Właściwości farmakodynamiczne
Memorion 5 mg

Mechanizm działania donepezylu chlorowodorku

Donepezylu chlorowodorek należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, podgrupy inhibitorów cholinesterazy (kod ATC: N06DA02). Jego działanie opiera się na specyficznym i odwracalnym hamowaniu acetylocholinesterazy, głównego enzymu cholinesterazy występującego w mózgu. Szczególnie istotna jest selektywność tego związku – badania wykazały, że donepezyl in vitro jest ponad 1000 razy silniejszym inhibitorem acetylocholinesterazy w porównaniu do butyrylocholinesterazy, enzymu znajdującego się głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.¹

Farmakodynamika w otępieniu alzheimerowskim

Badania kliniczne prowadzone u pacjentów z otępieniem w przebiegu choroby Alzheimera wykazały istotne właściwości farmakodynamiczne donepezylu chlorowodorku. Podawanie pojedynczych dawek dobowych wynoszących 5 mg lub 10 mg powodowało w stanie stacjonarnym znaczące zahamowanie aktywności acetylocholinesterazy, mierzonej w błonach erytrocytów. Stopień inhibicji wynosił odpowiednio 63,6% dla dawki 5 mg oraz 77,3% dla dawki 10 mg, przy czym pomiary wykonywano po podaniu leku.²

Co istotne, wykazano korelację między hamowaniem aktywności acetylocholinesterazy (AChE) w erytrocytach przez donepezylu chlorowodorek a zmianami wyników w skali ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale), która jest czułym narzędziem oceniającym wybrane aspekty zdolności poznawczych pacjentów. Należy jednak podkreślić, że nie prowadzono badań oceniających wpływ donepezylu chlorowodorku na zmianę przebiegu podstawowej choroby neurologicznej, co oznacza, że nie można przypisywać temu lekowi zdolności do wpływania na sam postęp choroby Alzheimera.³

Badania kliniczne skuteczności donepezylu chlorowodorku

Skuteczność terapeutyczna donepezylu chlorowodorku została potwierdzona w czterech kontrolowanych badaniach klinicznych z użyciem placebo. Badania te podzielono na dwie grupy czasowe: dwa badania trwające 6 miesięcy oraz dwa badania trwające 1 rok.⁴

Sześciomiesięczne badania skuteczności

W badaniach trwających 6 miesięcy skuteczność donepezylu oceniano na zakończenie terapii przy zastosowaniu trzech kluczowych kryteriów oceny:⁵

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale) – skala mierząca zdolności poznawcze pacjentów
• CIBIC+ (Clinician Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – skala wrażenia zmiany oparta na klinicznym wywiadzie uwzględniająca ocenę opiekuna, służąca do oceny ogólnego funkcjonowania pacjenta
• ADL/CDR (Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale) – podskala codziennych czynności klinicznej skali oceny otępienia, która mierzy zdolność funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym oraz ocenia zainteresowania i możliwość samodzielnego funkcjonowania pacjenta

Aby sklasyfikować pacjenta jako odpowiadającego na leczenie, musiał on spełniać następujące kryteria:⁶

• Co najmniej 4-punktowa poprawa stanu klinicznego w skali ADAS-Cog
• Brak pogorszenia w skali CIBIC+
• Brak pogorszenia w skali ADL/CDR

Wyniki kliniczne – odpowiedź na leczenie

Uzyskane wyniki jednoznacznie wskazują, że donepezylu chlorowodorek wykazuje zależną od dawki, statystycznie istotną zdolność do zwiększania odsetka pacjentów wykazujących pozytywną odpowiedź kliniczną. Należy zwrócić uwagę na wyraźnie większy odsetek odpowiedzi w grupach otrzymujących aktywny lek (18% dla dawki 5 mg i 21-22% dla dawki 10 mg) w porównaniu do grupy placebo (10%). Doza 10 mg wykazywała jeszcze wyższą skuteczność, co potwierdza zależność dawka-odpowiedź dla donepezylu chlorowodorku.⁷

Właściwości farmakodynamiczne – implikacje kliniczne

Przedstawione właściwości farmakodynamiczne donepezylu chlorowodorku, składnika aktywnego preparatu Memorion, potwierdzają jego skuteczność w leczeniu otępienia w przebiegu choroby Alzheimera. Mechanizm działania oparty na silnym i selektywnym hamowaniu acetylocholinesterazy przekłada się na istotną klinicznie poprawę funkcji poznawczych, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych z użyciem uznanych skal oceny. Należy jednak pamiętać, że działanie leku skupia się na łagodzeniu objawów choroby poprzez modulację przekaźnictwa cholinergicznego, a nie na modyfikacji przebiegu pierwotnego procesu chorobowego.