Działania niepożądane leku Proscar

Proscar (finasteryd) w dawce 5 mg jest lekiem stosowanym w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Jak każdy produkt leczniczy, może wywoływać działania niepożądane, które różnią się częstością występowania oraz nasileniem. Profil bezpieczeństwa finasterydu został szczegółowo zbadany w licznych badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych podczas terapii lekiem Proscar należą impotencja oraz zmniejszone libido. Na uwagę zasługuje fakt, że objawy te występują przede wszystkim we wczesnym okresie terapii i u większości pacjentów ustępują w trakcie dalszego leczenia, co stanowi ważną informację dla lekarzy prowadzących terapię długoterminową.²

Działania niepożądane występujące w badaniach klinicznych i po wprowadzeniu leku do obrotu

Działania niepożądane finasterydu identyfikowano zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. Należy zaznaczyć, że częstość występowania działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu jest trudna do precyzyjnego określenia, ponieważ dane pochodzą ze zgłoszeń spontanicznych.³

Oceniając częstość występowania działań niepożądanych, stosuje się następującą klasyfikację:⁴

• Bardzo często – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥ 1/10)
• Często – występują u co najmniej 1 na 100, ale rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów (≥ 1/100, < 1/10)
• Niezbyt często – występują u co najmniej 1 na 1000, ale rzadziej niż u 1 na 100 pacjentów (≥ 1/1000, < 1/100)
• Rzadko – występują u co najmniej 1 na 10 000, ale rzadziej niż u 1 na 1000 pacjentów (≥ 1/10 000, < 1/1000)
• Bardzo rzadko – występują rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów (< 1/10 000)
• Nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Szczególne zagadnienia bezpieczeństwa

Rak sutka u mężczyzn

W okresie obserwacji po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki raka sutka u mężczyzn leczonych finasterydem. Kwestia ta była przedmiotem szczegółowych analiz w ramach badań klinicznych. W badaniu MTOPS (Medical Therapy of Prostate Symptoms) obejmującym 3047 mężczyzn i trwającym 4-6 lat, odnotowano 4 przypadki raka sutka u pacjentów przyjmujących finasteryd, natomiast nie stwierdzono żadnego przypadku u pacjentów nieotrzymujących tego leku.⁵

Z kolei w badaniu PLESS trwającym 4 lata, z udziałem 3040 mężczyzn, wykryto 2 przypadki raka sutka u pacjentów otrzymujących placebo, natomiast nie stwierdzono żadnego przypadku u pacjentów leczonych finasterydem.⁶

W 7-letnim badaniu PCPT (Prostate Cancer Prevention Trial) z udziałem 18 882 mężczyzn, odnotowano 1 przypadek raka sutka u pacjenta leczonego finasterydem oraz 1 przypadek u pacjenta otrzymującego placebo. Obecnie związek między długotrwałym stosowaniem finasterydu a występowaniem zmian nowotworowych sutka u mężczyzn pozostaje nieznany i wymaga dalszych badań.⁷

Rak gruczołu krokowego

W 7-letnim badaniu kontrolowanym placebo z udziałem 18 882 zdrowych mężczyzn, u 803 (18,4%) pacjentów przyjmujących Proscar i u 1147 (24,4%) pacjentów otrzymujących placebo stwierdzono wystąpienie raka gruczołu krokowego na podstawie biopsji. Wśród osób leczonych produktem Proscar zidentyfikowano 280 (6,4%) przypadków raka gruczołu krokowego o stopniu złośliwości 7-10 w skali Gleasona, w porównaniu z 237 (5,1%) mężczyznami w grupie otrzymującej placebo.⁸

Dodatkowe analizy wskazują, że większa częstość występowania raka prostaty o wysokim stopniu złośliwości w grupie otrzymującej Proscar może wynikać z błędu metodologicznego wykrywania, spowodowanego wpływem leku na objętość gruczołu krokowego. Warto zauważyć, że wśród wszystkich rozpoznanych przypadków raka prostaty w tym badaniu około 98% było sklasyfikowanych jako wewnątrztorebkowe (stopień zaawansowania klinicznego T1 lub T2). Istotność kliniczna danych dotyczących występowania raka o stopniu złośliwości 7-10 w skali Gleasona pozostaje nieznana.⁹

Badania kombinowane i długoterminowe

W badaniu MTOPS porównywano działanie finasterydu w dawce 5 mg/dobę (n=768), doksazosyny w dawce 4 lub 8 mg/dobę (n=756), terapii skojarzonej finasterydu z doksazosyną (n=786) oraz placebo (n=737). Wykazano, że profil bezpieczeństwa i tolerancji dla leczenia skojarzonego był generalnie zgodny z profilami dla pojedynczych składników. Częstość występowania zaburzeń ejakulacji u pacjentów przyjmujących terapię skojarzoną była porównywalna z sumą częstości tego działania niepożądanego w obu monoterapiach.¹⁰

Wpływ na badania laboratoryjne

Należy pamiętać, że finasteryd wpływa na wyniki oznaczeń antygenu swoistego dla prostaty (PSA). Przy ocenie tych wyników trzeba uwzględnić zmniejszenie stężenia PSA u pacjentów stosujących produkt leczniczy Proscar, co jest istotne dla prawidłowej interpretacji badań w diagnostyce chorób gruczołu krokowego.¹¹

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹²