Działania niepożądane leku Ranmet XR

Metformina w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Ranmet XR) wykazuje profil działań niepożądanych zbliżony do metforminy w postaci o natychmiastowym uwalnianiu, zarówno pod względem charakteru, jak i nasilenia objawów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Ranmet XR zawierającego chlorowodorek metforminy w dawkach 500 mg, 750 mg i 1000 mg.¹

Najczęstsze działania niepożądane podczas rozpoczynania terapii

W początkowym okresie stosowania metforminy pacjenci najczęściej doświadczają dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, które w większości przypadków ustępują samoistnie. Do najczęstszych objawów należą:²

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Ból brzucha
• Utrata apetytu

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane metforminy zostały sklasyfikowane według następującej częstości występowania:³

• Bardzo często: ≥1/10 (występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Często: ≥1/100 do <1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100 (występuje u 1 do 10 na 1 000 pacjentów)
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: <1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów)

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W kategorii zaburzeń metabolicznych i odżywiania wyróżniono następujące działania niepożądane:⁴

• Kwasica mleczanowa – występuje bardzo rzadko, jednak stanowi poważne powikłanie metaboliczne, które może zakończyć się zgonem. Jest to stan kliniczny charakteryzujący się podwyższonym stężeniem kwasu mlekowego we krwi, co prowadzi do zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej.
• Zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 – podczas długotrwałej terapii metforminą może dojść do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12, co skutkuje obniżeniem jej stężenia w surowicy. Ten mechanizm należy brać pod uwagę w diagnostyce różnicowej u pacjentów z niedokrwistością megaloblastyczną.

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego najczęściej obserwuje się:⁵

• Zmienione odczuwanie smaku (dysgeuzja) – jest to często występujące działanie niepożądane, objawiające się zaburzeniami percepcji smaku, najczęściej w postaci metalicznego posmaku.

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe stanowią najliczniejszą grupę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem metforminy:⁶

• Nudności – bardzo częste działanie niepożądane, szczególnie nasilone w początkowym okresie leczenia
• Wymioty – mogą być związane z podrażnieniem błony śluzowej żołądka
• Biegunka – często występuje na początku terapii
• Ból brzucha – zwykle o umiarkowanym nasileniu
• Utrata apetytu – może prowadzić do zmniejszenia masy ciała

Wymienione zaburzenia żołądkowo-jelitowe występują najczęściej w początkowej fazie leczenia i zazwyczaj ustępują samoistnie. W celu zminimalizowania tych objawów zaleca się:⁷

• Podawanie metforminy w 2 lub 3 dawkach dobowych
• Przyjmowanie leku w trakcie lub po posiłkach
• Stopniowe zwiększanie dawki, co może poprawić tolerancję leku w przewodzie pokarmowym

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W przypadku funkcjonowania wątroby i dróg żółciowych odnotowano:⁸

• Nieprawidłowe parametry czynności wątroby – bardzo rzadkie przypadki podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych
• Zapalenie wątroby – występuje bardzo rzadko i ustępuje po odstawieniu metforminy

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W zakresie reakcji skórnych obserwowano:⁹

• Rumień – bardzo rzadko występujące zaczerwienienie skóry
• Świąd skóry – może świadczyć o nadwrażliwości na składniki preparatu
• Pokrzywka – objaw reakcji alergicznej, występuje bardzo rzadko

Tabela działań niepożądanych

Zalecenia dotyczące monitorowania i zgłaszania działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne znaczenie ma stałe monitorowanie jego bezpieczeństwa. Z tego względu należy zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania preparatu.¹⁰

Personel medyczny powinien zgłaszać działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:¹¹

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹²

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

1. W przypadku działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego zaleca się przyjmowanie leku podczas posiłków oraz stosowanie stopniowego zwiększania dawki.
2. Przy podejrzeniu kwasicy mleczanowej należy natychmiast przerwać leczenie metforminą i skierować pacjenta na oddział intensywnej terapii.
3. W przypadku długotrwałego leczenia wskazane jest monitorowanie stężenia witaminy B12 w celu wczesnego wykrycia niedoboru.
4. Przy wystąpieniu reakcji skórnych warto rozważyć odstawienie leku i konsultację dermatologiczną.
5. Zaburzenia wątroby wymagają odstawienia leku i przeprowadzenia diagnostyki hepatologicznej.