Właściwości farmakodynamiczne leku Panzol 40 mg

Panzol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (IPP), która oznaczona jest kodem ATC: A02BC02. Substancją czynną leku jest pantoprazol (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego), w dawce 40 mg w każdej tabletce dojelitowej.¹

Mechanizm działania

Pantoprazol jest związkiem chemicznym należącym do podstawionych benzoimidazoli. Jego działanie polega na specyficznym blokowaniu pompy protonowej znajdującej się w komórkach okładzinowych żołądka, co w rezultacie hamuje wydzielanie kwasu solnego. W kwaśnym środowisku komórek okładzinowych pantoprazol ulega przekształceniu do postaci czynnej, która bezpośrednio hamuje aktywność enzymu H+, K+-ATP-azy. Enzym ten odpowiada za końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku.²

Istotną cechą mechanizmu działania pantoprazolu jest zależność stopnia hamowania wydzielania kwasu solnego od dawki leku. Efekt hamujący dotyczy zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu. Co ważne, wiązanie pantoprazolu z enzymem odbywa się na poziomie receptora komórkowego, dzięki czemu może on wpływać na wydzielanie kwasu solnego niezależnie od rodzaju stymulacji (acetylocholina, histamina, gastryna). Efekt działania leku jest identyczny zarówno przy podaniu doustnym, jak i dożylnym.³

Z danych klinicznych wynika, że u większości pacjentów ustąpienie objawów związanych z nadkwaśnością następuje w ciągu 2 tygodni od rozpoczęcia terapii Panzolem.⁴

Efekty farmakodynamiczne

Leczenie pantoprazolem, podobnie jak w przypadku innych inhibitorów pompy protonowej oraz inhibitorów receptora H2, prowadzi do zmniejszenia kwaśności treści żołądkowej. To z kolei powoduje wtórne zwiększenie wydzielania gastryny, które jest proporcjonalne do stopnia zmniejszenia kwaśności. Należy podkreślić, że ten wzrost wydzielania gastryny jest procesem odwracalnym po zakończeniu terapii.⁵

Podczas terapii pantoprazolem obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny na czczo. W większości przypadków, podczas krótkotrwałego stosowania leku, wartości te nie przekraczają górnej granicy normy. W trakcie długotrwałego leczenia stężenie gastryny zwykle ulega podwojeniu, jednak nadmierne zwiększenie jej stężenia występuje tylko sporadycznie.⁶

Długotrwałe efekty leczenia

W rzadkich przypadkach długotrwałego leczenia pantoprazolem obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie liczby specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego ECL (ang. enterochromaffin-like cell) w żołądku. Stan ten określany jest jako rozrost prosty do gruczolakowatego. Jednak na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań nie zaobserwowano u ludzi powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) ani rakowiaków żołądka, które stwierdzono w badaniach na zwierzętach.⁷

W przypadku terapii trwającej ponad rok, bazując na wynikach badań na zwierzętach, nie można całkowicie wykluczyć wpływu pantoprazolu na parametry wewnątrzwydzielnicze tarczycy.⁸

Wpływ na badania diagnostyczne

Podczas stosowania leków przeciwwydzielniczych, takich jak Panzol, w wyniku zmniejszonego wydzielania kwasu solnego dochodzi do zwiększenia stężenia gastryny w osoczu. Zmniejszone pH żołądkowe powoduje również wzrost stężenia chromograniny A (CgA). Zwiększone stężenie CgA może zakłócać wyniki badań diagnostycznych w kierunku wykrycia guzów neuroendokrynnych.⁹

Zgodnie z dostępnymi danymi z publikacji naukowych, w przypadku konieczności wykonania oznaczenia stężenia CgA, należy przerwać stosowanie inhibitorów pompy protonowej na okres od 5 do 2 tygodni przed badaniem. Dzięki temu stężenie CgA, które może być podwyższone na skutek terapii inhibitorami pompy protonowej, może powrócić do wartości referencyjnych, zapewniając prawidłową interpretację wyników badań.¹⁰

Skład i postać farmaceutyczna

Panzol 40 mg występuje w postaci żółtych, owalnych tabletek dojelitowych. Każda tabletka zawiera 40 mg pantoprazolu w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego. Wśród substancji pomocniczych znajdują się maltitol (76,85 mg) oraz lecytyna sojowa (0,69 mg), które mogą wywierać określone działania u niektórych pacjentów.¹¹