Teratogenność i Program Zapobiegania Ciąży

TOCTINO jest lekiem o silnym działaniu teratogennym u ludzi, powodującym często występujące ciężkie i zagrażające życiu wady wrodzone. Ze względu na to działanie jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania u kobiet w ciąży oraz kobiet w wieku rozrodczym, chyba że spełnione zostały wszystkie warunki Programu Zapobiegania Ciąży.¹

Warunki Programu Zapobiegania Ciąży

Program Zapobiegania Ciąży wymaga spełnienia następujących warunków:

• Pacjentka musi rozumieć ryzyko działań teratogennych oraz konieczność ścisłej comiesięcznej obserwacji
• Konieczne jest stosowanie skutecznej, nieprzerywanej antykoncepcji przez 1 miesiąc przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie trwania leczenia i przez 1 miesiąc po zakończeniu leczenia
• Należy stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną (niezależną od użytkownika) metodę antykoncepcji lub dwie uzupełniające się metody antykoncepcji zależne od użytkownika
• Pacjentka musi być poinformowana o potencjalnych konsekwencjach zajścia w ciążę i konieczności szybkiej konsultacji w razie takiego ryzyka
• Pacjentka musi poddawać się regularnym testom ciążowym przed leczeniem, w trakcie leczenia (optymalnie co miesiąc) oraz po 1 miesiącu od zakończenia leczenia²

Warunki te dotyczą również kobiet, które nie są aktywne seksualnie, chyba że lekarz wystawiający receptę uzna, że nie ma żadnego ryzyka zajścia w ciążę.³

Antykoncepcja i testy ciążowe

Pacjentki w wieku rozrodczym muszą stosować efektywną antykoncepcję i poddawać się testom ciążowym zgodnie z następującymi zasadami:

1. Przed rozpoczęciem leczenia: co najmniej miesiąc po rozpoczęciu stosowania antykoncepcji oraz krótko przed pierwszym przepisaniem leku należy wykonać test ciążowy nadzorowany przez personel medyczny.
2. Podczas leczenia: wizyty kontrolne powinny odbywać się regularnie, optymalnie co miesiąc. Testy ciążowe należy przeprowadzać w dniu wizyty, podczas której lekarz przepisze produkt leczniczy lub w ciągu 3 dni przed tą wizytą.
3. Po zakończeniu leczenia: miesiąc po zakończeniu leczenia należy wykonać końcowy test ciążowy.⁴

Kobietom w wieku rozrodczym należy optymalnie przepisywać alitretynoinę w ilości ograniczonej do 30 dni leczenia, aby zapewnić regularne odbywanie wizyt kontrolnych, wykonywanie testów ciążowych i monitorowanie. Najlepiej, aby wykonanie testu ciążowego, wypisanie recepty i jej realizacja nastąpiły tego samego dnia.⁵

Pacjenci płci męskiej

Dostępne dane sugerują, że poziom ekspozycji matki na TOCTINO zawarty w spermie pacjentów leczonych tym produktem nie jest wystarczająco wysoki, aby był związany z działaniem teratogennym. Jednakże obserwacje pozakliniczne wskazują, że płodność u mężczyzn może zostać upośledzona wskutek leczenia. Pacjenci płci męskiej powinni pamiętać, że nie wolno im dzielić się produktem leczniczym z żadną inną osobą, a szczególnie z kobietami.⁶

Zaburzenia psychiczne

U pacjentów leczonych alitretynoiną zgłaszane były: depresja, nasilenie się depresji, lęk, skłonność do agresji, wahania nastroju, objawy psychotyczne oraz, bardzo rzadko, myśli samobójcze, próby samobójcze i samobójstwa.⁷

Szczególna ostrożność konieczna jest u pacjentów z depresją w wywiadzie. Wszyscy pacjenci powinni być monitorowani pod względem objawów depresji i w razie konieczności kierowani na odpowiednie leczenie. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie każdej wizyty kontrolnej należy pytać pacjenta o wystąpienie zaburzeń psychicznych, depresji lub zmian nastroju.⁸

Pacjent powinien przerwać przyjmowanie produktu TOCTINO jeśli wystąpi u niego depresja, zmiany nastroju, psychoza lub agresja. Jednakże przerwanie podawania leku może nie być wystarczającym działaniem, aby złagodzić te objawy, dlatego konieczna może być dalsza ocena psychiatryczna lub psychologiczna.⁹

Uprzedzenie rodziny lub przyjaciół o możliwości wystąpienia takich objawów może być pomocne w rozpoznaniu pogorszenia się stanu zdrowia psychicznego.¹⁰

Dermatologiczne i okulistyczne środki ostrożności

Promieniowanie UV

Działanie promieniowania ultrafioletowego jest potęgowane przez terapię retynoidami, dlatego pacjenci powinni unikać nadmiernej ekspozycji na światło słoneczne i nienadzorowane korzystanie z solarium. W razie konieczności należy stosować preparat ochronny o wysokim współczynniku ochrony przed światłem, co najmniej SPF 15.¹¹

Zaburzenia skórne

Pacjentom, u których wystąpi suchość skóry i ust, należy doradzić stosowanie kremu lub mleczka nawilżającego do skóry oraz balsamu do ust.¹²

Zaburzenia okulistyczne

Leczenie alitretynoiną może powodować suchość oczu. Objawy zwykle ustępują po przerwaniu leczenia. Suchość oczu można złagodzić stosując maść do oczu lub tzw. sztuczne łzy. Może wystąpić nietolerancja soczewek kontaktowych, wymagająca od pacjenta noszenia w trakcie leczenia okularów.¹³

