Właściwości farmakodynamiczne leku Madopar

Produkt leczniczy Madopar jest lekiem złożonym należącym do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w chorobie Parkinsona, dokładniej – leków dopaminergicznych, oznaczonych kodem ATC: N04 BA02. Stanowi on połączenie dwóch substancji czynnych: lewodopy i benzerazydu, który jest inhibitorem dekarboksylazy. Substancje te występują w ściśle określonym stosunku 4:1, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach klinicznych, jak i w wieloletnim zastosowaniu terapeutycznym.¹

Mechanizm działania leku

Podstawowy mechanizm działania Madoparu opiera się na fizjologicznym procesie biosyntezy dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym. W chorobie Parkinsona stwierdza się niedobór dopaminy, która pełni funkcję neuroprzekaźnika w zwojach podstawy mózgu. Lewodopa (L-DOPA, 3,4-dihydroksy-L-fenyloalanina) jest bezpośrednim prekursorem dopaminy w procesie jej biosyntezy. W przeciwieństwie do samej dopaminy, lewodopa ma zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, dlatego stosowana jest jako prolek, umożliwiający zwiększenie stężenia dopaminy w strukturach mózgowych. Po przeniknięciu do ośrodkowego układu nerwowego, lewodopa ulega przemianie do dopaminy przy udziale enzymu – dekarboksylazy aromatycznych L-aminokwasów.²

Istotnym problemem farmakoterapeutycznym przy stosowaniu samej lewodopy jest jej szybka dekarboksylacja do dopaminy, zachodząca zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym, jak i w tkankach obwodowych. Proces ten powoduje, że znaczna część podanej dawki lewodopy nie dociera do zwojów podstawy mózgu, gdzie jest faktycznie potrzebna. Dodatkowo, dopamina powstająca poza mózgiem, w tkankach obwodowych, może prowadzić do licznych działań niepożądanych. Te ograniczenia udało się pokonać poprzez jednoczesne zastosowanie lewodopy i benzerazydu – inhibitora dekarboksylazy o działaniu obwodowym, który blokuje przemianę lewodopy do dopaminy poza ośrodkowym układem nerwowym.³

Dzięki zastosowaniu kombinacji lewodopy z benzerazydem w produkcie Madopar, możliwe jest osiągnięcie skuteczności terapeutycznej porównywalnej do tej, którą uzyskuje się przy stosowaniu większych dawek lewodopy podawanej w monoterapii. Taka strategia pozwala na zmniejszenie całkowitej dawki lewodopy, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa leczenia.⁴

Zastosowanie w idiopatycznym zespole niespokojnych nóg

Poza chorobą Parkinsona, Madopar znajduje zastosowanie również w leczeniu idiopatycznego zespołu niespokojnych nóg. Dokładny mechanizm terapeutycznego działania leku w tym schorzeniu nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Istnieje jednak coraz więcej dowodów naukowych wskazujących, że w patogenezie zespołu niespokojnych nóg główną rolę odgrywa układ dopaminergiczny. Dlatego też suplementacja lewodopy, prowadząca do zwiększenia stężenia dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, może przynosić korzystne efekty terapeutyczne u pacjentów cierpiących na to schorzenie.⁵

Dostępne postacie i dawki leku

Produkt leczniczy Madopar dostępny jest w różnorodnych postaciach farmaceutycznych i dawkach, co umożliwia indywidualizację terapii w zależności od potrzeb pacjenta:

• Kapsułki Madopar:
  • Madopar 62,5 mg (50 mg lewodopy + 12,5 mg benzerazydu) – kapsułki w kolorze niebiesko-jasnoszarym
  • Madopar 125 mg (100 mg lewodopy + 25 mg benzerazydu) – kapsułki w kolorze niebiesko-różowym
  • Madopar 200 mg + 50 mg – kapsułki w kolorze niebiesko-brązowym
• Kapsułki o przedłużonym uwalnianiu:
  • Madopar HBS 100 mg + 25 mg (HBS – Hydrodynamically Balanced System – System Hydrodynamicznie Zrównoważony) – kapsułki w kolorze zielono-jasnoniebieskim
• Tabletki:
  • Madopar 250 mg (200 mg lewodopy + 50 mg benzerazydu) – tabletki z nacięciem krzyżowym w kolorze różowym
• Tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej:
  • Madopar 62,5 mg (50 mg lewodopy + 12,5 mg benzerazydu) – podzielne tabletki w kolorze białym, z szarym lub kremowym odcieniem
  • Madopar 125 mg (100 mg lewodopy + 25 mg benzerazydu) – podzielne tabletki w kolorze białym, z szarym lub kremowym odcieniem

⁶

Szczególną formą leku jest Madopar HBS (Hydrodynamically Balanced System – System Hydrodynamicznie Zrównoważony), który cechuje się przedłużonym uwalnianiem substancji czynnych. Ta postać farmaceutyczna zapewnia stabilniejsze stężenie lewodopy w osoczu, co przekłada się na bardziej równomierny efekt terapeutyczny i może zmniejszać ryzyko występowania tzw. fluktuacji ruchowych u pacjentów z chorobą Parkinsona.⁷

Warto zaznaczyć, że produkt leczniczy Madopar 250 mg w postaci tabletek zawiera niewielką ilość sodu (mniej niż 1 mmol, czyli 23 mg na dawkę), co ma istotne znaczenie dla pacjentów stosujących dietę z kontrolowaną zawartością sodu. Z kolei Madopar HBS zawiera olej sojowy (jako składnik oleju roślinnego uwodornionego), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na produkty zawierające soję.⁸