Właściwości farmakodynamiczne
Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny 50 mcg/h

Fentanyl, substancja czynna leku Matrifen, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny, działającym poprzez wysokie powinowactwo do receptorów μ-opioidowych, co zapewnia efektywne działanie analgetyczne i uspokajające. Matrifen dostępny jest w formie systemów transdermalnych (plastrów) o pięciu mocach: 12, 25, 50, 75 oraz 100 μg/h, które uwalniają fentanyl przez 72 godziny. Każdy plaster zawiera odpowiednio od 1,38 mg do 11,0 mg fentanylu, a ich powierzchnie wahają się od 4,2 cm² do 33,6 cm², zróżnicowane kolorystycznie dla łatwej identyfikacji (np. brązowy dla 12 μg/h, szary dla 100 μg/h).

Charakterystyka farmakodynamiczna fentanylu

Fentanyl, substancja czynna leku Matrifen, należy do grupy farmakoterapeutycznej opioidowych leków przeciwbólowych, dokładniej do pochodnych fenylopiperydyny. Sklasyfikowany jest kodem ATC: N02 AB 03. Mechanizm działania fentanylu opiera się na wysokim powinowactwie do receptorów opioidowych typu μ (mi), co determinuje jego główne działania terapeutyczne – silne działanie przeciwbólowe oraz efekt uspokajający.1

Farmakodynamika systemów transdermalnych

Matrifen jest dostępny w postaci systemów transdermalnych (plastrów), które zapewniają kontrolowane uwalnianie fentanylu przez skórę. Każdy system transdermalny zawiera określoną ilość fentanylu i uwalnia go w sposób ciągły przez 72 godziny. Systemy transdermalne Matrifen są dostępne w pięciu różnych mocach, uwalniających odpowiednio 12, 25, 50, 75 lub 100 mikrogramów fentanylu na godzinę.2

Każda moc systemu transdermalnego zawiera precyzyjnie określoną ilość fentanylu zamkniętą w plastrze o odpowiedniej powierzchni:

Moc systemu transdermalnego (μg/h) Zawartość fentanylu (mg) Powierzchnia plastra (cm²) Kolor nadruku
12 1,38 4,2 Brązowy
25 2,75 8,4 Czerwony
50 5,50 16,8 Zielony
75 8,25 25,2 Jasnoniebieski
100 11,0 33,6 Szary

Zastosowanie kliniczne u dzieci

Bezpieczeństwo stosowania fentanylu w postaci przezskórnej było przedmiotem szczegółowej analizy w trzech otwartych badaniach klinicznych przeprowadzonych w populacji pediatrycznej. Badania objęły łącznie 289 dzieci cierpiących na ból przewlekły, w przedziale wiekowym od 2 do 17 lat, w tym podgrupę 80 dzieci w wieku 2-6 lat.3

Wśród 289 uczestników badań, 110 dzieci rozpoczęło leczenie od najniższej dostępnej dawki 12 μg/h. W tej grupie:

  • 23 dzieci (20,9%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających mniej niż 30 mg doustnej morfiny na dobę<sup data-drug="Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Spośród 289 dzieci zakwalifikowanych do tych 3 badań, 110 dzieci rozpoczęło leczenie dawką 12 μg/h fentanylu w postaci przezskórnej. Z tych 110 badanych, 23 (20,9%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających 4
  • 66 dzieci (60,0%) otrzymywało wcześniej opioidy w dawkach odpowiadających 30 do 44 mg doustnej morfiny na dobę5
  • 12 dzieci (10,9%) otrzymywało wcześniej opioidy w dawkach odpowiadających co najmniej 45 mg doustnej morfiny na dobę6
  • dla 9 dzieci (8,2%) brak było danych dotyczących wcześniejszego leczenia opioidami7

Pozostałe 179 dzieci rozpoczęło leczenie od dawki 25 μg/h lub wyższej. W tej grupie aż 174 pacjentów (97,2%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających co najmniej 45 mg doustnej morfiny na dobę.8

Wśród 5 pozostałych pacjentów, którzy rozpoczęli leczenie od dawki co najmniej 25 μg/h, a wcześniej otrzymywali opioidy w dawkach odpowiadających mniej niż 45 mg doustnej morfiny na dobę:

  • 1 dziecko (0,6%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających mniej niż 30 mg doustnej morfiny na dobę<sup data-drug="Matrifen 50 mikrogramów/godzinę system transdermalny" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Spośród pozostałych 5 badanych z dawką początkową co najmniej 25 μg/h które wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających <45 mg doustnej morfiny na dobę, 1 (0,6%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających 9
  • 4 dzieci (2,2%) wcześniej otrzymywało opioidy w dawkach odpowiadających 30 do 44 mg doustnej morfiny na dobę10

Cechy fizyczne systemów transdermalnych

Systemy transdermalne Matrifen mają postać prostokątnych, przezroczystych plastrów umieszczonych na usuwalnej folii zabezpieczającej, która jest większa niż sam plaster. Dla ułatwienia identyfikacji poszczególnych mocy, plastry są oznaczone kolorowym nadrukiem zawierającym nazwę handlową, nazwę substancji czynnej oraz określenie mocy.11

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl