Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Memorion

Produkt leczniczy Memorion, zawierający chlorowodorek donepezylu w dawkach 5 mg oraz 10 mg, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań dotyczących zastosowania donepezylu u pacjentów z ciężką postacią otępienia w chorobie Alzheimera, innymi rodzajami otępienia lub innymi rodzajami zaburzeń pamięci związanych z procesami starzenia.¹

Stosowanie podczas znieczulenia

Chlorowodorek donepezylu, jako inhibitor cholinesterazy, może nasilać działanie leków zwiotczających mięśnie będących pochodnymi sukcynylocholiny, stosowanych podczas znieczulenia ogólnego. Ta interakcja wymaga szczególnej uwagi anestezjologów podczas przygotowywania pacjenta do zabiegów operacyjnych.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Inhibitory cholinesterazy, ze względu na swoje działanie farmakologiczne, mogą wykazywać wpływ wagotoniczny na częstość akcji serca, w tym powodować bradykardię. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub z zaburzeniami przewodnictwa nadkomorowego, takimi jak blok zatokowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy.³

Podczas leczenia donepezilem raportowano przypadki omdleń i napadów drgawek. W trakcie badania pacjentów należy uwzględnić możliwość wystąpienia bloku sercowego lub długich zahamowań zatokowych.⁴

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas leczenia pacjentów z:

• Wcześniej stwierdzonym wydłużeniem odstępu QTc lub dodatnim wywiadem w tym kierunku
• Równoczesnym stosowaniem leków wpływających na odstęp QTc
• Stwierdzoną wcześniej chorobą serca (np. niewyrównaną niewydolnością serca, niedawnym zawałem mięśnia sercowego, bradyarytmiami)
• Zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemią, hipomagnezemią)

W powyższych przypadkach może być wymagane monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonanie badania EKG.⁵

Wpływ na układ pokarmowy

U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia choroby wrzodowej, np. z chorobą wrzodową w wywiadzie lub przyjmujących jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), należy monitorować objawy ze strony przewodu pokarmowego. Warto jednak zaznaczyć, że w badaniach klinicznych donepezylu nie stwierdzono zwiększenia częstości występowania choroby wrzodowej lub krwawienia z przewodu pokarmowego w porównaniu z placebo.⁶

Wpływ na układ moczowo-płciowy

Leki o działaniu cholinomimetycznym mogą powodować utrudnienie odpływu moczu z pęcherza moczowego. Należy jednak podkreślić, że w badaniach klinicznych donepezylu nie zaobserwowano takiego działania.⁷

Wpływ na układ nerwowy

Napady drgawek: Uważa się, że leki cholinomimetyczne mogą przyczyniać się do uogólnionych napadów drgawkowych. Należy jednak pamiętać, że występowanie drgawek może być również objawem samej choroby Alzheimera.⁸

Leki cholinomimetyczne mogą nasilać lub wywoływać objawy pozapiramidowe.⁹

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem potencjalnego zagrożenia życia, charakteryzującym się takimi objawami jak:

• Hipertermia (podwyższona temperatura ciała) – objaw wymagający natychmiastowej interwencji medycznej
• Sztywność mięśni – prowadząca do ograniczenia ruchomości
• Niestabilność autonomicznego układu nerwowego – mogąca prowadzić do zaburzeń regulacji ciśnienia tętniczego i rytmu serca
• Zaburzenia świadomości – od splątania po śpiączkę
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Dodatkowe objawy mogą obejmować mioglobinurię (rabdomioliza) i ostrą niewydolność nerek.¹⁰

Podczas stosowania donepezylu bardzo rzadko zgłaszano przypadki ZZN, szczególnie u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy wskazujące na ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie bez innych klinicznych objawów ZZN, należy niezwłocznie przerwać leczenie.¹¹

Choroby płuc

Ze względu na działanie cholinomimetyczne inhibitorów cholinesterazy należy zachować ostrożność podczas ich stosowania u pacjentów z:

• Astmą oskrzelową w wywiadzie – donepezyl może nasilać skurcz oskrzeli
• Obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie – istnieje ryzyko zaostrzenia objawów choroby

Należy unikać jednoczesnego podawania donepezylu z innymi inhibitorami acetylocholinesterazy oraz agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego ze względu na możliwość nasilenia działań niepożądanych.¹²

Ciężka niewydolność wątroby

Należy zwrócić uwagę, że brak jest danych dotyczących stosowania donepezylu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. U takich pacjentów lek powinien być stosowany z dużą ostrożnością, pod ścisłą kontrolą lekarską.¹³

Śmiertelność w badaniach klinicznych nad otępieniem naczyniowym

Przeprowadzono trzy 6-miesięczne badania kliniczne z udziałem osób spełniających kryteria NINDS-AIREN dotyczące możliwego występowania otępienia naczyniopochodnego (ON). Kryteria te zostały opracowane w celu identyfikacji pacjentów, których otępienie ma wyłącznie podłoże naczyniowe oraz wykluczenia pacjentów z chorobą Alzheimera.¹⁴

Średni wskaźnik śmiertelności dla wszystkich trzech badań nad otępieniem naczyniopochodnym w grupie przyjmującej chlorowodorek donepezylu (1,7%) był liczbowo wyższy niż w grupie placebo (1,1%), jednak różnica ta nie była statystycznie istotna. Większość zgonów pacjentów przyjmujących zarówno chlorowodorek donepezylu, jak i placebo, była spowodowana przyczynami o charakterze naczyniowym, spodziewanymi w badanej populacji osób w podeszłym wieku ze współistniejącą chorobą naczyniową.¹⁵

Analiza wszystkich ciężkich incydentów naczyniowych (zakończonych zgonem lub nie) nie wykazała różnic w częstości ich występowania między grupą przyjmującą chlorowodorek donepezylu a grupą przyjmującą placebo.¹⁶

Zbiorcze wyniki badań nad chorobą Alzheimera (n = 4146) oraz badań nad chorobą Alzheimera i innych badań nad otępieniem, w tym badań nad otępieniem naczyniowym (łącznie n = 6888), wskazują, że wskaźnik śmiertelności w grupach placebo liczbowo przewyższał wskaźnik w grupach przyjmujących chlorowodorek donepezylu.¹⁷