Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Interakcje farmakologiczne stanowią ważny aspekt terapii olanzapiną, należy je starannie rozważyć przy planowaniu i monitorowaniu leczenia. Badania interakcji lekowych dla olanzapiny zostały przeprowadzone wyłącznie w populacji osób dorosłych.¹

Interakcje wpływające na olanzapinę

Ze względu na fakt, że olanzapina metabolizowana jest głównie przez izoenzym CYP1A2, substancje mogące wybiórczo indukować lub hamować ten izoenzym mogą wywierać istotny wpływ na farmakokinetykę tego leku.²

Indukcja enzymu CYP1A2

Palenie tytoniu oraz karbamazepina mogą indukować metabolizm olanzapiny poprzez wpływ na aktywność enzymu CYP1A2, co prowadzi do zmniejszenia stężenia leku w organizmie. Obserwowano nieznaczne do średniego zwiększenie klirensu olanzapiny pod wpływem tych czynników. Mimo że znaczenie kliniczne tego zjawiska jest prawdopodobnie ograniczone, zaleca się monitorowanie stanu klinicznego pacjenta oraz rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny, jeśli jest to klinicznie uzasadnione.³

Hamowanie enzymu CYP1A2

Wykazano, że fluwoksamina, która jest swoistym inhibitorem CYP1A2, istotnie hamuje metabolizm olanzapiny. Badania wykazały, że po podaniu fluwoksaminy stężenie maksymalne (Cmax) olanzapiny zwiększało się średnio o 54% u niepalących kobiet i aż o 77% u palących mężczyzn. Pole pod krzywą (AUC) zwiększało się jeszcze bardziej, odpowiednio o 52% i 108%. W przypadku konieczności równoczesnego stosowania fluwoksaminy lub innych inhibitorów CYP1A2, takich jak np. cyprofloksacyna, należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny. Podobnie, jeśli pacjent już przyjmuje olanzapinę i rozpoczyna terapię inhibitorem CYP1A2, konieczne może być dostosowanie dawki olanzapiny.⁴

Zmniejszenie biodostępności

Węgiel aktywowany znacząco obniża biodostępność doustnie podanej olanzapiny o 50-60%, dlatego należy go podawać z zachowaniem odpowiedniego odstępu czasowego – co najmniej 2 godziny przed lub 2 godziny po przyjęciu olanzapiny.⁵

Nie zaobserwowano, aby fluoksetyna (inhibitor CYP2D6), pojedyncze dawki leków zobojętniających kwas solny zawierające glin i magnez, czy cymetydyna w istotny sposób wpływały na farmakokinetykę olanzapiny.⁶

Wpływ olanzapiny na inne leki

Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, co może mieć znaczenie kliniczne przy jednoczesnym stosowaniu leków o takim mechanizmie działania.⁷

Badania in vitro wykazały, że olanzapina nie hamuje głównych izoenzymów cytochromu P450 (takich jak CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4). Potwierdzają to badania in vivo, w których nie zaobserwowano hamowania metabolizmu następujących substancji czynnych:

• trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (metabolizowanych głównie przez CYP2D6)
• warfaryny (CYP2C9)
• teofiliny (CYP1A2)
• diazepamu (CYP3A4 i CYP2C19)

Powyższe obserwacje wskazują, że olanzapina ma niski potencjał do powodowania interakcji lekowych poprzez hamowanie enzymów cytochromu P450.⁸

Nie stwierdzono interakcji olanzapiny podawanej jednocześnie z litem czy biperydenem.⁹

Monitorowanie stężeń terapeutycznych walproinianu w osoczu nie wskazuje na konieczność modyfikacji jego dawkowania po wprowadzeniu do terapii olanzapiny.¹⁰

Interakcje z układem nerwowym

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów spożywających alkohol lub przyjmujących produkty lecznicze wykazujące działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy, gdyż mogą one nasilać działanie sedatywne olanzapiny.¹¹

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania olanzapiny u pacjentów przyjmujących leki przeciw chorobie Parkinsona oraz u pacjentów z otępieniem ze względu na potencjalne nasilenie objawów pozapiramidowych i pogorszenie funkcji poznawczych.¹²

Interakcje z układem przewodzenia serca

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego podawania olanzapiny z produktami leczniczymi, które mogą powodować wydłużenie odstępu QTc, gdyż olanzapina może potencjalnie nasilać to działanie i zwiększać ryzyko wystąpienia arytmii.¹³

Interakcje olanzapiny z alkoholem

Jednoczesne stosowanie olanzapiny i alkoholu wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość nasilania działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol etylowy może wchodzić w interakcje z olanzapiną na kilku poziomach:

• Nasilenie działania sedatywnego – zarówno olanzapina, jak i alkohol mają działanie sedatywne na OUN, które przy jednoczesnym stosowaniu może się sumować, prowadząc do nadmiernego uspokojenia, senności i zaburzeń koordynacji psychoruchowej
• Zwiększone ryzyko zaburzeń poznawczych – kombinacja olanzapiny i alkoholu może prowadzić do nasilenia zaburzeń funkcji poznawczych, pamięci i koncentracji
• Wpływ na metabolizm wątrobowy – alkohol może potencjalnie wpływać na metabolizm olanzapiny w wątrobie, choć badania nie wykazały jednoznacznego wpływu na biodostępność leku
• Zwiększone ryzyko hipotensji ortostatycznej – olanzapina może powodować spadki ciśnienia tętniczego, które mogą być nasilane przez działanie wazodylatacyjne alkoholu

Pacjentów leczonych olanzapiną należy poinformować o potencjalnych zagrożeniach związanych ze spożywaniem alkoholu podczas terapii i zalecić całkowitą abstynencję lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu.¹⁴

Tabela interakcji olanzapiny z innymi substancjami