U pacjentów leczonych retynoidami o działaniu ogólnym obserwowano zmętnienie rogówki i zapalenie rogówki. U pacjentów leczonych alitretynoiną zaobserwowano osłabienie zdolności widzenia w nocy. Objawy te zwykle ustępują po przerwaniu leczenia.¹⁴

Pacjenci, u których wystąpiły problemy ze wzrokiem, powinni zostać skierowani do okulisty. Konieczne może być odstawienie leczenia alitretynoiną.¹⁵

Poważne objawy niepożądane wymagające szczególnej uwagi

Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe

Leczenie retynoidami o działaniu ogólnym, w tym alitretynoiną, było związane z wystąpieniem przypadków łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego, przy czym część tych przypadków dotyczyła pacjentów jednocześnie przyjmujących tetracykliny. Objawy przedmiotowe i podmiotowe łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego obejmują: ból głowy, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia i obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Pacjenci, u których pojawią się objawy łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego, powinni natychmiast przerwać stosowanie alitretynoiny.¹⁶

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Leczenie retynoidami o działaniu ogólnym było związane ze zmianami kostnymi, w tym z przedwczesnym zamknięciem nasady kości, hiperostozą, zwapnieniem ścięgien i więzadeł. U pacjentów leczonych alitretynoiną obserwowano ból mięśni, ból stawów i zwiększoną aktywność kinazy fosfokreatynowej w surowicy krwi.¹⁷

Zaburzenia metabolizmu lipidów

Stosowaniu alitretynoiny towarzyszyło zwiększenie stężenia cholesterolu i trójglicerydów w osoczu krwi. Należy monitorować stężenie cholesterolu i trójglicerydów w surowicy (na czczo). Należy przerwać stosowanie alitretynoiny, jeśli nie można utrzymać hipertrójglicerydemii na dopuszczalnym poziomie.¹⁸

Zapalenie trzustki

Należy zaprzestać stosowania produktu TOCTINO jeśli wystąpią objawy zapalenia trzustki. Poziomy stężenia trójglicerydów powyżej 800 mg/dl (9 mmol/l) są czasami związane z ostrym zapaleniem trzustki, które może prowadzić do zgonu.¹⁹

Zaburzenia czynności wątroby

Leczenie retynoidami o działaniu ogólnym było związane z przemijającym i odwracalnym zwiększeniem aktywności transaminaz. W przypadku utrzymującego się, istotnego klinicznie zwiększenia aktywności transaminaz, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.²⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

Stosowanie retynoidów o działaniu ogólnym, w tym alitretynoiny, jest związane z występowaniem zapalenia jelit (w tym miejscowego zapalenia jelita krętego) u pacjentów bez zaburzeń jelitowych w wywiadzie. Jeśli zaobserwowana zostanie ciężka biegunka, należy rozważyć rozpoznanie zapalenia jelit i natychmiast przerwać stosowanie alitretynoiny.²¹

Reakcje alergiczne

Rzadko zgłaszano reakcje anafilaktyczne podczas stosowania retynoidów o działaniu ogólnym, w niektórych przypadkach po wcześniejszej ekspozycji na retynoidy stosowane miejscowo. Reakcje alergiczne skóry są zgłaszane niezbyt często. Zgłaszano poważne przypadki alergicznego zapalenia naczyń, często z plamicą (siniaki i czerwonawe wykwity) na kończynach i pozaskórnych zmian chorobowych. Ciężkie reakcje alergiczne wymagają przerwania leczenia i ścisłego monitorowania.²²

Dodatkowe środki ostrożności

Ostrzeżenia dla wszystkich pacjentów

Pacjentów należy pouczyć, aby nigdy nie przekazywali tego produktu leczniczego innej osobie i aby zwrócili wszelkie niezużyte kapsułki farmaceucie po zakończeniu leczenia.²³

Pacjenci nie powinni być dawcami krwi w trakcie terapii i przez 1 miesiąc po zaprzestaniu przyjmowania alitretynoiny, z powodu potencjalnego zagrożenia dla płodu u pacjentki w ciąży otrzymującej transfuzję krwi.²⁴

Czynność tarczycy

U pacjentów otrzymujących alitretynoinę zaobserwowano zmiany wyników testów czynnościowych tarczycy, najczęściej odwracalne zmniejszenie poziomów stężenia hormonu tyreotropowego (TSH) i wolnej tyroksyny (T4).²⁵

Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka

U pacjentów z cukrzycą, otyłością, czynnikami ryzyka choroby sercowo-naczyniowej lub zaburzeniami metabolizmu lipidów poddawanych leczeniu z zastosowaniem alitretynoiny, konieczne mogą być częstsze kontrole stężenia lipidów w surowicy i (lub) stężenia glukozy we krwi.²⁶

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Kapsułki TOCTINO zawierają sorbitol. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją fruktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.²⁷

Materiały edukacyjne

Aby pomóc w zapobieganiu ekspozycji płodu na działanie alitretynoiny, przedstawiciel podmiotu odpowiedzialnego udostępni materiały edukacyjne dla lekarzy, farmaceutów i pacjentów. Materiały te mają na celu zwiększenie skuteczności ostrzeżeń o teratogenności alitretynoiny, udzielenie porad na temat antykoncepcji przed rozpoczęciem terapii i poinformowanie o konieczności przeprowadzania testów ciążowych.²⁸

Wszyscy pacjenci, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, powinni otrzymać wyczerpujące informacje na temat ryzyka teratogennego i rygorystycznych metod zapobiegania ciąży, które podano w Programie Zapobiegania Ciąży.²⁹