Właściwości farmakodynamiczne
Pantoprazole Genoptim 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne pantoprazolu

Pantoprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej znanej jako inhibitory pompy protonowej (IPP), oznaczonej kodem ATC: A02BC02. Substancja czynna występuje w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego, przy czym każda tabletka dojelitowa Pantoprazole Genoptim 40 mg zawiera 45,1 mg tej substancji, co odpowiada 40 mg pantoprazolu.¹

Mechanizm działania

Pantoprazol jest podstawionym benzoimidazolem, który wykazuje specyficzne działanie hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Mechanizm działania opiera się na blokowaniu pompy protonowej znajdującej się w komórkach okładzinowych żołądka.²

W środowisku kwaśnym komórek okładzinowych pantoprazol ulega przekształceniu do formy aktywnej, która bezpośrednio hamuje aktywność enzymu H+, K+-ATP-azy. Jest to kluczowy enzym odpowiedzialny za końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku. Stopień inhibicji enzymu jest proporcjonalny do zastosowanej dawki leku i dotyczy zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego.³

Mechanizm działania pantoprazolu charakteryzuje się specyficznym wiązaniem z enzymem na poziomie receptora komórkowego, co umożliwia hamowanie wydzielania kwasu solnego niezależnie od rodzaju stymulacji przez inne substancje, takie jak acetylocholina, histamina czy gastryna. Efekt terapeutyczny jest jednakowy bez względu na drogę podania leku – doustną czy dożylną.⁴

Efekty kliniczne

Skuteczność kliniczna pantoprazolu przejawia się w szybkim ustępowaniu objawów u większości pacjentów, co następuje zwykle w ciągu 2 tygodni terapii.⁵ Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów pompy protonowej oraz antagonistów receptora H2, leczenie pantoprazolem prowadzi do zmniejszenia kwaśności treści żołądkowej. To z kolei powoduje wtórne zwiększenie wydzielania gastryny, którego stopień jest proporcjonalny do redukcji kwaśności. Co istotne, ten wzrost wydzielania gastryny ma charakter odwracalny.⁶

Wpływ na parametry biochemiczne

Podczas stosowania leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego, w tym pantoprazolu, obserwuje się charakterystyczne zmiany w wartościach określonych parametrów biochemicznych. Stężenie gastryny w surowicy na czczo ulega zwiększeniu, choć podczas krótkotrwałego stosowania w większości przypadków wartości te pozostają w granicach normy.⁷ W trakcie długotrwałej terapii stężenie gastryny zwykle ulega podwojeniu, choć nadmierne zwiększenie jej stężenia obserwuje się tylko sporadycznie.⁸

Istotną kwestią kliniczną jest wpływ leczenia inhibitorami pompy protonowej na stężenie chromograniny A (CgA) w surowicy. Pod wpływem zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej dochodzi do zwiększenia stężenia CgA, co może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Z tego powodu zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym oznaczeniem stężenia CgA, co umożliwia powrót jego wartości do zakresu referencyjnego.⁹

Wpływ na układ endokrynny

Długotrwałe leczenie pantoprazolem może prowadzić do pewnych zmian endokrynologicznych. W rzadkich przypadkach długotrwałej terapii obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie liczby specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego ECL (ang. enterochromaffin-like cell) w żołądku, określane jako rozrost prosty do gruczolakowatego.¹⁰

Na podstawie dotychczasowych badań klinicznych można stwierdzić, że u ludzi nie zaobserwowano powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) czy rakowiaków żołądka, które stwierdzono w badaniach na zwierzętach.¹¹ Niemniej jednak, bazując na wynikach badań na zwierzętach, w przypadku terapii pantoprazolem trwającej ponad rok nie można całkowicie wykluczyć wpływu leku na parametry wewnątrzwydzielnicze tarczycy.¹²