Wpływ leku Nurofen dla dzieci (ibuprofen) na płodność, ciążę i laktację

Chociaż produkt Nurofen dla dzieci (100 mg/5 ml, zawiesina doustna) jest przeznaczony głównie dla populacji pediatrycznej, a ciąża lub karmienie piersią w przypadku dzieci poniżej 12 roku życia jest mało prawdopodobne, istnieją szczegółowe wytyczne dotyczące stosowania ibuprofenu w okresie ciąży i laktacji, które powinny być przekazywane pacjentkom przez lekarzy¹.

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania ibuprofenu związany z hamowaniem syntezy prostaglandyn ma istotne znaczenie w kontekście ciąży. Zahamowanie syntezy prostaglandyn może niekorzystnie wpłynąć na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka lub płodu².

Badania epidemiologiczne dostarczają danych sugerujących zwiększone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych serca i wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%. Co istotne, ryzyko to wzrasta wraz z dawką oraz czasem trwania leczenia³.

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn powoduje zwiększenie częstości przed- i poimplantacyjnych strat ciąż oraz obumarcia zarodka i płodu. Ponadto u zwierząt otrzymujących inhibitor syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnorodnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego⁴.

Zalecenia w poszczególnych trymestrach ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, o ile nie jest to wyraźnie konieczne ze względów medycznych. Jeśli ibuprofen jest stosowany u kobiety starającej się zajść w ciążę lub w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy stosować jak najmniejszą dawkę przez możliwie najkrótszy okres⁵.

W trzecim trymestrze ciąży stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane. Podanie któregokolwiek z inhibitorów syntezy prostaglandyn w tym okresie może narażać płód na⁶:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i oddechowy (z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym)⁷
• Zaburzenia czynności nerek, mogące przejść w niewydolność nerek z małowodziem⁸

Ponadto, stosowanie ibuprofenu pod koniec ciąży może narażać matkę i noworodka na⁹:

• Możliwe wydłużenie czasu krwawienia, działanie antyagregacyjne mogące ujawnić się nawet po bardzo małych dawkach¹⁰
• Zahamowanie skurczów macicy, powodujące opóźnienie lub wydłużenie porodu¹¹

Wpływ na laktację

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak w niewielkim stężeniu – tylko 0,0008% zastosowanej dawki. Ponieważ dotychczas nie ma doniesień o szkodliwym wpływie produktu leczniczego na niemowlęta, przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne w trakcie krótkotrwałego leczenia ibuprofenem w dawkach stosowanych w leczeniu bólu i gorączki¹².

Wpływ na płodność

Istnieją naukowe dowody wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn), do których należy ibuprofen, mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na owulację. Jest to jednak działanie przemijające i ustępuje po zakończeniu terapii¹³.

Kluczowe informacje do przekazania pacjentce

Lekarz powinien przekazać następujące informacje pacjentce stosującej lub rozważającej stosowanie ibuprofenu:

1. Kobiety planujące ciążę powinny poinformować o tym fakcie lekarza przed zastosowaniem ibuprofenu
2. W I i II trymestrze ciąży ibuprofen można stosować tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, i tylko w najniższej skutecznej dawce przez najkrótszy możliwy czas
3. W III trymestrze ciąży stosowanie ibuprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane
4. Przy krótkotrwałym stosowaniu ibuprofenu w zalecanych dawkach podczas karmienia piersią zwykle nie jest konieczne przerywanie karmienia
5. W przypadku konieczności długotrwałego stosowania ibuprofenu w trakcie karmienia piersią należy skonsultować się z lekarzem
6. Kobiety mające trudności z zajściem w ciążę lub poddawane badaniom w kierunku niepłodności powinny rozważyć odstawienie ibuprofenu