Mechanizm działania sytagliptyny

Sytagliptyna należy do klasy doustnych leków hipoglikemizujących określanych jako inhibitory dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4). Substancja ta jest sklasyfikowana w grupie farmakoterapeutycznej leków stosowanych w cukrzycy, z kodem ATC: A10BH01. Poprawa kontroli glikemii obserwowana podczas stosowania sytagliptyny wynika z pośrednictwa w zwiększaniu stężenia aktywnych hormonów z grupy inkretyn.¹

Rola hormonów inkretynowych

Hormony inkretynowe, w tym glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) oraz zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy (GIP), są uwalniane w jelicie przez całą dobę, ze zwiększonym wydzielaniem w odpowiedzi na spożycie pokarmu. Te endogenne substancje stanowią istotny element systemu uczestniczącego w fizjologicznej kontroli homeostazy glukozy. W warunkach prawidłowego lub podwyższonego stężenia glukozy we krwi, GLP-1 i GIP zwiększają syntezę insuliny i jej uwalnianie z komórek beta trzustki poprzez aktywację wewnątrzkomórkowych szlaków sygnalizacyjnych z udziałem cyklicznego AMP.²

Badania na zwierzęcych modelach cukrzycy typu 2 wykazały, że leczenie przy użyciu GLP-1 lub inhibitorów DPP-4 zwiększa reaktywność komórek beta trzustki i stymuluje procesy biosyntezy oraz uwalniania insuliny. Zwiększone stężenie insuliny prowadzi do nasilonego wychwytu glukozy w tkankach. Dodatkowo GLP-1 wykazuje zdolność do redukcji wydzielania glukagonu przez komórki alfa trzustki.³

Regulacja glikemii i specyfika działania sytagliptyny

Jednoczesne zmniejszenie stężenia glukagonu i zwiększenie stężenia insuliny przyczynia się do ograniczenia wytwarzania glukozy w wątrobie, czego efektem jest obniżenie stężenia glukozy we krwi. Istotną właściwością działania GLP-1 i GIP jest ich glukozozależność – przy niskim stężeniu glukozy we krwi nie obserwuje się stymulacji uwalniania insuliny ani hamowania wydzielania glukagonu przez GLP-1. W miarę wzrostu stężenia glukozy powyżej wartości prawidłowych, nasila się stymulujący wpływ zarówno GLP-1, jak i GIP na wydzielanie insuliny.⁴

Warto podkreślić, że GLP-1 nie zakłóca prawidłowej odpowiedzi glukagonu na hipoglikemię, co stanowi istotny mechanizm bezpieczeństwa terapii. Aktywność biologiczna hormonów inkretynowych jest naturalnie ograniczana przez enzym DPP-4, który katalizuje szybką hydrolizę tych peptydów do nieaktywnych produktów.⁵

Specyfika farmakodynamiczna sytagliptyny

Sytagliptyna blokuje hydrolizę hormonów inkretynowych katalizowaną przez DPP-4, zwiększając tym samym stężenie aktywnych form GLP-1 i GIP w osoczu krwi. Poprzez zwiększenie stężenia aktywnych hormonów inkretynowych, sytagliptyna wzmaga uwalnianie insuliny i redukuje stężenie glukagonu w sposób zależny od stężenia glukozy. U pacjentów z cukrzycą typu 2 i towarzyszącą hiperglikemią, te zmiany w stężeniach insuliny i glukagonu prowadzą do zmniejszenia wartości hemoglobiny glikowanej A1c (HbA1c) oraz redukcji stężenia glukozy zarówno na czczo, jak i po posiłku.⁶

Mechanizm działania sytagliptyny odróżnia się znacząco od mechanizmu działania pochodnych sulfonylomocznika. Te ostatnie powodują zwiększenie wydzielania insuliny nawet przy niskim stężeniu glukozy, co może prowadzić do hipoglikemii zarówno u pacjentów z cukrzycą typu 2, jak i u osób zdrowych. Sytagliptyna charakteryzuje się natomiast wysoką selektywnością wobec enzymu DPP-4, nie powodując istotnego zahamowania blisko spokrewnionych enzymów DPP-8 czy DPP-9 w stężeniach terapeutycznych.⁷

Skuteczność kliniczna sytagliptyny

Badania kliniczne dowiodły, że sytagliptyna skutecznie poprawia kontrolę glikemii zarówno gdy jest stosowana w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Dane potwierdzające skuteczność kliniczną zostały zestawione i udokumentowane w formie tabelarycznej.⁸

Podstawowe właściwości farmakokinetyczne

Produkt leczniczy Suprovia dostępny jest w formie tabletek powlekanych, zawierających sytagliptyny chlorowodorek jednowodny, w dawkach odpowiadających 50 mg lub 100 mg sytagliptyny. Tabletki 50 mg mają postać okrągłych, jasnobeżowych tabletek powlekanych o średnicy 8 mm ± 0,5 mm z wytłoczonym oznakowaniem „S” na jednej stronie. Tabletki 100 mg to okrągłe, beżowe tabletki powlekane o średnicy około 10 mm.⁹