia dawki
• Efekt przy wielokrotnym podawaniu: wyraźnie zauważalny w ciągu 2 tygodni, osiąga maksimum w ciągu 4 tygodni i utrzymuje się podczas długotrwałego leczenia

⁹

Zastosowanie terapii skojarzonej z hydrochlorotiazydem znacząco zwiększa działanie przeciwnadciśnieniowe walsartanu, co może być wykorzystane w przypadku niewystarczającej odpowiedzi na monoterapię.¹⁰

Istotną właściwością farmakodynamiczną walsartanu jest brak zjawiska nadciśnienia z odbicia po nagłym odstawieniu leku, co świadczy o jego korzystnym profilu bezpieczeństwa i braku uzależnienia fizjologicznego.¹¹

Wpływ na mikroalbuminurię u pacjentów z cukrzycą typu 2

Poza działaniem przeciwnadciśnieniowym, walsartan wykazuje istotny wpływ na zmniejszenie wydalania albumin w moczu (UAE) u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2 oraz mikroalbuminurią.¹²

W badaniu MARVAL (Micro Albuminuria Reduction with Valsartan) oceniono wpływ walsartanu na mikroalbuminurię w porównaniu z amlodypiną. Badanie objęło 332 pacjentów z cukrzycą typu 2 (średnia wieku: 58 lat; 265 mężczyzn) z mikroalbuminurią, prawidłowym lub podwyższonym ciśnieniem krwi oraz zachowaną czynnością nerek. Pacjenci otrzymywali walsartan w dawce 80-160 mg na dobę lub amlodypinę w dawce 5-10 mg na dobę.¹³

Wyniki badania MARVAL po 24 tygodniach terapii wykazały, że walsartan spowodował istotne zmniejszenie UAE o 42% (-24,2 μg/min; 95% przedział ufności: -40,4 do -19,1) w porównaniu do zaledwie 3% (-1,7 μg/min; 95% przedział ufności: -5,6 do 14,9) w grupie amlodypiny, pomimo podobnego stopnia obniżenia ciśnienia tętniczego w obu grupach. Różnica ta była statystycznie istotna (p<0,001), co wskazuje na dodatkowe, niezależne od obniżenia ciśnienia krwi, działanie nefroprotekcyjne walsartanu.¹⁴

Wpływ na albuminurię i zależność dawka-odpowiedź

Badanie Valsartan Reduction of Proteinuria przeprowadzono w celu oceny zależności dawka-efekt walsartanu w zakresie zmniejszania UAE. W badaniu uczestniczyło 391 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym (ciśnienie krwi=150/88 mmHg), cukrzycą typu 2, albuminurią (średnia=102 μg/min; zakres 20-700 μg/min) i zachowaną czynnością nerek (średnie stężenie kreatyniny w surowicy=80 μmol/l).¹⁵

Pacjenci zostali zrandomizowani do trzech grup otrzymujących różne dawki walsartanu: 160 mg, 320 mg lub 640 mg na dobę, a leczenie kontynuowano przez 30 tygodni. Celem badania było ustalenie optymalnej dawki walsartanu w kontekście redukcji albuminurii.¹⁶

Wyniki po 30 tygodniach terapii przedstawiają się następująco:

Analiza wyników wykazała, że dawki 160-320 mg walsartanu powodowały klinicznie istotne zmniejszenie UAE u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2, przy czym wyższa dawka (320 mg) zapewniała nieco większą redukcję albuminurii. Efekt ten ma istotne znaczenie kliniczne w kontekście ochrony funkcji nerek u pacjentów z cukrzycą typu 2.¹⁷