Interakcje leku
Sitagliptin Adamed 25 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Interakcje między lekami stanowią istotny element bezpieczeństwa farmakoterapii. W przypadku sytagliptyny badania kliniczne i dane laboratoryjne wskazują na stosunkowo niskie ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji z większością jednocześnie stosowanych produktów leczniczych. Należy jednak pamiętać o kilku ważnych aspektach metabolizmu i transportu tego leku, które mogą wpływać na potencjalne interakcje.¹

Metabolizm i eliminacja sytagliptyny

Badania w warunkach in vitro wykazały, że głównym enzymem odpowiedzialnym za ograniczony metabolizm sytagliptyny jest CYP3A4 ze współudziałem CYP2C8. Warto podkreślić, że u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, metabolizm enzymatyczny (w tym z udziałem CYP3A4) ma jedynie niewielki wpływ na klirens sytagliptyny. Sytuacja zmienia się jednak w przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek – metabolizm może wtedy odgrywać znacznie ważniejszą rolę w eliminacji sytagliptyny, szczególnie w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD).²

Wpływ innych produktów leczniczych na sytagliptynę

Z uwagi na udział CYP3A4 w metabolizmie sytagliptyny, silnie działające inhibitory tego enzymu mogą potencjalnie zmieniać farmakokinetykę sytagliptyny, szczególnie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub schyłkową niewydolnością nerek. Do takich inhibitorów należą między innymi: ketokonazol, itrakonazol, rytonawir czy klarytromycyna. Należy jednak zaznaczyć, że wpływ tych silnych inhibitorów CYP3A4 w przypadku zaburzeń czynności nerek nie był dotychczas oceniany w badaniach klinicznych.³

Badania transportu leku w warunkach in vitro wykazały, że sytagliptyna jest substratem dla glikoproteiny P oraz transportera anionów organicznych-3 (OAT3). Transport sytagliptyny, w którym pośredniczy OAT3, może być hamowany przez probenecyd, choć ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji tego typu uznaje się za niewielkie. Warto odnotować, że jednoczesne stosowanie inhibitorów OAT3 nie było oceniane w warunkach in vivo.⁴

Interakcja z metforminą

Istotną informacją dla praktyki klinicznej jest fakt, że jednoczesne stosowanie metforminy w wielokrotnych dawkach wynoszących 1000 mg dwa razy na dobę z sytagliptyną w dawce 50 mg nie powodowało znaczącej zmiany farmakokinetyki sytagliptyny u pacjentów z cukrzycą typu 2. Jest to ważne w kontekście częstego łączenia tych leków w terapii cukrzycy.⁵

Interakcja z cyklosporyną

Przeprowadzono specjalne badanie w celu określenia wpływu cyklosporyny, która jest silnym inhibitorem glikoproteiny P, na farmakokinetykę sytagliptyny. Jednoczesne podanie sytagliptyny w pojedynczej dawce doustnej wynoszącej 100 mg z cyklosporyną w pojedynczej dawce doustnej wynoszącej 60 mg zwiększało wartość AUC oraz Cmax sytagliptyny odpowiednio o około 29% i 68%. Pomimo tych zmian, nie uznano ich za istotne klinicznie. Istotne jest również, że klirens nerkowy sytagliptyny nie uległ znaczącej zmianie. Z tego powodu nie należy spodziewać się znaczących interakcji z innymi inhibitorami glikoproteiny P.⁶

Wpływ sytagliptyny na inne produkty lecznicze

Sytagliptyna ma niewielki wpływ na stężenie digoksyny w osoczu krwi. Badania wykazały, że w wyniku stosowania przez 10 dni digoksyny w dawce 0,25 mg jednocześnie z sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę, osoczowe AUC dla digoksyny zwiększyło się przeciętnie o 11%, a osoczowe wartości Cmax o 18%. Chociaż nie zaleca się rutynowego dostosowywania dawki digoksyny, w przypadku jednoczesnego stosowania sytagliptyny i digoksyny należy zachować ostrożność i monitorować pacjentów, u których istnieje ryzyko zatrucia digoksyną.⁷

Dane z badań in vitro wskazują, że sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450. W badaniach klinicznych sytagliptyna nie powodowała znaczących zmian farmakokinetyki metforminy, gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych leków antykoncepcyjnych. Wskazuje to na niewielką możliwość wchodzenia w interakcje z substratami CYP3A4, CYP2C8, CYP2C9 i transporterem kationów organicznych (OCT) w warunkach in vivo. Należy jednak odnotować, że sytagliptyna może być słabym inhibitorem glikoproteiny P in vivo.⁸

Interakcje sytagliptyny z alkoholem

Bezpośrednie badania dotyczące interakcji sytagliptyny z alkoholem nie zostały udokumentowane w charakterystyce produktu leczniczego. Należy jednak rozważyć kilka aspektów tej potencjalnej interakcji:

Mechanizmy potencjalnych interakcji z alkoholem

Metabolizm sytagliptyny z udziałem CYP3A4 ma niewielkie znaczenie u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, dlatego interakcje farmakokinetyczne z alkoholem na poziomie metabolizmu wątrobowego prawdopodobnie nie mają dużego znaczenia klinicznego. Jednakże u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdzie metabolizm wątrobowy może odgrywać większą rolę w eliminacji sytagliptyny, jednoczesne spożywanie alkoholu mogłoby teoretycznie wpływać na metabolizm leku.

Aspekty kliniczne interakcji z alkoholem

Spożywanie alkoholu przez pacjentów z cukrzycą może wiązać się z pewnymi ryzykami, niezależnie od interakcji farmakologicznych, w tym:

• Alkohol może powodować hipoglikemię, szczególnie na czczo lub przy ograniczonym spożyciu pokarmów
• Długotrwałe spożywanie alkoholu może zaburzać kontrolę glikemii
• Alkohol może nasilać niektóre powikłania cukrzycy, w tym neuropatię
• Alkohol może maskować objawy hipoglikemii, co utrudnia jej rozpoznanie i leczenie

Chociaż bezpośrednie interakcje farmakologiczne między sytagliptyną a alkoholem prawdopodobnie nie są znaczące klinicznie, zaleca się ostrożność i umiar w spożywaniu alkoholu przez pacjentów przyjmujących sytagliptynę oraz inne leki przeciwcukrzycowe.

Zestawienie interakcji sytagliptyny

Wskazówki kliniczne dotyczące interakcji

Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że sytagliptyna charakteryzuje się niskim potencjałem interakcji z innymi lekami. Jednak należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:

1. Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub schyłkową niewydolnością nerek, którzy przyjmują silne inhibitory CYP3A4
2. Pacjenci leczeni digoksyną, szczególnie ci z ryzykiem zatrucia digoksyną
3. Pacjenci spożywający alkohol, ze względu na ryzyko wystąpienia hipoglikemii i maskowania jej objawów

W rutynowej praktyce klinicznej nie jest konieczne dostosowywanie dawki sytagliptyny przy jednoczesnym stosowaniu większości leków, w tym powszechnie stosowanych w terapii cukrzycy typu 2 oraz schorzeń współistniejących, takich jak nadciśnienie tętnicze czy zaburzenia lipidowe.