Właściwości farmakodynamiczne zolpidemu

Zolpidem należy do grupy farmakoterapeutycznej leków nasennych i uspokajających (kod ATC: N 05 CF 02). Jest to substancja z grupy imidazopirydyn o wyraźnym działaniu nasennym, której mechanizm działania opiera się na selektywnym wiązaniu z receptorami GABA-A.¹

Mechanizm działania

W przeciwieństwie do benzodiazepin, które oddziałują nieselektywnie na dwie podjednostki receptora GABA-A, zolpidem charakteryzuje się selektywnym wiązaniem z podjednostką omega (BZ1). Ta specyficzność wiązania determinuje profil farmakologiczny leku.²

Działanie uspokajające zolpidemu wynika z modulacji kanału chlorkowego, co prowadzi do zachowania snu głębokiego (fazy 3 i 4 – tzw. sen wolnofalowy). Istotnym aspektem jest możliwość zniesienia tego działania przez flumazenil – antagonistę benzodiazepin.³

Charakterystyka działania klinicznego

Zolpidem cechuje się szybkim początkiem działania nasennego, które utrzymuje się przez okres do 6 godzin po podaniu. Ten profil farmakokinetyczny sprawia, że lek jest skuteczny w indukcji oraz krótkoterminowym podtrzymaniu snu.⁴

Skuteczność i dawkowanie

Dane z randomizowanych badań klinicznych dostarczyły przekonujących dowodów na skuteczność zolpidemu przede wszystkim w dawce 10 mg.⁵ Przeprowadzone badania wykazały istotne różnice w skuteczności między dawkami 5 mg i 10 mg:

• W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu obejmującym 462 młodych zdrowych ochotników z przemijającą bezsennością, zolpidem w dawce 10 mg skrócił średni czas zasypiania o 10 minut w porównaniu z placebo, podczas gdy dla dawki 5 mg wartość ta wynosiła 3 minuty.⁶
• W badaniu obejmującym 114 pacjentów (z wyłączeniem osób w podeszłym wieku) z przewlekłą bezsennością, zolpidem w dawce 10 mg wykazał znacznie wyższą skuteczność, skracając średni czas zasypiania o 30 minut w porównaniu z placebo, podczas gdy dla dawki 5 mg redukcja ta wynosiła 15 minut.⁷

Warto zauważyć, że u niektórych pacjentów może być skuteczna również mniejsza dawka wynosząca 5 mg, choć dane wskazują na wyraźnie lepszą efektywność dawki 10 mg.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania zolpidemu nie zostały ustalone w populacji pediatrycznej poniżej 18. roku życia.⁹ Przeprowadzono randomizowane badanie kontrolowane placebo obejmujące 201 dzieci w wieku 6-17 lat z bezsennością związaną z ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder). Wyniki tego badania nie wykazały skuteczności zolpidemu w dawce 0,25 mg/kg masy ciała na dobę (maksymalnie 10 mg/dobę) w porównaniu z placebo.¹⁰

Podczas stosowania zolpidemu w populacji pediatrycznej obserwowano istotnie częstsze występowanie zaburzeń psychicznych i układu nerwowego w porównaniu do placebo. Do najczęściej raportowanych zdarzeń niepożądanych należały:¹¹

Te wyniki, w połączeniu z brakiem potwierdzenia skuteczności terapeutycznej, stanowią podstawę do niewskazywania stosowania zolpidemu w populacji pediatrycznej.¹²