Właściwości farmakodynamiczne leku Mirzaten

Mirzaten (mirtazapina półwodna) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki przeciwdepresyjne, oznaczonej kodem ATC: N06AX11. Produkt leczniczy dostępny jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 30 mg lub 45 mg substancji czynnej.¹

Mechanizm działania

Mirtazapina wykazuje złożony mechanizm działania oparty na modulacji przekaźnictwa nerwowego w ośrodkowym układzie nerwowym. Działa jako ośrodkowo aktywny presynaptyczny antagonista receptorów α2, co prowadzi do zwiększenia noradrenergicznego i serotoninergicznego przekaźnictwa nerwowego. Wzmocnienie przekaźnictwa serotoninergicznego zachodzi szczególnie poprzez receptory 5-HT1, ponieważ mirtazapina blokuje jednocześnie receptory 5-HT2 i 5-HT3.²

Aktywność enancjomerów

Interesującą właściwością farmakodynamiczną mirtazapiny jest zróżnicowana aktywność jej enancjomerów. Oba enancjomery wykazują działanie przeciwdepresyjne, jednak poprzez różne mechanizmy:

• Enancjomer S(+) – działa przeciwdepresyjnie poprzez blokowanie receptorów α2 i 5-HT2
• Enancjomer R(-) – wywiera efekt przeciwdepresyjny poprzez blokowanie receptorów 5-HT3

Ta dualna aktywność przyczynia się do kompleksowego działania przeciwdepresyjnego leku.³

Dodatkowe właściwości farmakodynamiczne

Mirtazapina wykazuje również działanie uspokajające, które jest związane z jej antagonizmem wobec receptorów histaminowych H1. To właśnie ten mechanizm odpowiada za często obserwowany efekt sedatywny leku. Warto podkreślić, że mirtazapina praktycznie nie wykazuje aktywności antycholinergicznej, co zmniejsza ryzyko wystąpienia typowych objawów niepożądanych związanych z blokadą receptorów muskarynowych.⁴

W zakresie wpływu na układ sercowo-naczyniowy, mirtazapina w dawkach terapeutycznych praktycznie nie wywiera działania, co jest istotną zaletą w porównaniu z niektórymi innymi lekami przeciwdepresyjnymi.⁵

Wpływ na odstęp QTc

Szczególnie istotną kwestią z punktu widzenia bezpieczeństwa kardiologicznego jest wpływ leku na odstęp QTc. Oceniono go w randomizowanym badaniu klinicznym z grupą kontrolną otrzymującą placebo i moksyfloksacynę. W badaniu wzięło udział 54 zdrowych ochotników, którym podawano:

• dawkę terapeutyczną wynoszącą 45 mg
• dawkę przekraczającą dawkę terapeutyczną wynoszącą 75 mg

Analiza przeprowadzona przy użyciu modelowania liniowego e-max wykazała, że wydłużenie odstępów QTc pozostawało poniżej progu istotnego klinicznie wydłużenia, co potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne leku w zakresie tego parametru.⁶

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Ocenę skuteczności i bezpieczeństwa mirtazapiny u dzieci i młodzieży przeprowadzono w ramach dwóch randomizowanych, kontrolowanych placebo badań klinicznych z zastosowaniem metodologii podwójnie ślepej próby. Badania obejmowały populację dzieci w wieku od 7 do 18 lat z nawracającymi zaburzeniami depresyjnymi (n=259). Protokół badania zakładał:

• zmienną dawkę przez pierwsze 4 tygodnie (15-45 mg mirtazapiny)
• stałą dawkę (15, 30 lub 45 mg mirtazapiny) przez kolejne 4 tygodnie

Wyniki tych badań nie wykazały istotnych różnic między mirtazapiną a placebo w odniesieniu do głównego punktu końcowego i wszystkich dodatkowych punktów oceny skuteczności. Oznacza to, że nie udowodniono przewagi leku nad placebo w leczeniu depresji u dzieci i młodzieży.⁷

Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży

W populacji pediatrycznej zaobserwowano charakterystyczne działania niepożądane związane ze stosowaniem mirtazapiny. Do najważniejszych należały:

Jak widać, stosowanie mirtazapiny u dzieci i młodzieży wiązało się ze znacznie wyższym ryzykiem przyrostu masy ciała w porównaniu z placebo. Również pokrzywka i hipertriglicerydemia występowały częściej w grupie otrzymującej lek. Te działania niepożądane należy brać pod uwagę podczas rozważania terapii mirtazapiną w populacji pediatrycznej.⁸