Właściwości farmakodynamiczne cefadroksylu

Cefadroksyl należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako pozostałe antybiotyki beta-laktamowe, szczególnie do cefalosporyn I generacji (kod ATC: J01DB05). Jest to cefalosporyna przeznaczona do podawania doustnego, wykazująca działanie bakteriobójcze na szerokie spektrum drobnoustrojów.¹

Mechanizm działania

Cefadroksyl wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej aktywnie dzielących się bakterii. Mechanizm ten polega na wiązaniu się antybiotyku z białkami wiążącymi penicyliny (PBP), co prowadzi do tworzenia wadliwej ściany komórkowej. Struktura taka jest niestabilna osmotycznie, co skutkuje ostatecznie lizą komórek bakteryjnych.²

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na cefadroksyl może wynikać z kilku mechanizmów:³

• Produkcja beta-laktamaz – cefadroksyl może zachować aktywność wobec organizmów produkujących niektóre rodzaje beta-laktamaz (np. TEM-1) w małych lub umiarkowanych ilościach. Jest jednak inaktywowany przez enzymy zdolne do skutecznej hydrolizy cefalosporyn, jak beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania czy cefalosporynazy chromosomalne (np. enzymy typu AmpC).⁴
• Zmniejszone powinowactwo PBP – bakterie mogą zawierać zmodyfikowane białka wiążące penicyliny, które wykazują zmniejszone powinowactwo do leków beta-laktamowych.⁵
• Nieprzepuszczalność błony komórkowej – ograniczenie przenikania antybiotyku do wnętrza komórki bakteryjnej.⁶
• Aktywne usuwanie leku – działanie bakteryjnych pomp efflux, które aktywnie usuwają antybiotyk z komórki.⁷

Warto podkreślić, że w jednym szczepie bakteryjnym może współistnieć więcej niż jeden z wymienionych mechanizmów oporności.⁸ W warunkach in vitro doustne cefalosporyny pierwszej generacji wykazują mniejszą skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich w porównaniu do penicyliny G i V oraz mniejszą skuteczność wobec H. influenzae niż aminopenicyliny.⁹

Wartości graniczne MIC

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) zdefiniował następujące wartości graniczne dla cefadroksylu (wersja 3.1, luty 2013 r.):¹⁰

Objaśnienia do tabeli:¹¹

• Uwaga 1: Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny można przewidzieć na podstawie oznaczania wrażliwości na cefoksytynę, z wyjątkiem cefrazydymu, cefiksymu oraz ceftibutenu, dla których nie określono wartości granicznych i których nie należy stosować w leczeniu zakażeń gronkowcowych. Niektóre szczepy S. aureus oporne na metycylinę są wrażliwe na ceftarolinę.
• Uwaga 2: Wrażliwość na antybiotyki beta-laktamowe paciorkowców beta-hemolizujących grup A, B, C i G można przewidywać na podstawie oznaczenia wrażliwości na penicylinę.
• IE: istnieje zbyt mało dowodów potwierdzających, że lek wykazuje aktywność wobec tej grupy drobnoustrojów.

Zależności PK/PD

Najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym (PK/PD) dla cefalosporyn, który koreluje ze skutecznością kliniczną, jest odsetek odstępów między dawkami, podczas których stężenie wolnego (niezwiązanego) leku utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla patogenu docelowego (%T>MIC).^MIC).”>12

Spektrum przeciwbakteryjne

Występowanie oporności bakteryjnej może różnić się geograficznie i zmieniać się w czasie, dlatego zaleca się uzyskanie lokalnych danych dotyczących wrażliwości szczepów, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich infekcji. W sytuacjach gdy lokalna częstość występowania oporności może podważać skuteczność leku w określonych typach zakażeń, należy skonsultować się ze specjalistą.¹³

Spektrum przeciwbakteryjne cefadroksylu obejmuje:¹⁴

Gatunki powszechnie wrażliwe:

• Gram-dodatnie bakterie tlenowe:
  • Streptococcus spp. grupy B, C i G
  • Streptococcus pyogenes* (paciorkowiec beta-hemolizujący grupy A)

Gatunki, w przypadku których problemem może stać się oporność nabyta:

• Gram-dodatnie bakterie tlenowe:
  • Staphylococcus aureus (metycylinowrażliwy)*
  • Staphylococcus epidermidis
  • Streptococcus pneumoniae
• Gram-ujemne bakterie tlenowe:
  • Citrobacter diversus
  • Escherichia coli
  • Klebsiella pneumoniae
  • Klebsiella oxytoca
  • Proteus mirabilis*

Organizmy o wrodzonej oporności:

• Gram-dodatnie bakterie tlenowe:
  • Enterococcus spp. (enterokoki)
  • Staphylococcus aureus (metycylinooporny)
  • Staphylococcus epidermidis (metycylinooporny)
  • Streptococcus pneumoniae (średnio wrażliwe i oporne na penicylinę)
• Gram-ujemne bakterie tlenowe:
  • Acinetobacter spp.
  • Citrobacter freundii
  • Enterobacter spp.
  • Morganella morganii
  • Proteus vulgaris
  • Providencia rettgeri
  • Providencia stuartii
  • Pseudomonas aeruginosa
  • Serratia marcescens
  • Haemophilus influenzae
  • Moraxella catarrhalis
• Inne gatunki:
  • Chlamydia spp.
  • Mycoplasma spp.
  • Legionella spp.

* Skuteczność kliniczna została wykazana dla wrażliwych wyizolowanych szczepów w zatwierdzonych wskazaniach klinicznych.¹⁵