Przedawkowanie leku Pankaine Spinal Heavy

Pankaine Spinal Heavy (5 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) zawiera jako substancję czynną bupiwakainy chlorowodorek bezwodny w stężeniu 5 mg/ml (co odpowiada 20 mg na 4 ml). Przy stosowaniu tego leku zgodnie z zaleceniami rzadko dochodzi do osiągnięcia stężeń we krwi wystarczająco wysokich, aby wywołać ogólnoustrojowe działania toksyczne. Jednak w przypadku przedawkowania lub przypadkowego wstrzyknięcia donaczyniowego mogą wystąpić poważne powikłania, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie bupiwakainy może manifestować się poprzez szereg objawów dotyczących różnych układów, głównie układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego. Do głównych objawów przedawkowania należą: spadek ciśnienia tętniczego, bradykardia, arytmia oraz zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego.²

Należy podkreślić, że ogólnoustrojowe działanie toksyczne rzadko występuje przy prawidłowo wykonanym znieczuleniu podpajęczynówkowym, jednak może wystąpić po przypadkowym wstrzyknięciu donaczyniowym.³

Ostra toksyczność ogólnoustrojowa

Ryzyko wystąpienia ostrej toksyczności ogólnoustrojowej zwiększa się znacząco, gdy jednocześnie stosowane są inne leki miejscowo znieczulające. W takiej sytuacji ich działania toksyczne mogą się sumować i spowodować wystąpienie objawów toksyczności nawet przy dawkach, które w monoterapii byłyby bezpieczne.⁴

Progresja objawów toksycznych

Objawy toksyczności bupiwakainy zwykle rozwijają się w charakterystycznej sekwencji. Początkowo pacjenci mogą odczuwać drętwienie języka, zawroty głowy oraz drżenie mięśniowe. W miarę narastania toksyczności mogą wystąpić drgawki, a ostatecznie niewydolność krążenia, która stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia.⁵

Postępowanie w przedawkowaniu

Natychmiastowe działania

W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na ostrą toksyczność ogólnoustrojową lub całkowite znieczulenie rdzeniowe, należy niezwłocznie przerwać wstrzykiwanie środka miejscowo znieczulającego. Priorytetem jest natychmiastowe leczenie objawów neurologicznych, w tym drgawek i depresji OUN, oraz zapewnienie odpowiedniej wentylacji.⁶

Zapewnienie drożności dróg oddechowych, tlenoterapia, a w razie potrzeby intubacja i kontrolowana wentylacja, są kluczowymi elementami postępowania.⁷

Zatrzymanie krążenia

W razie zatrzymania krążenia należy niezwłocznie rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z aktualnymi wytycznymi ALS. Szczególne znaczenie ma optymalna podaż tlenu, wentylacja, stabilizacja układu krążenia oraz leczenie kwasicy. Zaleca się podawanie standardowych leków stosowanych przy zatrzymaniu czynności serca, takich jak adrenalina.⁸

Należy rozważyć dożylne podawanie 20% emulsji lipidów, szczególnie w przypadkach opornego na standardowe leczenie zatrzymania krążenia wywołanego bupiwakainą. Warto podkreślić, że zatrzymanie czynności serca spowodowane bupiwakainą może być oporne na defibrylację elektryczną, co wymaga kontynuowania energicznej resuscytacji przez dłuższy czas.⁹

Depresja układu krążenia

W przypadku wystąpienia depresji układu krążenia, manifestującej się spadkiem ciśnienia tętniczego i bradykardią, zaleca się podawanie środków o działaniu wazopresyjnym, najlepiej o działaniu inotropowym. Lekiem z wyboru jest efedryna w dawce 5-10 mg dożylnie, którą można powtórzyć po 2-3 minutach w razie potrzeby. Może być konieczne również dożylne wstrzyknięcie lipidów.¹⁰

W przypadku dzieci dawkę efedryny należy dostosować indywidualnie według wzrostu i masy ciała pacjenta.¹¹

Drgawki

Leczenie drgawek spowodowanych ogólnoustrojowym działaniem toksycznym bupiwakainy ma na celu utrzymanie odpowiedniej podaży tlenu, zatrzymanie drgawek i ułatwienie krążenia. Podstawowe postępowanie obejmuje podawanie tlenu i stosowanie wentylacji wspomaganej (przy użyciu worka Ambu lub poprzez intubację tchawiczą).¹²

Jeśli napady drgawkowe nie ustępują samoistnie w ciągu 15-20 sekund, konieczne jest dożylne podanie leków przeciwdrgawkowych. W przypadku przedłużających się skurczów, które mogą zagrozić oddychaniu pacjenta i dopływowi tlenu, należy rozważyć zastosowanie intubacji dotchawiczej.¹³

Tabela objawów przedawkowania